Nỗ lực bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

Người dân lựa chọn các sản phẩm tiêu dùng tại Siêu thị BigC.

- Đề nghị ông cho biết các hành vi xâm phạm quyền lợi người tiêu dùng diễn ra như thế nào?

- Cuối năm và gần Tết Nguyên đán là dịp mua sắm hàng hóa sôi động nhất trong năm. Đây cũng là thời điểm các hành vi xâm phạm quyền lợi người tiêu dùng diễn ra phức tạp như: nạn hàng giả, hàng nhái, hàng vi phạm sở hữu trí tuệ, hàng không bảo đảm chất lượng, trọng lượng ghi trên bao bì, hàng không bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm. Người tiêu dùng có thể gặp phải những trường hợp như: mua sắm online khi nhận hàng không đúng với mẫu mã được giới thiệu; sản phẩm bị xóa hạn sử dụng cũ, gia hạn sử dụng; mua phải sản phẩm, thực phẩm độc hại; lợi dụng giới thiệu công dụng sản phẩm để lừa người mua với giá “trên trời”; lợi dụng bán hàng đa cấp để chiếm đoạt tiền của người tiêu dùng…

Phức tạp nhất là nạn hàng giả, hàng nhái. Nhiều loại sản phẩm có sức tiêu thụ tốt càng bị làm giả như: rượu ngoại giả, bánh kẹo giả, mì chính giả, quần áo, giày dép, túi xách, mỹ phẩm, đồ gia dụng, linh kiện điện tử, phụ tùng xe gắn máy, xe ô tô... Hàng giả được sản xuất với công nghệ cao, tinh vi, nhiều loại sản xuất ở nước ngoài, nhập lậu vào Việt Nam tiêu thụ, người tiêu dùng rất khó phát hiện. Tất cả hành vi trên đều gây thiệt hại đến quyền lợi người tiêu dùng.

- Mặc dù các cơ quan chức năng thực hiện nhiều biện pháp bảo vệ người tiêu dùng nhưng vi phạm vẫn diễn ra. Theo ông, nguyên nhân do đâu?

- Vì lợi nhuận, không ít tổ chức, cá nhân cung ứng sản phẩm hàng hóa dịch vụ thiếu trách nhiệm xã hội, trách nhiệm với người tiêu dùng. Nạn hàng giả, hàng nhái tồn tại cũng một phần do tâm lý của một số người tiêu dùng thích hàng thương hiệu nổi tiếng nhưng không có điều kiện mua hàng chính hãng nên dùng hàng giả, hàng “nhái”.

Mặt khác, các chế tài xử phạt vi phạm quyền lợi người tiêu dùng còn nhẹ, nhất là còn thiếu các chế tài xử phạt hành vi vi phạm phát sinh trong lĩnh vực giao dịch thương mại điện tử, khiến chưa đủ sức răn đe, làm thay đổi nhận thức và hành vi của tổ chức, cá nhân vi phạm. Do đó, cần bổ sung và nâng mức xử phạt các hành vi vi phạm trong lĩnh vực thương mại để ngăn chặn nạn hàng giả, hàng “nhái”.

- Một trong những quyền cơ bản của người tiêu dùng là khiếu nại. Thực tế người tiêu dùng có thực hiện quyền này theo quy định của luật không?

- Hơn 10 năm triển khai, thực hiện Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, qua tổng kết, chúng tôi nhận thấy, người tiêu dùng ngày càng biết đến và sử dụng luật để bảo vệ quyền lợi bản thân, với số vụ khiếu nại tăng dần qua các năm. Những năm trước, Hội tiếp nhận hàng trăm vụ khiếu nại và giải quyết thấu đáo. Riêng năm 2020, do ảnh hưởng của dịch COVID-19 nên số vụ khiếu nại ít hơn so với năm trước.

Tuy nhiên, còn nhiều người tiêu dùng chưa biết đến Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng nên không rõ mình có được bảo vệ khi mua phải hàng giả, hàng “nhái”, hàng kém chất lượng, ai bảo vệ, làm thế nào để được bảo vệ. Cùng với đó, do tâm lý ngại va chạm và giá trị thiệt hại không lớn nên nhiều người không muốn khiếu nại. Hội Đo lường và Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Hải Phòng khuyến cáo, khi bị thiệt hại về quyền lợi, người tiêu dùng cần nhanh chóng khiếu nại trực tiếp đến nhà cung cấp sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ. Đồng thời, người tiêu dùng có thể đến Hội để khiếu nại, các chuyên gia tư vấn sẽ giúp giải quyết khiếu nại và hoàn toàn miễn phí.

- Hiện nay, có nhiều trường hợp mua hàng qua mạng nhưng không đúng chất lượng như quảng cáo. Ông có khuyến cáo gì với người tiêu dùng?

- Không thể phủ nhận những tiện ích mà thương mại điện tử mang đến người tiêu dùng, nhất là trong bối cảnh phòng, chống dịch COVID-19 và trạng thái “bình thường mới”, phù hợp với phát triển kinh tế số. Người tiêu dùng không cần đi chợ, siêu thị mà vẫn mua được hàng hóa theo ý muốn. Tuy nhiên, thương mại điện tử cũng mang đến nhiều vấn đề mà người tiêu dùng cần lưu ý để tránh bị thiệt hại quyền lợi.

Trước hết, người tiêu dùng cần lựa chọn các trang web bán hàng uy tín, có địa chỉ cụ thể, có quy trình bán hàng online bảo đảm tôn trọng khách hàng. Hạn chế mua, bán trên các mạng xã hội như facebook, zalo, youtube, instagram… vì các tài khoản bán hàng trên các trang này thường không có địa chỉ cụ thể, chỉ có số điện thoại. Nếu trong trường hợp mua phải hàng giả, hàng “nhái”, kém chất lượng, người mua rất khó khiếu nại. Người tiêu dùng cần tỉnh táo khi mua, bán hàng hóa, dịch vụ, không ham rẻ, vì thực tế “tiền nào của ấy”. Đồng thời, thực hiện quyền lợi của mình là phải được kiểm tra hàng hóa trước khi thanh toán tiền. Lưu ý, giữ lại đơn hàng làm chứng cứ để thực hiện khiếu nại nếu phát hiện mình bị thiệt hại về quyền lợi. Đặc biệt, người mua hàng online có quyền khiếu nại và có thể nhờ Hội để tư vấn, hướng dẫn giải quyết khiếu nại. Đối với người tiêu dùng nói chung, nên lựa chọn địa điểm bán hàng tin cậy, có giấy chứng nhận kinh doanh do cơ quan Nhà nước cấp, sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ có nhãn mác, tem kiểm định, nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, bảo đảm chất lượng.

- Trân trọng cảm ơn ông!

Thanh Hà (thực hiện) - Ảnh: Trung Kiên