“Thể thao an toàn” trong mùa lạnh

Tập thể dục khoa học, đúng cách để nâng cao sức khỏe người cao tuổi.

Nhiễm bệnh vì tập sai cách

Cứ 2 ngày/tuần, ông Nguyễn Thanh Tuyền, ở phường Đông Hải 1 (quận Hải An) lại tới trung tâm diện chẩn trên đường Hoàng Thế Thiện (quận Hải An) để trị liệu sức khỏe do ảnh hưởng bị liệt dây thần kinh số 7. Con gái ông Tuyền cho biết: Ông có thói quen dậy từ 4 rưỡi sáng hằng ngày để đi bộ gần nhà 30 phút, sau đó đánh cầu lông vào lúc 5 giờ. Tuy nhiên, hoạt động này phải gác lại gần 1 năm nay do vào mùa đông năm trước, trời sớm lạnh giá, ông vẫn xỏ giày, xách vợt đi khi trời chưa sáng. Sau một lần đi tập về, ông thấy chân tay lạnh, cứng cổ, đau mặt. Nghĩ bị trúng gió, người nhà lấy dầu xoa bóp giúp ông, nhưng mỗi lúc một đau. Thấy mãi không khỏi, ông đi khám thì được bác sĩ chuẩn đoán bị liệt dây thần kinh số 7, mà nguyên nhân là do ông dậy sớm tập thể dục.

Giám đốc Trung tâm truyền thông Giáo dục sức khỏe, Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Quang Chính cho biết: Những trường hợp như ông Tuyền không hiếm. Việc thức dậy quá sớm để tập thể dục ngoài trời trong mùa đông đối với thanh niên thì không ảnh hưởng nhiều. Còn những người tuổi trung niên, tuổi già vẫn giữ thói quen dậy sớm, đi ra ngoài không mặc đủ ấm, trời nhiều sương muối vào sáng sớm là rất nguy hiểm. Mùa lạnh, người có bệnh tim mạch chuyển biến xấu hơn, dẫn đến các nguy cơ suy tim, đột quỵ, tai biến… tăng cao hơn 15% so các mùa khác. Nguy cơ này thường xảy ra ở các đối tượng như: người già, người có khả năng miễn dịch và tính chịu đựng cơ thể kém; người có cuộc sống căng thẳng, ít vận động… Tập thể dục quá sớm khiến cơ thể gặp lạnh đột ngột, trong khi huyết áp người cao tuổi thường thay đổi khi nhiệt độ xuống thấp. Huyết áp tăng vào sáng sớm cộng với thời tiết lạnh dễ xảy ra những tai biến mạch máu não dẫn đến liệt nửa mặt, liệt nửa người. Hay người có tiền sử huyết áp cao, thành mạch máu thoái hóa dày lên làm ảnh hưởng tới tuần hoàn não. Khi gặp nhiệt độ thay đổi đột ngột từ bên ngoài, những động mạch có thể bị nghẽn gây thiếu ôxy và chất dinh dưỡng lên não dẫn đến đột quỵ. Thực tế không ít trường hợp bị cảm lạnh, trúng gió, đau tim, thậm chí đột quỵ vì hạ thân nhiệt đột ngột do tập thể dục không khoa học. Không những thế, sương mù thường giữ bụi, vi khuẩn nên người đi tập thể dục sớm dễ hít phải.

Trong khi đó, việc tập thể dục trong nhiều trường hợp dễ phản tác dụng, nếu người cao tuổi không nắm bắt được các bệnh lý nền của mình. Mới đến Bệnh viện Việt - Tiệp khám sức khỏe tổng thể vào đầu tháng 11 vừa qua, bà Phạm Thị Ngà, ở phường Bắc Đẩu (quận Kiến An) cho biết: Tôi bị bệnh cao huyết áp. Qua việc tìm hiểu cách phòng bệnh trên internet, tôi quyết định đi tập thể dục hằng ngày. Song đúng hôm đầu đi tập trời trở lạnh, về hai bên khớp gối sưng to, không thể đi lại được. Nhờ bác sĩ tư vấn mới biết, đi bộ tốt cho người bị bệnh huyết áp, song không phù hợp với người mắc bệnh viêm khớp.

Tuân thủ “quy tắc vàng”

Đề cập đến các biện pháp để người cao tuổi luyện tập thể dục, nâng cao sức khỏe trong mùa đông,  bác sĩ Nguyễn Quang Chính cho rằng, việc chọn thời điểm tập thể dục hợp lý là yếu tố quan trọng đầu tiên. Mùa đông cần tập muộn hơn so với mùa hè. Nên lùi thời gian tập khi có ánh sáng mặt trời, khí hậu ấm áp hơn, sương lạnh cũng tan bớt để tránh nhiễm lạnh đột ngột. Hoặc có thể đổi thời gian tập sang buổi chiều. Tiếp đó, trước khi tập, người cao tuổi nên khởi động thật  kỹ.  Đây là một trong những nguyên tắc thiết yếu khi tập thể dục ngoài trời vào mùa đông. Thời tiết lạnh thường làm hệ thống bảo vệ cơ, gân, dây chằng của cơ thể giảm nên cơ thể trở nên cứng, rất khó khăn để có thể kéo căng cơ. Việc khởi động ban đầu một cách chậm rãi trước khi tập giúp cơ thể kịp thích nghi, giúp tiết ra chất nhầy ở khớp, có tác dụng giảm chấn thương. Nếu như trước khi tập thể dục không khởi động kỹ rất dễ  khiến cơ thể bị căng cơ đột ngột, đau khớp, trật khớp.

Tùy theo sức khỏe của từng người mà kéo dài thời gian tập. Khi cảm thấy vừa đủ mệt nên nghỉ ngơi. Việc kéo dài tập quá sức sẽ khiến cơ thể mệt mỏi, sức đề kháng giảm trong khi thời tiết lại lạnh nên dễ bị cảm lạnh. Những ngày thời tiết gió to, lạnh và âm u không nên tập thể dục. Đối với người trung niên và người già, nhất là những người có dấu hiệu hoặc đã mắc các chứng bệnh về tim mạch hay mạch máu não, bệnh lý phổi phế quản, bệnh lý khớp… càng cần tránh thể dục quá lâu vào buổi sáng sớm. Chỉ nên tập luyện nhẹ nhàng như tập thể dục thái cực quyền, đi bộ...

Còn bà Bùi Thị Kim Chi, cán bộ tổ dân phố số 4, phường An Biên (quận Lê Chân), thường duy trì việc tập thể dục đều đặn mỗi ngày chia sẻ: Dù tập trong nhà hay ngoài trời, mỗi người cũng cần chú ý giữ ấm đầu, tai và tay. Nhất là khi đi tập thể dục ở công viên, bờ hồ hay đi bộ trên vỉa hè, nên chọn những trang phục phản quang như giày dép, ba lô, áo khoác để những người khác có thể nhìn rõ và tránh va chạm. Vào những ngày thời tiết giá lạnh,  nên mặc những bộ quần áo có khả năng giữ nhiệt, cản gió tốt và mặc nhiều lớp khi ra ngoài thể dục. Lớp ngoài cùng là áo khoác chắn gió, chống nước, có lớp bông để giữ nhiệt. Trong suốt quá trình tập, dù có thể cảm thấy như thể toát mồ hôi ít hơn trong thời tiết lạnh, nhưng tôi vẫn uống nước để cơ thể không bị đuối do mất nước. Sau thời gian tập luyện, tôi thường về nhà nghỉ ngơi rồi tắm nước ấm để cơ thể sảng khoái hơn và là liệu pháp tốt với não bộ, giúp tỉnh táo và nhanh nhẹn hơn trong các hoạt động tiếp theo”./.

linh anh - Ảnh: Trung Kiên