Ứng dụng công nghệ bảo quản, chế biến nông sản: Đưa sản phẩm vươn xa
(HPĐT)- Việc ứng dụng khoa học - công nghệ (KHCN) vào chế biến và bảo quản nông sản là khâu quan trọng trong chuỗi vận chuyển, phân phối và tiêu thụ, giúp giảm tỷ lệ hư hỏng của sản phẩm sau thu hoạch, nâng cao giá trị hàng hóa. Song, thực tế việc ứng dụng KHCN trong bảo quản, chế biến nông sản tại thành phố còn nhiều hạn chế như quy mô nhỏ, dây chuyền thiết bị cũ, công nghệ chưa tiên tiến; chủng loại sản phẩm chế biến chưa phong phú…
Khách tham quan thưởng thức sản phẩm bột rau củ Rauta sử dụng công nghệ sấy lạnh được giới thiệu tại Ngày hội đổi mới sáng tạo Hải Phòng 2020.
Nâng cao giá trị nông sản
Chị Nguyễn Thị Hà, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc HTX sản xuất, kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Thụy Hương là người tiên phong, mạnh dạn xây dựng mô hình “gạo ruộng rươi”, được công nhận sản phẩm OCOP. Mô hình “gạo ruộng rươi” đến nay mở rộng khoảng 700 ha trên địa bàn huyện Kiến Thụy và một số tỉnh lân cận, đem lại hiệu quả kinh tế cao cho bà con nông dân, khắc phục tình trạng ruộng bỏ hoang. Tuy nhiên, sản phẩm “gạo ruộng rươi” chủ yếu mới sơ chế, đóng gói hút chân không. Chị Nguyễn Thị Hà thừa nhận, sản phẩm gạo ruộng rươi chưa được chế biến chuyên sâu để tạo ra dạng thực phẩm có thể sử dụng ngay, bởi khó khăn về nguồn vốn đầu tư máy móc, công nghệ.
Hay với anh Nguyễn Sỹ Hưng, ở xã Kiến Quốc (huyện Kiến Thụy) sở hữu trang trại theo mô hình sản xuất nông nghiệp theo hướng hữu cơ, ứng dụng công nghệ thân thiện môi trường, hệ thống tưới nước nhỏ giọt. Mạnh dạn đầu tư, đến nay, trang trại của anh Hưng có 6 ha trồng lúa ruộng rươi, 2 ha trồng cây ăn quả, cà chua, dưa lưới, dưa lê siêu ngọt Đài Loan, dưa chuột bao tử. Tuy nhiên, theo anh Hưng, việc tiêu thụ sản phẩm của trang trại chủ yếu cung cấp cho một số cơ sở kinh doanh thực phẩm sạch, siêu thị trên địa bàn thành phố. Ngoài quy mô sản xuất chưa đủ cung ứng số lượng lớn, khâu bảo quản, sơ chế nông sản chưa bảo đảm cho việc vận chuyển xa, nhiều ngày.
Như vậy, khó khăn với nhiều trang trại, HTX trong ứng dụng KHCN để bảo quản, chế biến nông sản là nguồn vốn, tìm kiếm công nghệ, thiết bị. Bên cạnh đó, theo đánh giá của Sở KHCN, sau 3 năm triển khai Quyết định số 1394 của UBND thành phố về kế hoạch phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo đến năm 2020, số cá nhân, đơn vị khởi nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp chiếm 34%. Điều đó cho thấy sức hấp dẫn, dư địa trong nông nghiệp là rất lớn, nhiều cá nhân, doanh nghiệp hướng tới ứng dụng công nghệ trong bảo quản, chế biến. Công ty TNHH sản xuất và thương mại Lineup (huyện An Lão) khởi nghiệp với các sản phẩm bột rau, củ sử dụng công nghệ sấy lạnh tiệt trùng và nghiền mịn của Nhật Bản, bảo đảm giữ màu sắc, độ tươi của rau, củ, sử dụng thuận tiện. Tương tự, Công ty CP Sachi Inchi Trường An (quận Hải An) lựa chọn khởi nghiệp từ việc chế biến cây Sacha inchi thành các sản phẩm trà túi lọc, cô đặc thành cao. Công ty TNHH Moocos Việt Nam (xã Quốc Tuấn, huyện An Dương) lựa chọn chế biến các sản phẩm từ quả gấc. Các cách chế biến này giúp gia tăng đáng kể giá trị các loại rau, củ, hơn nữa còn giúp nông dân có thể trồng với diện tích lớn, thu sản lượng lớn mà không lo phải “bán tháo” trước khi nông sản hư hỏng. Song, quy mô còn ở mức độ khiêm tốn và lựa chọn đầu tư công nghệ phù hợp đang là bài toán cần lời giải.
Lựa chọn công nghệ phù hợp
Nhằm cung cấp thông tin, kết nối giữa nông dân, các hợp tác xã, doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp và các đối tác cung ứng thiết bị, giải pháp KHCN tiên tiến trong bảo quản, chế biến nông sản, Sở KHCN thường xuyên tổ chức các hội thảo, phiên kết nối cung cầu công nghệ. Sở cũng giao Trung tâm Phát triển KHCN và Đổi mới sáng tạo phát triển Sàn thương mại điện tử trực tuyến về công nghệ, thiết bị (hatex.vn), tạo kết nối nhanh chóng cho các doanh nghiệp, startup có nhu cầu.
Hội thảo “Giải pháp công nghệ sơ chế và bảo quản nông sản” do Sở KHCN phối hợp Sở Nông nghiệp - Phát triển nông thôn tổ chức cuối tháng 11-2020, giới thiệu nhiều giải pháp công nghệ mới như: túi GreenMAP kéo dài thời gian bảo quản rau, trái cây trong môi trường lạnh; giải pháp diệt nấm mốc cho trái cây bảo đảm các tiêu chuẩn xuất khẩu; các thiết bị máy móc, công nghệ mới của Mỹ, Hàn Quốc với khả năng loại bỏ hiệu quả cao vi khuẩn, vi- rút, nấm mốc, bụi mịn, khí etylen, giúp loại bỏ các mầm bệnh độc hại, thay thế các hóa chất bảo vệ thực phẩm, bảo đảm rau, củ quả sạch, an toàn, đáp ứng tiêu chuẩn VietGaP...
Có thể thấy, hiện nay, nhiều doanh nghiệp tham gia cung cấp công nghệ, thiết bị, giải pháp trong bảo quản, chế biến nông sản, với mức chi phí đầu tư khác nhau, có thể phù hợp quy mô hộ nông dân, hợp tác xã đến những doanh nghiệp lớn, để tạo ra sản phẩm nông sản đáp ứng nhu cầu trong nước và có thể xuất khẩu tới các thị trường khó tính trên thế giới. Phó giám đốc Sở KHCN Nguyễn Thị Sen Quỳnh cho rằng, xu hướng ứng dụng KHCN trong bảo quản, sơ chế, chế biến nông sản là đòi hỏi tất yếu, ngày càng cao. Nhiều doanh nghiệp trên địa bàn thành phố đang mạnh dạn chuyển đổi, đầu tư công nghệ trong chế biến nông sản, thực phẩm để xuất khẩu. Tuy nhiên, người nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp cần chủ động tiếp cận công nghệ, lựa chọn giải pháp phù hợp quy mô, cách thức sản xuất để ứng dụng vào thực tế đạt hiệu quả cao nhất, nâng cao giá trị các mặt hàng nông sản./.