Giải quyết chế độ liên quan đến bệnh nghề nghiệp cho người lao động: Cần sự phối hợp của doanh nghiệp
Người lao động bị bệnh nghề nghiệp cần được quan tâm giải quyết chế độ kịp thời. (Ảnh minh họa).
(HPĐT)- Với 0,5% tiền lương đóng vào quỹ bảo hiểm tai nạn lao động (TNLĐ), bệnh nghề nghiệp (BNN), người lao động (NLĐ) làm trong môi trường nặng nhọc, độc hại nếu không may bị BNN được quỹ BHXH giải quyết, chi trả các chế độ liên quan. Tuy nhiên, theo phản ánh của nhiều NLĐ, trong quá trình giải quyết chế độ lương hưu, chi trả chế độ cho NLĐ bị BNN gặp nhiều vướng mắc, khó khăn.
Nhiều vướng mắc, khó khăn
Ông N. T. C., sinh năm 1968, ở phường Lam Sơn (quận Lê Chân) làm nghề sửa chữa, lắp đặt hệ thống điện trong hầm tàu thủy (Tổng công ty Công nghiệp tàu thủy Bạch Đằng) có quyết định nghỉ việc vì lý do công ty thu hẹp sản xuất. Công việc mà ông C. đã làm thuộc danh mục nghề nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm. Ông C. cho biết: “Tại thời điểm nghỉ việc năm 2013, tôi đủ các điều kiện về thời gian đóng bảo hiểm, thời gian làm công việc nặng nhọc, độc hại để hưởng lương hưu, nhưng khi đó tôi mới 45 tuổi và không đủ điều kiện tuổi giám định y tế. Đến nay, khi đủ tuổi giám định, nhưng quy định phải suy giảm sức khỏe trên 81% mới được giải quyết chế độ, nếu không đủ tôi phải chờ đến 55 tuổi mới được hưởng lương hưu. Luật quy định như vậy rất thiệt thòi cho người lao động”. Trưởng Phòng Chế độ BHXH thành phố Phạm Thị Thanh Vân cho biết: Theo quy định, NLĐ làm việc trong môi trường nặng nhọc, độc hại đủ 15 năm, tham gia bảo hiểm từ 20 năm trở lên sẽ được nghỉ hưu trước 5 năm và hưởng lương hưu. Như trường hợp ông C. vì nghỉ việc sớm nên phải chờ đủ tuổi để giám định y tế bởi hiện nay chưa có văn bản hướng dẫn trượt tuổi nghỉ hưu nên cơ quan BHXH chưa có cơ sở để giải quyết chế độ cho những trường hợp này.
Tương tự, trường hợp chị N. M. T., ở phường Tân Thành (quận Dương Kinh) có 21 năm tham gia BHXH, trong đó 16 năm làm công nhân trực tiếp may công nghiệp. Chị T. cho biết: Do làm công việc nặng nhọc nên ảnh hưởng đến sức khỏe, tôi thường xuyên phải đi khám bệnh và đề nghị được giải quyết chế độ BNN. Tuy nhiên, khi hoàn thiện hồ sơ, giấy tờ thì phát hiện sai sót nghiêm trọng, chức danh nghề trong sổ BHXH chỉ ghi công nhân may, theo quy định, đây không phải nghề nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm nên cơ quan BHXH không thể giải quyết chế độ. Trong trường hợp của tôi, cơ quan BHXH hướng dẫn tôi cung cấp giấy tờ, hồ sơ liên quan đến chức danh nghề công việc đảm nhận, yêu cầu chủ sử dụng lao động liên hệ cơ quan BHXH thực hiện điều chỉnh chức danh nghề trong sổ BHXH đúng quy định.
Đại diện BHXH thành phố cho biết: Qua quá trình rà soát, bàn giao sổ BHXH, từ ý kiến của NLĐ, cơ quan BHXH phát hiện nhiều đơn vị sử dụng lao động ghi, đóng BHXH không đúng, không đủ theo chức danh nghề, vì thế NLĐ không được hưởng lương, phụ cấp, các chế độ khác theo đúng vị trí công việc.Tình trạng một phần do chủ sử dụng lao động chưa nắm rõ quy định phân loại chức danh nghề của Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội; nhiều doanh nghiệp có những bộ phận sản xuất khác nhau, chưa phân biệt được bộ phận nào thuộc môi trường nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm. Bên cạnh đó, có tình trạng doanh nghiệp cố tình né tránh, không ghi đầy đủ chức danh nghề để “cắt xén” quyền lợi của NLĐ. Phổ biến là cách ghi chung chung không rõ vị trí, bộ phận làm việc như: công nhân may công nghiệp chỉ ghi là “công nhân may”, công ty sản xuất thức ăn chăn nuôi chỉ ghi “công nhân”…
Hướng dẫn, hỗ trợ NLĐ kịp thời
Thực tế cho thấy, nhiều NLĐ vẫn chưa nắm rõ, hiểu hết các điều kiện hưởng chế độ BNN, trong khi đó chủ sử dụng lao động không tư vấn, giải thích rõ ràng. Trưởng Phòng Chế độ (BHXH thành phố) Phạm Thị Thanh Vân cho biết: Hồ sơ đề nghị giải quyết BNN thiếu nhiều giấy tờ liên quan. Phần lớn là thiếu phần khám phát hiện BNN, hồ sơ đánh giá doanh nghiệp hằng năm mâu thuẫn với hồ sơ BNN của NLĐ. Yếu tố quan trọng để xác định NLĐ mắc BNN là doanh nghiệp cần phải xác nhận vào hồ sơ, môi trường làm việc của họ không bảo đảm gây độc hại đối với cơ thể người, nhất là với người tiếp xúc hằng ngày, lâu năm. Trên thực tế, chẳng có đơn vị nào xác nhận thông số này. Trong một số trường hợp, cơ quan BHXH trả lại hồ sơ với lý do thời gian, vị trí công việc người bị BNN thay đổi liên tục, không đủ điều kiện phát sinh BNN theo quy định của Bộ Y tế. Vì vậy, nhằm bảo đảm quyền lợi, chế độ BNN cho NLĐ trước hết cần sự thay đổi, hợp tác từ phía chủ đơn vị, doanh nghiệp. Theo đó, người sử dụng lao động cần chủ động hỗ trợ người lao động các giấy tờ, thủ tục cần thiết để cơ quan BHXH có cơ sở giải quyết chế độ cho NLĐ.
Đối với những trường hợp ghi không đúng, không đủ chức danh nghề trong sổ BHXH, cơ quan BHXH rà soát, đối chiếu thông tin giữa hợp đồng lao động với các tờ rời, thông tin trong sổ BHXH của NLĐ, những trường hợp ghi, đóng không đúng, không đủ, cơ quan BHXH đề nghị chủ sử dụng lao động phối hợp cung cấp thông tin bổ sung kịp thời bảo đảm đúng, đủ quyền lợi cho NLĐ. Bên cạnh đó, cơ quan BHXH tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền để chủ sử dụng lao động và NLĐ nắm rõ các quy định; tư vấn, hướng dẫn giấy tờ, thủ tục cần để hoàn thiện hồ sơ, giải quyết đúng, đủ, kịp thời chế độ BNN cho NLĐ – Phó giám đốc BHXH thành phố Nguyễn Văn Thạnh thông tin./.