Song hành rèn đức, luyện tài
Giáo viên Trường tiểu học Kim Đồng (quận Ngô Quyền) hướng dẫn học sinh lựa chọn các loại sách, truyện bổ ích với lứa tuổi học trò.
(HPĐT)- Những năm gần đây, bên cạnh nhiệm vụ “luyện tài”, việc tăng cường giáo dục đạo đức, lối sống trong học sinh, sinh viên luôn được Sở Giáo dục- Đào tạo (GĐ-ĐT) thành phố quan tâm và chú trọng thực hiện nhằm đào tạo nên các thế hệ học sinh “tròn đức, vẹn tài”. Trưởng Phòng Chính trị- Tư tưởng (Sở GD- ĐT) HOÀNG QUỐC KHÁNH trò chuyện với phóng viên Báo Hải Phòng chung quanh vấn đề này.
- Ông có thể cho biết, thực trạng giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh hiện nay?
- Hải Phòng hiện có hơn 490 nghìn học sinh với 910 trường và cơ sở đào tạo. Phần lớn học sinh đều có ý thức trong học tập và rèn luyện, phấn đấu trở thành “con ngoan, trò giỏi”; có tinh thần đoàn kết, biết giúp đỡ bạn, có lòng nhân ái; xây dựng được quan hệ tình bạn trong sáng, lành mạnh và biết lên án những tệ nạn xã hội, các hành vi trái thuần phong mỹ tục. Bên cạnh đó, các ban, ngành, đoàn thể, nhất là ngành GD- ĐT có ý thức và tinh thần trách nhiệm cao đối với công tác giáo dục đạo đức học sinh; rất nhiều cán bộ quản lý giáo dục, giáo viên luôn luôn trăn trở, tìm mọi biện pháp để học sinh phát triển giá trị Chân - Thiện - Mỹ. Đồng thời, cha mẹ học sinh cũng rất quan tâm và thường xuyên phối hợp với các trường tổ chức nhiều hoạt động trải nghiệm, giáo dục kỹ năng sống trong học sinh.
Tuy nhiên, bên cạnh những yếu tố tích cực nêu trên, tình trạng vi phạm các chuẩn mực đạo đức, lối sống trong mộtbộ phận học sinh vẫn diễn ra. Nhất là đối với học sinh THCS và THPT, ở độ tuổi mà tâm sinh lý lứa tuổi bắt đầu phát triển, các em có nhu cầu giao lưu tìm hiểu, trải nghiệm làm theo, trong khi các kiến thức về xã hội, gia đình, pháp luật còn rất hạn chế. Trong khi đó, một số bậc cha mẹ học sinh quan tâm chưa đúng mức hoặc còn phiến diện trong giáo dục con em, còn nuông chiều hoặc có tư tưởng phó mặc việc giáo dục cho nhà trường. Mặt khác, với sự hội nhập sâu rộng hiện nay khiến không ít bạn trẻ choáng ngợp trước các xu hướng mới lạ về văn hóa và lối sống nhưng không biết chọn lọc, nên bị rơi vào nhiều cạm bẫy, nảy sinh lối sống thiếu lành mạnh, như sống thử trước hôn nhân, sử dụng các chất kích thích…
- Để góp phần xây nền tảng đạo đức, hình thành lối sống đẹp trong học sinh, ngành GD- ĐT thành phố triển khai những hoạt động thiết thực gì?
- Thực hiện Chỉ thị 31/CT-TTg năm 2019 của Thủ tướng Chính phủ, các quyết định của Bộ GD- ĐT và UBND thành phố về việc tăng cường giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh, thiếu niên và nhi đồng giai đoạn 2015- 2020, xây dựng văn hóa ứng xử trong trường học, Sở GD- ĐT xác định mỗi trường cần xây dựng các hệ giá trị văn hóa, đạo đức cốt lõi là chuẩn mực để nhà giáo, cán bộ quản lý, học sinh, sinh viên lấy đó làm mục tiêu phấn đấu. Theo đó, Sở GD- ĐT chỉ đạo 100% các trường xây dựng, kế hoạch và tổ chức triển khai thực hiện Đề án “Xây dựng văn hóa ứng xử trong trường học”; 100% các trường thành lập Tổ tư vấn tâm lý cho học sinh phổ thông; tăng cường tổ chức các phòng đọc, tủ sách lớp học để tạo điều kiện cho học sinh, sinh viên (HSSV) đọc sách, tiếp thu thông tin đúng đắn.
Cùng với đó, các Phòng GD- ĐT ký chương trình phối hợp với các tổ chức Đoàn - Hội - Đội cùng cấp rà soát, quản lý chặt chẽ về nội dung, hình thức các trò chơi, hoạt động ngoại khóa của HSSV; nghiêm cấm tổ chức cho HSSV tham gia các trò chơi trên môi trường mạng hoặc tương tác trực tiếp có nội dung, hình thức bạo lực, phản cảm, không phù hợp với văn hóa dân tộc, chuẩn mực đạo đức xã hội.
Tại các trường học trên địa bàn thành phố, nội dung xây dựng “trường học thân thiện - học sinh tích cực” tiếp tục duy trì và phát huy với các mô hình thiết thực, chất lượng, hiệu quả cao. Trong đó, 4 mô hình được Sở GD- ĐT chỉ đạo triển khai nhân rộng, đi vào chiều sâu tại các cụm trường là: Mô hình giáo dục truyền thống- Các đơn vị phối hợp chặt chẽ với Hội Cựu chiến binh, đơn vị bộ đội đóng trên địa bàn, mời những cá nhân tiêu biểu, anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, nhân chứng lịch sử trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ của dân tộc tới nói chuyện trực tiếp về truyền thống quân đội, biển đảo. Mô hình giáo dục kỹ năng sống - Phối hợp với các tổ chức xã hội tuyên truyền chế độ dinh dưỡng, kỹ năng rửa tay với xà phòng, sức khỏe răng miệng; lồng ghép nội dung ứng phó với biến đổi khí hậu và giảm nhẹ rủi ro thiên tai trong nhà trường; tổ chức dạy bơi và hướng dẫn kỹ năng phòng, chống đuối nước; chung tay phòng, chống dịch COVID- 19. Mô hình dạy học trải nghiệm thực tế, sáng tạo - Tổ chức cho học sinh trải nghiệm thực tế với nhiều hình thức như: tiết học thực địa, tham quan làng nghề, thăm địa chỉ đỏ; bà mẹ Việt Nam anh hùng, gia đình thương binh, liệt sĩ, hỗ trợ gia đình khó khăn, đến các nông trại, nhà dưỡng lão, chăm sóc người già; đến thăm cơ sở cai nghiện Hải Phòng tại Gia Minh (huyện Thủy Nguyên), chứng kiến và nghe nói chuyện từ người nghiện ma túy, bị nhiễm HIV. Mô hình “cổng trường An toàn giao thông”- Xây dựng kế hoạch thực hiện chương trình tăng cường công tác giáo dục an toàn giao thông trong trường học với mô hình “Chúng em cùng học Văn hóa giao thông”, đội thanh niên xung kích bảo đảm an ninh trật tự giao thông. Các trường học đều có pano, áp phích tuyên truyền về “Học sinh, sinh viên Hải Phòng thực hiện tốt văn hóa giao thông”.
- Trên thực tế, việc rèn luyện phẩm chất, kỹ năng sống cho học sinh không thể phó mặc nhà trường toàn bộ. Theo ông, ngành GD- ĐT, gia đình và xã hội cần phối hợp thế nào để tạo thế “kiềng 3 chân” vững chắc trong giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh?
- Một trong những nội dung đổi mới công tác giáo dục hiện nay là phải làm thật tốt việc kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường – gia đình – xã hội, nhằm tạo ra môi trường thuận lợi, sức mạnh tổng hợp để giáo dục học sinh. Muốn làm tốt việc này, trước tiên nhà trường phải xây dựng được tập thể cán bộ, giáo viên, nhân viên đoàn kết, mẫu mực, trong sáng về phẩm chất đạo đức, đặc biệt thầy giáo, cô giáo cần lắng nghe, thấu hiểu học sinh nhiều hơn. Bên cạnh đó, các cơ sở giáo dục cần tiếp tục đổi mới nội dung, phương pháp giảng dạy các môn học, lồng ghép nội dung giáo dục kỹ năng sống, tăng cường phổ biến giáo dục pháp luật, cũng như phát huy tính sáng tạo trong tổ chức những buổi hoạt động ngoại khóa, qua đó rèn luyện phẩm chất chính trị, đạo đức cho các em. Tín hiệu đáng mừng hiện nay đó là các nhà trường đang tận dụng mọi nguồn lực để xây dựng cơ sở vật chất phục vụ giáo dục đạo đức, lối sống như: Phòng truyền thống, thư viện, câu lạc bộ sở thích...
Cùng với nhà trường, vai trò của gia đình là nền móng trong giáo dục đạo đức học sinh, quyết định quá trình phấn đấu, rèn luyện của các em. Cha mẹ cần thường xuyên gặp gỡ, trao đổi với giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn để nắm tình tình, kết quả học tập, rèn luyện của con ở trường, dự họp phụ huynh đầy đủ, góp phần cùng nhà trường đánh giá chính xác việc rèn luyện học tập của con em mình. Nhà trường, gia đình tích cực phối hợp với cộng đồng xã hội, những nguồn thông tin tin cậy nơi học sinh cư trú để quản lý và giáo dục các em. Từ đó giúp giáo viên và các bậc cha mẹ đánh giá đúng học sinh và tìm ra những biện giúp các em hoàn thiện nhân cách. Bên cạnh đó, nhà trường, gia đình và xã hội cần phối hợp tổ chức các chuyên đề ý nghĩa với chủ đề giáo dục truyền thống dân tộc, bản sắc văn hóa địa phương, xây dựng tình bạn, tình thầy, trò - nói không với bạo lực và tránh xa các tệ nạn xã hội nhằm khơi gợi cho học sinh những tình cảm tốt đẹp, giúp các em đủ kiến thức, bản lĩnh “miễn dịch” với các hành vi “lệch chuẩn” trong cuộc sống.
- Trân trọng cảm ơn ông!