Thơ lục bát Hải Phòng: Ngày càng “bền gốc, xanh cành”

Đội ngũ người làm thơ lục bát đất Cảng trong tọa đàm “Lục bát Hải Phòng- Dòng chảy và thời gian”.

Đa dạng phong cách sáng tác

Nhắc đến lục bát Hải Phòng không thể nhắc đến nhà thơ Phạm Xuân Trường, sinh năm 1949, ở phường Niệm Nghĩa (quận Lê Chân) “một tay chơi lục bát có hạng” như có người từng nói. Nhà thơ Xuân Trường bắt đầu được giới phê bình văn học biết đến với bài thơ “Làm vua” đoạt giải thơ Báo Giáo dục- Đào tạo năm 1997. Người đọc bắt đầu chú ý đến cây bút lục bát với nội lực sáng tạo mạnh mẽ và giọng thơ lục bát đầy chiêm nghiệm, day dứt với 7 tập thơ được ra mắt nhiều năm sau đó: “Cỏ cháy”, “Ở trọ hồn làng”, “Bến chuồn chuồn”, “Ấn tượng trong tôi”, “Thần dược”, “Dị thảo”, “Kỳ hồ”. Trong đó, hai tập thơ “Dị thảo”, “Kỳ hồ” vừa được xuất bản năm 2019 nhận được nhiều lời khen ngợi từ giới phê bình. Theo sát bước đường thơ của nhà thơ Phạm Xuân Trường, nhà văn Bão Vũ nhận định: Lục bát của Phạm Xuân Trường luôn chất chứa những đau đớn, ngậm ngùi, thương cảm và cả sự giận dữ, khiến cho những vần thơ như ca dao, dân ca ấy không chỉ có véo von tình tứ mà còn nhức nhối về con người, nỗi đời.

Ở phong cách khác, nhà thơ Kim Chuông, phường Sở Dầu (quận Hồng Bàng) lại mang đến người đọc những bài thơ tình lục bát. Có tới 34 tập sách, cái tên Kim Chuông ghi dấu ấn trong lòng người đọc với lời thơ lục bát chứa chan là tình. Đúng như tâm niệm của ông với thơ lục bát: “Qua trải nghiệm sáng tác và soi nhìn trên những thành công ở những áng thi ca vàng mười, ba yếu tố làm nên cái hay, cái đẹp, cái mới mẻ trong thơ lục bát thường nhìn thấy chính là: Cảm xúc bùng nổ; đột biến nhịp điệu; bất ngờ hình ảnh, hình tượng”.

Quen thuộc với người yêu thơ lục bát là nhà thơ Nguyễn Thị Thúy Ngoan, ở phường Nghĩa Xá (quận Lê Chân) với những câu thơ làm nên “thương hiệu”: “Cò gầy còn có bến sông/ Con đi mót tép phố đông không bờ/ Ba con thơ dại bơ vơ!/ Nuôi con bằng xác, nuôi thơ bằng hồn”. Một Tô Ngọc Thạch hồn thơ đi khắp chân trời, vẫn coi lục bát là lời quê hương: “Chị ngồi tuốt chỉ thời gian/ Dệt thành một dải khăn tang đời mình”. Hay Hồ Anh Tuấn với những câu thơ lục bát đầy sức gợi: “Ra sông giặt áo cho chồng/ Vắt vai cả một dòng sông mang về” (Ra sông giặt áo cho chồng)…

Ở thế hệ trẻ là những giọng thơ đầy sức sống, như Nguyễn Thị Thùy Linh (sinh năm 1991). Thùy Linh dần trở nên quen thuộc với độc giả sau giải Trăng vàng lục bát do Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Hội đồng Trị sự Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam chỉ đạo phối hợp với Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức năm 2016 với những câu thơ đầy mỹ cảm như nhận xét của nhà thơ Nguyễn Việt Chiến: “Áo bà đã hóa phù sa/ Ao sen lặng giữa chén trà mùa thu” (Bà nội). Một Trần Ngọc Mỹ (sinh năm 1986) khẳng định khả năng “đá” nhiều sân thơ với giải Trăng bạc (do Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Hội đồng Trị sự Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam chỉ đạo phối hợp với Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức năm 2018) với những câu thơ xúc động, da diết: “Ngác ngơ rơi giữa phố gầy/ Như con nai nhỏ lạc bầy yêu thương/ Tóc xanh phủ bụi thẫm sương/ Dáng non sấp ngửa trên đường mưu sinh” (Đứa trẻ lạc phố). Một mạch thơ lục bát Phạm Xuân Trường (sinh năm 1987) tuôn chảy ào ạt với 2 tập thơ “Vết thời gian”, “Lở bồi cũng một dòng sông” được người yêu thơ lục bát yêu thích, được nhà thơ Phạm Xuân Trường (sinh năm 1949) đánh giá là cây bút lục bát trẻ đầy tiềm năng của đất Cảng. Chủ tịch Hội Nhà văn Hải Phòng, nhà thơ Đinh Thường nhận định: Hải Phòng có đội ngũ đông đảo những người chuyên viết thơ lục bát và những nhà thơ thành công với thơ lục bát. Đội ngũ đó được đan cài từ độ tuổi đến phong cách sáng tác và sôi động từ tác phẩm xuất bản đến các giải thưởng văn chương.

Nỗ lực “vun trồng”

Có được nền tảng đó, năm 2020, sân chơi lục bát tưng bừng với nhiều hoạt động để chăm sóc cho “cây thơ lục bát” đất Cảng ngày càng thêm nhiều cành và trái ngọt. Bắt đầu từ cuộc thi thơ lục bát được Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hải Phòng khởi động vào tháng 6- 2020. Chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hải Phòng Tô Hoàng Vũ cho biết, cuộc thi được tổ chức nhằm góp phần đổi mới và nâng cao chất lượng sáng tác thơ lục bát, tìm kiếm thêm nhiều cây bút lục bát đất Cảng, đồng thời tôn vinh và phát huy thể thơ truyền thống của dân tộc, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người yêu thơ.

Sau ngày phát động cuộc thi, Câu lạc bộ thơ lục bát Hải Phòng tổ chức tọa đàm “Thơ lục bát Hải Phòng- Dòng chảy và thời gian” với sự tham gia của hầu hết cây bút viết lục bát đất Cảng (tháng 10- 2020). Với 24 bài viết về lục bát được gửi tới và trao đổi trong tọa đàm, những vấn đề về lục bát Hải Phòng được đặt ra chân thực và mang nhiều kiến giải. Chủ nhiệm Câu lạc bộ thơ lục bát Hải Phòng, nhà thơ Trịnh Toại khẳng định: Thơ lục bát là thể thơ truyền thống lâu đời của dân tộc, là phương tiện biểu thị tâm tư, tình cảm, món ăn tinh thần của mọi tầng lớp nhân dân trong xã hội. Câu lạc bộ mong muốn góp phần bảo tồn và phát huy thể thơ truyền thống của dân tộc./.

Trúc Lâm