Phát huy giá trị di tích bãi cọc Cao Quỳ
Các hiện vật tại Khu bảo tồn bãi cọc Cao Quỳ được bảo quản bằng công nghệ tiên tiến, đáp ứng nhu cầu tham quan của người dân.
(HPĐT)- Ngay sau khánh thành, Khu di tích bãi cọc Cao Quỳ (xã Liên Khê, huyện Thủy Nguyên) trở thành điểm đến trong hành trình khám phá, tìm hiểu chứng tích lịch sử liên quan đến các chiến thắng trên sông Bạch Đằng của đông đảo du khách thập phương và người dân trên địa bàn thành phố.
Điểm tham quan đặc biệt
Nhà cách khu di tích bãi cọc Cao Quỳ gần 20 km, bà Phạm Thị Đoán ở xã An Lư (huyện Thủy Nguyên) tranh thủ ngày con cháu được nghỉ để đưa đến thăm. Bà Đoán bộc bạch, từ khi có thông tin về phát lộ bãi cọc, bà muốn đến đây để tận mặt thấy những chiếc cọc mà cha ông dày công bố trí để đánh tan giặc ngoại xâm. Giờ đây, được đến tận nơi, bà không chỉ tự hào về những di tích lịch sử được phát lộ trên quê hương Thủy Nguyên, còn thêm tự hào, trân quý về cách thành phố, huyện bảo tồn, phát huy giá trị lịch sử của bãi cọc.
Không riêng bà Đoán, với đông đảo người dân Thủy Nguyên, Hải Phòng và du khách khắp nơi, việc phát lộ bãi cọc và xây dựng khu bảo tồn bãi cọc Cao Quỳ trở thành kỳ tích. Kỳ tích trong triển khai các thủ tục đầu tư xây dựng; kỳ tích trong công tác giải phóng mặt bằng và kỳ tích về thời gian hoàn thành xây dựng khu bảo tồn bãi cọc và tuyến đường vào. Chưa đầy 1 năm kể từ ngày người dân xã Liên Khê (huyện Thủy Nguyên) phát hiện những dấu hiệu về bãi cọc tại cánh đồng Cao Quỳ, thành phố hoàn thành xây dựng công trình với rất nhiều bước quy trình khoa học, từ khảo cổ học, tới quy hoạch, chủ trương đầu tư và xây dựng công trình. Chỉ sau 5 tháng triển khai, khu đồng đất quanh năm vắng lặng trở thành khu bảo tồn quy mô khang trang, tạo điểm nhấn đặc biệt của vùng quê vốn được coi là “miền núi”, xa xôi của huyện, thành phố. Tuyến đường huyết mạch nối Lưu Kỳ, Liên Khê được rộng mở với đầy đủ hệ thống điện chiến sáng, cây xanh… Đây cũng là một trong những lý do khiến đông đảo du khách thập phương và người dân địa phương trong hành trình tham quan Khu di tích Bạch Đằng Giang mong muốn ghé qua bãi cọc.
Theo UBND huyện Thủy Nguyên, tuy mới được hoàn thành và đưa vào hoạt động, nhưng cùng với Khu di tích Bạch Đằng Giang và hệ thống di tích khác, khu bảo tồn bãi cọc Cao Quỳ trở thành một hợp phần quan trọng trong quần thể di tích lịch sử, văn hóa rộng lớn dọc bờ hữu ngạn sông Bạch Đằng. Kể từ ngày phát hiện và khánh thành Khu di tích bãi cọc vào giữa tháng 10 vừa qua, nơi đây vinh dự được nhiều lần đón các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, cùng hàng trăm nghìn lượt nhân dân, du khách đến thăm.
Kết nối các giá trị, nâng tầm di tích
Theo thông tin từ UBND huyện Thủy Nguyên, hiện nay, trong thời gian chờ thành phố quyết định đơn vị quản lý, huyện tạm quản lý Khu di tích bãi cọc Cao Quỳ và giao Phòng Văn hóa- Thông tin huyện phối hợp với UBND xã Liên Khê phụ trách. Để phát huy giá trị Khu di tích, sau lễ khánh thành, huyện phối hợp, tạo điều kiện để các nhà khảo cổ học, khoa học tiếp tục mở rộng khu vực nghiên cứu và khai quật. Qua đó, phát hiện thêm nhiều vật tích quan trọng khác, góp phần chứng minh bãi cọc Cao Quỳ liên quan đến chiến thắng Bạch Đằng năm 1288. Đó là các đồ gốm (bát, đĩa, lon sành…) men thời Trần và thời Nguyên. Trong số các bãi cọc đã được phát lộ, khai quật trên địa bàn huyện và phía bên tỉnh Quảng Ninh, chỉ ở bãi cọc Cao Quỳ mới có hiện vật này.
Để tăng thêm tính đa dạng, hấp dẫn của Khu di tích, huyện phối hợp với các nhà khoa học và các đơn vị liên quan trưng bày một số hiện vật phát hiện được trong quá trình khai quật bãi cọc cùng với các cọc gỗ. Đó là dây chão, mảnh gỗ có vết đẽo của rìu; mảnh gỗ, tre cháy (các hiện vật này góp phần chứng minh tại khu vực bãi cọc Cao Quỳ có sử dụng hỏa công, tức là nơi đây có xảy ra chiến trận chứ không phải bãi cọc để dụ địch) và các hiện vật bằng gốm mới phát hiện được. Để trưng bày các hiện vật này, việc bảo quản rất kỳ công, sử dụng công nghệ bảo quản tiên tiến từ Nhật Bản do Viện Công nghệ Rừng Việt Nam triển khai. Trong thời gian tới, huyện tiếp tục phối hợp các đơn vị trưng bày thêm một số hiện vật khác tại nhà trưng bày trong Khu di tích.
Bên cạnh đó, để phục vụ khách tham quan, huyện chỉ đạo đơn vị liên quan xây dựng nội quy khu di tích. Đồng thời, tổ chức cắm biển chỉ dẫn, hướng dẫn chi tiết, bố trí lực lượng bảo vệ 24/24 giờ. Mặt khác, việc quản lý Khu di tích cũng được thực hiện theo phương châm “3 không”, là không có hàng rong, không thu phí trông gửi xe… Chính bởi vậy, “hữu xạ tự nhiên hương”, nhiều đoàn khách du lịch từ các tỉnh, thành phố khác đến tham quan Khu di tích. Trong đó có nhiều trường học tổ chức liên kết tham quan trải nghiệm Khu di tích Bạch Đằng Giang và Khu di tích bãi cọc Cao Quỳ.
Tuy khu di tích bước đầu phát huy được giá trị, song với chính quyền và nhân dân địa phương, mong muốn lớn hơn là phát huy hơn nữa tính kết nối giữa Khu di tích Bạch Đằng Giang, Khu di tích bãi cọc Cao Quỳ với bãi cọc Đầm Thượng (xã Lại Xuân) và các di tích khác liên quan đến chiến thắng trên sông Bạch Đằng trên địa bàn huyện Thủy Nguyên. Qua đó, xây dựng quần thể di tích lịch sử văn hóa rộng lớn, có giá trị văn hóa, lịch sử và du lịch hấp dẫn dọc bờ hữu ngạn sông Bạch Đằng; tiến tới đề nghị UNESCO công nhận khu phức hợp di tích liên quan đến chiến thắng Bạch Đằng là di sản thế giới.
Hướng tới hiện thực hóa mục tiêu trên, thực hiện chỉ đạo của thành phố, huyện Thủy Nguyên tiếp tục phối hợp với các ngành chức năng khảo sát và xây dựng kế hoạch khai quật mở rộng để có thêm các chứng tích liên quan đến chiến thắng Bạch Đằng trên địa bàn; qua đó có cái nhìn đầy đủ hơn về chiến trận Bạch Đằng tại khu vực. Huyện xây dựng và đề xuất thành phố phê duyệt chủ trương đầu tư xây dựng khu bảo tồn bãi cọc Đầm Thượng (xã Lại Xuân) và tuyến đường vào để kết nối và tạo đà cho sự phát triển quần thể văn hóa, du lịch di tích và tâm linh toàn bộ vùng phía Bắc của thành phố và huyện Thủy Nguyên – nơi đang lưu giữ những giá trị lịch sử vô giá của dân tộc và thành phố. Cùng với đó, đề xuất xây dựng quần thể công viên di chỉ khảo cổ học di tích Tràng Kênh- Bạch Đằng Giang kết hợp với cảnh quan sông Giá, sông Đá Bạc, sông Bạch Đằng.
Trước mắt, để tiếp tục phát huy giá trị của Khu di tích bãi cọc Cao Quỳ, huyện tiếp tục nâng cao nhận thức xã hội về khu di tích thông qua đẩy mạnh công tác tuyên truyền, quảng bá; tăng cường tổ chức các hoạt động tham quan, trải nghiệm nhằm giáo dục truyền thống, kỹ năng sống cho học sinh và thanh, thiếu niên trên địa bàn huyện; phối hợp tổ chức các tua du lịch “Tràng Kênh Bạch Đằng Giang” và Khu di tích bãi cọc Cao Quỳ./.