“Ngại”... Ngữ ?
Khan hiếm lao động thạo ngoại ngữ là hiện tượng “đáng giật mình” đang diễn ra tại Hải Phòng, nơi hiện hữu rất nhiều doanh nghiệp (DN), dự án có yếu tố “ngoại”, chưa kể đầu tư nước ngoài sắp có “làn sóng mới” trong thời gian tới.
Câu chuyện của một DN ở Khu công nghiệp VSIP Hải Phòng là ví dụ điển hình: Công ty TNHH Jasan Việt Nam tuyển 100 lao động (phụ trách sản xuất/nhân viên bán hàng) với yêu cầu trình độ tiếng Anh hoặc tiếng Trung chỉ cần “có khả năng để giao dịch với người nước ngoài”. Tưởng rằng với “mức thu nhập 10-15 triệu đồng/tháng” và “không quá chú trọng bằng cấp, kinh nghiệm”, DN này không khó tuyển dụng, song “đăng tin hơn 3 tháng, số người ứng tuyển chỉ đếm trên đầu ngón tay”- Giám đốc nhân sự công ty này cho biết. Theo số liệu của Trung tâm Dịch vụ việc làm Hải Phòng (Sở Lao động-Thương binh và Xã hội) riêng quý 3 năm nay, hơn 200 DN trên địa bàn thành phố cần 5.000 lao động có yêu cầu trình độ ngoại ngữ song không tuyển đủ.
Trong tình trạng thị trường khó khăn, sản xuất cầm chừng, tỷ lệ thất nghiệp cao do chịu tác động của đại dịch COVID-19 và suy thoái kinh tế toàn cầu mà DN vẫn “đói” lao động là nghịch lý đáng buồn. Phải chăng thiếu nhân sự “đủ khả năng giao dịch với nước ngoài” là do người lao động Hải Phòng “ngại” học ngoại ngữ, chưa coi đó là kỹ năng quan trọng, cần có khi xin việc, trong khi đây được xem là một trong những chìa khóa thành công của nhiều bạn trẻ? Hoặc có thể do việc dạy và học thêm tiếng nước ngoài chưa được chú trọng, chất lượng chưa đáp ứng được yêu cầu?
Vì công việc, tôi thường xuyên phải tiếp xúc và tuyển dụng thuyền viên phục vụ trên các tàu biển chạy khu vực Đông Nam Á, trong đó có yêu cầu bắt buộc là trình độ Anh ngữ. Song, phần lớn thuyền viên không đạt yêu cầu, thậm chí chỉ biết vỏn vẹn vài từ đơn giản, phát âm thì rất “bồi”. Có những đầu bếp đi mua thực phẩm phải có sĩ quan đi kèm hoặc cầm giấy ghi sẵn tên tiếng Anh các loại thực phẩm cần mua để “chỉ trỏ” khi ra chợ ở nước ngoài. Không ít thủy thủ thẳng thắn chia sẻ: “Nói thật là tôi học tiếng Anh không vào. Học ở trường chỉ để có chứng chỉ chứ không ăn thua. Mà đi học thêm hoặc tự học thì không có thời gian và cũng ngại nữa”.
Tiếng Anh hiện nay là ngoại ngữ phổ biến nhất thế giới, được coi như “quốc tế ngữ” được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực, nên đương nhiên rất cần thiết với người lao động cả nước chứ không riêng Hải Phòng, nếu muốn kịp đà hội nhập quốc tế. Với thành phố Cảng, nơi tập trung đông DN hàng hải, cảng biển, logistic với yêu cầu công việc sử dụng nhiều tiếng Anh, ngôn ngữ này càng cần thiết. Bên cạnh đó, đô thị lớn thứ 3 Việt Nam cũng là nơi tập trung nhiều doanh nhân, DN của Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc đến đầu tư, làm ăn nên các thứ tiếng này cũng đang “hot”.
Không chỉ là kỹ năng phục vụ công việc trong thời “thế giới phẳng”, ngoại ngữ còn là công cụ để bổ sung tri thức, tiếp cận các nền văn hóa, văn minh do đó sử dụng thông thạo ngoại ngữ là một lợi thế với người lao động Hải Phòng trong làm ăn, giao tiếp nhất là khi thành phố đang từng bước phấn đấu trở thành đô thị hiện đại, văn minh mang dáng dấp “quốc tế”.