Đưa hơi ấm đất Cảng lên vùng cao

Chuyến đi thiện nguyện tạo nên ngày hội ở Chúng Trải.

Chênh vênh Chúng Trải

Chiếc xe ô-tô 29 chỗ chở đoàn thiện nguyện rời Hải Phòng lúc hơn 21 giờ. Đêm tối cộng hưởng khiến cái lạnh càng thêm buốt giá. Ai cũng cố thu mình trong những lớp áo ấm dày. Mọi người tranh thủ chợp mắt trước chuyến đi dài. Vượt qua quãng đường hơn 400 cây số, trong đó có nhiều đoạn lên xuống khúc khuỷu, liên tiếp khúc cua tay áo- “đặc sản” của giao thông vùng núi tỉnh Hà Giang, chúng tôi đến trung tâm xã Tả Ván lúc hơn 9 giờ sáng hôm sau. Vừa bước xuống xe, cái lạnh giá vùng cao theo gió táp thẳng vào mặt, len qua những tấm áo khoác dày, ai cũng run cầm cập. Trời sầm sì dọa mưa. Lo lắng hiện rõ trên gương mặt từng người. Phó bí thư Đảng ủy xã Tả Ván Trần Mạnh Quân động viên: “Theo kinh nghiệm hơn 26 năm bám rừng, bám núi, bám bản của tôi, trời kiểu này sẽ không mưa. Mà chẳng may mưa, bà con thôn Chúng Trải sẽ có cách “bắt” trời tạnh”.

Bên ấm chè pha vội, anh Quân tranh thủ cung cấp thông tin: Xã Tả Ván có diện tích hơn 4.457 km2, gồm 641 hộ với 2.577 nhân khẩu. Trong đó, hơn 90% dân số là người HMông, còn lại là người Nùng, Dao. Chỉ có một số cán bộ tăng cường, chiến sĩ, sĩ quan biên phòng, thầy cô giáo là người Kinh. Toàn xã có 8 thôn, Chúng Trải là 1 trong 3 thôn biên giới giáp Trung Quốc. Đời sống của bà con nơi đây gặp rất nhiều khó khăn, kinh tế chủ yếu dựa vào trồng ngô, thảo quả, chè, chăn nuôi gia súc, gia cầm... Năm 2020, ước thu nhập bình quân đầu người chưa tới 18 triệu đồng/người/ năm. Sau 15 phút trò chuyện, đoàn thiện nguyện chào tạm biệt anh Quân. Do chưa có đường ô-tô, mọi người chia nhau lên các xe máy của nhóm thanh niên thôn Chúng Trải chờ sẵn “tăng bo” vào thôn. Tuyến đường hơn 7 cây số rất hiểm trở. Gió lạnh rít từng rồi bên vành tai. Một bên là vách núi dựng đứng. Bên còn lại là vực sâu thăm thẳm. Mỗi khi lên dốc, chiếc xe máy rít lên từng hồi, khói khét lẹt. Dù để số 1, vẫn không kéo được lên, người ngồi sau đành xuống đi bộ. Còn xuống dốc, dù cậu thanh niên người HMông bóp chặt cả phanh trước, phanh sau, chiếc xe vẫn lao xuống vun vút. Đường đang làm, cơn mưa 2 ngày trước khiến đất, đá trộn lẫn vào nhau tạo thành thứ hỗn hợp dính, dẻo, trơn trượt khiến bánh trước, bánh sau đua nhau đảo, lắc. Đi được nửa đường, do đường trơn dốc, mọi người xuống đi bộ. Chừng 40 phút sau, chúng tôi đến điểm Trường mầm non xã Tả Ván đặt tại thôn Chúng Trải, điểm sinh hoạt cộng đồng chung của thôn. Đã quá trưa, mà khắp nơi chỉ thấy sương mù. Sương lảng bảng trên các đỉnh núi cao. Sương giăng kín những mái nhà sàn. Sương ào xuống các nương ngô. Sương quấn quện mặt người. Sương khiến thôn Chúng Trải chênh vênh bên sườn núi cao càng thêm mờ ảo, huyền bí.

Trưởng thôn Chúng Trải Lò Xín Vừ cho biết, toàn thôn Chúng Trải có 98 hộ với 389 nhân khẩu, 100% là người HMông. Trước đây, các hộ sinh sống theo hình thức du canh, du cư. Sau nghe theo tiếng gọi của Đảng và Nhà nước, mọi người quyết tâm, đồng lòng bám trụ tại mảnh đất này. Nhờ định canh, định cư, nhận được sự quan tâm, giúp đỡ của chính quyền các cấp, dù còn khó khăn, vất vả, nhưng các hộ có được cuộc sống khá ổn định, tốt hơn rất nhiều so với trước. Ngoài làm nương rẫy trồng ngô, khoai, cấy lúa, chăn nuôi gia súc, gia cầm, gần 10 năm trở lại đây, người dân Chúng Trải có thêm cây trồng mới là thảo quả giúp thu nhập tăng cao đáng kể. “Dự kiến đầu năm 2021, khi tuyến đường bê-tông nông thôn mới nối thôn với đường trung tâm xã hoàn thành, bà con có điều kiện thuận lợi giao thông đưa nông sản đi tiêu thụ, cuộc sống sẽ tốt hơn”, anh Vừ chia sẻ với đôi mắt lấp lánh niềm vui.

Thành viên đoàn thiện nguyện trao quà tặng bà con thôn Chúng Trải.

Tết sớm trên vùng cao

Theo cô giáo Vàng Thị Mơ, giáo viên Trường mầm non xã Tả Ván bám trụ tại điểm trường Chúng Trải, dù nghèo đói đến mấy, người HMông nói chung, người HMông ở Chúng Trải nói riêng, đều cố gắng lo cho gia đình một cái Tết ấm áp với tiêu chí: có thịt gà, thịt lợn trong mâm cơm ngày Tết. Vì thế, từ giữa năm, nhà nào cũng cố gắng mua một vài con lợn, vài chục con gà giống để dành ăn Tết. Các gia đình ăn Tết bắt đầu tư 21 tháng Chạp, kéo dài đến mồng 5 Tết theo kiểu “quay vòng”. Có nghĩa, một nhóm các gia đình sinh sống gần nhau bàn bạc, thống nhất xem nhà nào giết gà, mổ lợn trước, nhà nào sau. Sau đó, các gia đình lần lượt quây quần ăn Tết trong gần nửa tháng.

Bữa cơm tối ấm áp dưới ánh lửa trại bập bùng, anh Phạm Thành Trung, Trưởng Nhóm thiện nguyện Hạnh Phúc cho biết, nhóm thiện nguyện được thành lập giữa năm 2019. Đến nay, nhóm có hơn 30 thành viên bao gồm đại diện một số doanh nghiệp, nhà hảo tâm trong và ngoài quận Dương Kinh. Cuối năm 2019, nhóm tổ chức chương trình “Tình nguyện mùa đông năm 2019” với chủ đề “Đưa hơi ấm lên vùng cao” tại xã Tả Ván. Toàn bộ số tiền, quà trao tặng bà con do các thành viên trong nhóm đóng góp. Thấy đời sống người dân nhiều nơi ở Tả Ván còn nhiều khó khăn, mùa tình nguyện mùa đông năm nay, các thành viên trong nhóm quyết định quay trở lại, chọn thôn Chúng Trải là điểm đến. Lần này, đoàn thăm, trao 98 suất quà, mỗi suất bao gồm tiền mặt, chăn ấm, gối, áo ấm, ủng, 30 kg gạo, thực phẩm… với tổng trị giá gần 120 triệu đồng tặng toàn bộ 98 hộ dân thôn Chúng Trải. Đồng thời, trao hàng chục bộ bàn ghế, đệm, chăn ấm, téc chứa nước, lương thực, thực phẩm… tặng cô và trò điểm Trường mầm non xã Tả Ván tại thôn Chúng Trải. Đoàn cũng tổ chức giao lưu ẩm thực, văn nghệ, đốt lửa trại cùng người dân thôn Chúng Trải.

Dù anh Trung không nói ra, nhưng tôi biết, trong chuyến đi tiền trạm cách đây hơn 1 tháng, nghe câu chuyện đa phần người HMông thôn Chúng Trải chỉ được được ăn thịt lợn, thịt gà vào dịp Tết, anh bàn bạc với các thành viên trong nhóm đóng góp thêm để mua 40 con gà, 1 con lợn tạ mổ làm cỗ mời cả thôn giao lưu ẩm thực.

Ngủ lại một đêm ở Trường mầm non xã Tả Ván tại thôn Chúng Trải, sáng hôm nay, đoàn thiện nguyện chia tay mọi người trở về Hải Phòng. Nắm chặt tay Trưởng thôn Chúng Trải Lò Xín Vừ, Trưởng nhóm thiện nguyện Hạnh Phúc Phạm Thành Trung xúc động: “Cảm ơn tình cảm mọi người dành cho đoàn chúng tôi. Tôi hứa, năm sau và những năm tiếp theo, sẽ vận động nhiều hơn nữa các nhà hảo tâm tiếp tục đem hơi ấm đất Cảng lên với bà con vùng cao”.

Đi bộ một đoạn dài đến điểm có thể “tăng bo” bằng xe máy về trung tâm xã Tả Ván, trong lớp sương mù mỏng manh, nhìn lại vẫn thấy bà con thôn Chúng Trải đứng dõi theo, vẫy tay chào. Mấy chị phụ nữ trong đoàn quay đi lén lau nước mắt. Thương lắm Chúng Trải ơi!.

Bài và ảnh: Thái Phan