Phong trào chung tay chống rác thải nhựa: Chuyển động cả nhận thức, hành động

Hiện các siêu thị lớn trên địa bàn thành phố sử dụng túi ni-lông thân thiện môi trường để đóng gói hàng.

Trong ảnh: Người dân mua sắm tại Siêu thị BigC.

Lan tỏa hoạt động hưởng ứng thiết thực

Ngay sau khi Thủ tướng Chính phủ phát động phong trào, ngày 28-5-2019, Thường trực Thành ủy có công văn số 920-CV/TU chỉ đạo việc kiểm soát ô nhiễm môi trường do rác thải nhựa. Trong các năm 2019, 2020, UBND thành phố có nhiều văn bản chỉ đạo về công tác này. Riêng trong năm 2020, UBND thành phố ban hành 2 chỉ thị và kế hoạch tăng cường quản lý, tái sử dụng, tái chế, xử lý và giảm thiểu chất thải nhựa đến năm 2030.

Triển khai thực hiện, các sở, ban, ngành và UBND các quận, huyện tổ chức nhiều hoạt động với hình thức phong phú, sáng tạo. Sở Giáo dục-Đào tạo chỉ đạo các đơn vị trực thuộc, phổ biến, thông tin, tuyên truyền, vận động các cán bộ, học sinh, sinh viên hưởng ứng phong trào “Chống rác thải nhựa”. Sở Tài nguyên - Môi trường xây dựng lộ trình thực hiện hạn chế phát sinh chất thải nhựa, phấn đấu đến năm 2025 hạn chế 50% số rác thải nhựa phát sinh ra môi trường; phối hợp Ủy ban MTTQ Việt Nam, Hội Liên hiệp phụ nữ thành phố, Hội Nông dân thành phố, Thành Đoàn và Hội cựu chiến binh UBND các quận, huyện Cát Hải, Bạch Long Vỹ, Dương Kinh và Đồ Sơn tổ chức nhiều hoạt động truyền thông hạn chế rác thải nhựa dùng một lần. Sở Du lịch khuyến khích các doanh nghiệp ngành du lịch không sử dụng túi ni-lông và sản phẩm nhựa dùng một lần cho các ấn phẩm, quà tặng. Sở Nông nghiệp - Phát triển nông thôn phát động cuộc thi “sản phẩm sáng tạo từ rác thải nhựa”; tổ chức ra quân thu gom rác thải nhựa, làm sạch môi trường tại cảng cá Ngọc Hải, khu dịch vụ hậu cần thủy sản Trân Châu. Hội Nông dân ra mắt mô hình “phân loại rác thải phát sinh trên biển tại nguồn”, “chống rác thải nhựa từ vỏ bao bì đựng thuốc bảo vệ thực vật”....

Không chỉ dừng lại ở việc tổ chức tuyên truyền, vận động, các đơn vị có hành động hưởng ứng thiết thực. Đến thời điểm này, tại trụ sở làm việc của các sở, ban, ngành, các tổ chức đoàn thể và chính quyền địa phương, các cán bộ, công chức, viên chức, người lao động hạn chế sản phẩm nhựa dùng một lần như: chai đựng nước, ly, ống hút tại phòng làm việc và các cuộc họp, hội nghị, hội thảo do cơ quan tổ chức. Nhiều doanh nghiệp có hoạt động đạt hiệu quả cao trong hạn chế rác thải nhựa. Từ tháng 9-2019, Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị cung cấp ni-lông phân loại từ rác thải sinh hoạt cho Công ty CP Khu công nghiệp Đình Vũ (DEEP C) làm vật liệu thi công tuyến đường giao thông nội bộ khu công nghiệp. Công ty du thuyền Bhaya thành lập các trạm cung cấp nước uống miễn phí phục vụ du khách và người dân, nhằm hạn chế sử dụng chai nước nhựa; yêu cầu các nhà cung cấp thực phẩm không sử dụng túi ni-lông khi giao hàng cho các tàu của Bhaya.

Thay đổi thói quen sử dụng trong cộng đồng

Việc hạn chế rác thải nhựa dùng một lần, túi ni-lông khó phân hủy được nhiều cửa hàng kinh doanh tham gia với nhiều hình thức hiệu quả cao. Hệ thống cửa hàng cà phê Highlands có giải pháp không sử dụng nắp đậy đối với cốc nhựa, giảm thìa nhựa, thay thế bằng thìa i-nox dùng nhiều lần; khách tự mang cốc đựng đồ uống đến sẽ được giảm 10% giá bán. Hệ thống cửa hàng Tokyo Life tính giá bán 2000 đồng/túi ni-lông thay vì tặng miễn phí như trước đây, hạn chế người sử dụng.

Không chỉ những hệ thống cửa hàng kinh doanh lớn, hưởng ứng chương trình hạn chế phát sinh chất thải nhựa, hiện nhiều cửa hàng, doanh nghiệp vừa và nhỏ giảm sử dụng túi ni-lông, chuyển sang dùng loại túi thân thiện môi trường, thực hiện bao gói sản phẩm bằng vật liệu có nguồn gốc tự nhiên, có quy trình thu gom, phân loại và xử lý rác thải nội bộ đối với các bộ phận.  Năm 2020, lượng sử dụng túi ni-lông khó phân hủy giảm khoảng hơn 40 nghìn túi so với năm 2019. Trong đó, siêu thị Co.omart giảm 18.000 kg/năm; siêu thị Intimex giảm 2000 kg/năm; siêu thị Mediamart giảm 450 kg/năm, Nhà bánh Đông Phương giảm 3000 kg/năm; Nhà bánh Thanh Lịch giảm 1000 kg/năm, Nhà bánh Kim Thanh giảm 3000 kg/năm. Nhiều cửa hàng nhỏ lẻ hưởng ứng tích cực. Nhiều cửa hàng kinh doanh cháo dinh dưỡng phục vụ trẻ em thay thế cốc nhựa bằng cốc giấy. Như cửa hàng cháo Thủy Anh ở chợ Lương Văn Can sử dụng cốc giấy đựng cháo bán thay cốc nhựa. Bên cạnh đó, một số cửa hàng kinh doanh rau, quả sử dụng bao bì sinh học thay thế túi ni-lông, cửa hàng rau Sâu Xanh trên phố Đà Nẵng, cửa hàng thực phẩm Nam Kiên, phố Hoàng Quốc Việt (quận Kiến An)…

Tuy nhiên, hiện nay, Hải Phòng vẫn là một trong những thành phố có lượng rác thải nhựa lớn. Để hạn chế sử dụng túi ni-lông, tiếp tục cần sự vào cuộc tích cực hơn nữa của 3 bên. Đối với các doanh nghiệp, cần có lộ trình giảm thiểu việc sản xuất túi nhựa sử dụng hàng ngày hoặc chuyển đổi sang sản xuất các sản phẩm tái chế. Đối với người dân, cần thay đổi mạnh mẽ hành vi sử dụng như chuyển đổi thói quen khi đi chợ sử dụng túi đựng nhiều lần, sử dụng túi dễ phân hủy. Về phía chính quyền địa phương, cần tăng cường kiểm tra các hoạt động tái chế, kiểm soát việc sử dụng túi ni-lông tại các trung tâm thương mại, siêu thị, đặc biệt là chợ truyền thống./.

Nguyên Mai - Ảnh: Trung Kiên