Khu di tích lịch sử Bạch Đằng Giang đón nhận Bằng xếp hạng di tích quốc gia: Lưu giữ “hồn thiêng sông núi”
(HPĐT)- Những ngày này, nhân dân thành phố Cảng hân hoan hướng về sự kiện đón Bằng xếp hạng di tích quốc gia Khu di tích lịch sử Bạch Đằng Giang. Sự kiện vinh danh này có ý nghĩa vô cùng lớn lao thể hiện nỗ lực xây dựng, khẳng định những giá trị lịch sử, văn hóa Khu di tích lịch sử Bạch Đằng Giang của thành phố, các cấp, ngành, nhân dân Hải Phòng.
Khu di tích Bạch Đằng Giang, nơi lưu giữ lịch sử mãi đến mai sau.
Nỗ lực khẳng định giá trị di tích
Trong khuôn khổ hội nghị thông báo những phát hiện mới khảo cổ học toàn quốc năm 2020 được tổ chức tại Hải Phòng đầu tháng 10 vừa qua, Giáo sư sử học Lê Văn Lan về Khu di tích lịch sử Bạch Đằng Giang với tâm trạng phấn chấn. Nhiều lần ông về đây nghiên cứu, tham quan những chiến tích lịch sử, nhưng lần này ông khẳng định chắc nịch: “Mươi năm trước, khi bắt đầu khởi công Khu di tích Bạch Đằng Giang, nhiều người quan niệm đây chỉ là khu di tích tưởng niệm. Nhưng với việc xuất lộ bãi cọc Cao Quỳ và một số bãi cọc khác với chiến tích có hệ thống, nhiều chủng loại khác nhau, hợp thành địa danh, khẳng định Khu di tích Bạch Đằng Giang không chỉ là khu di tích tưởng niệm mà đây là khu di tích lịch sử, văn hóa. Giá trị của Khu di tích lịch sử Bạch Đằng Giang được phối hợp, liên kết bãi cọc Cao Quỳ là biểu hiện sinh động, tổng hợp, đầy đủ, minh chứng hùng hồn của chiến dịch Bạch Đằng Giang năm 1288”.
Quả thực, năm 2008, Khu di tích lịch sử Bạch Đằng Giang được xây dựng có nhiều ý kiến khác nhau cho rằng cần có thêm căn cứ để khẳng định nơi đây là khu di tích lịch sử. Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Trịnh Văn Tú cho biết, sau quá trình điền dã, nghiên cứu tư liệu của nhiều nhà sử học, trong đó có GS.TS Nguyễn Quang Ngọc, GS Lê Văn Lan khẳng định Khu vực Bạch Đằng Giang nằm ở vị trí ngã ba sông Bạch Đằng, từ núi U Bò, núi Mỏ Vịt là trung tâm của chiến trận. Trên cơ sở giá trị mang tầm quốc gia, Sở Văn hóa và Thể thao lập hồ sơ xếp hạng di tích quốc gia đối với Khu di tích lịch sử Bạch Đằng Giang trong 2 năm 2019, 2020. Chưa kể, trước đó là quá trình dài lên ý tưởng, xây dựng, khẳng định giá trị lịch sử, văn hóa của Khu di tích lịch sử Bạch Đằng Giang. Với nỗ lực đó, năm 2019, Khu di tích lịch sử Bạch Đằng Giang được vinh danh là di tích cấp thành phố. Từ đầu năm 2020, Sở Văn hóa và Thể thao triển khai lập hồ sơ đề nghị cấp bằng di tích quốc gia đối với Khu di tích lịch sử Bạch Đằng Giang. Nếu các di tích quốc gia khác chỉ cần xin ý kiến của một số nhà sử học và 1 đến 2 hội đồng chuyên môn, nhưng đối với quá trình lập hồ sơ Khu di tích Bạch Đằng Giang được cả hệ thống chính trị vào cuộc chỉ đạo, quan tâm và thực hiện công phu, công sức từ việc điền dã, sưu tầm hệ thống tư liệu, xin ý kiến của các chuyên gia, các nhà lịch sử, các nhà khoa học nghiên cứu đầu ngành như GS.TS Nguyễn Quang Ngọc, GS Lê Văn Lan... Trên cơ sở tập hợp các tài liệu, hình ảnh liên quan, hoàn thiện hồ sơ, Sở Văn hóa và Thể thao xin ý kiến 4 cơ quan chuyên môn: Viện Khảo cổ học, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, Viện Sử học, Viện Khoa học Lịch sử quân sự. Khu di tích lịch sử Bạch Đằng Giang được vinh danh là di tích cấp quốc gia.
Bảo tồn, phát huy giá trị di sản cho nghìn đời sau
Nằm tựa vững chắc vào thế núi, Khu khi tích Bạch Đằng Giang linh thiêng hướng ra sông Bạch Đằng. Trên khúc sông này, ba triều đại 3 lần lập nên những chiến thắng lẫy lừng trong những trận thủy chiến chống quân xâm lược phương Bắc. Đến đây vào trước ngày tổ chức Lễ đón Bằng di tích xếp hạng quốc gia, dường như ai cũng cảm nhận không khí linh thiêng, hào hùng, như vang vọng “hồn thiêng, sông núi”.
Được xây dựng từ năm 2008 đến nay, Khu di tích lịch sử Bạch Đằng Giang ngày càng bề thế, hoành tráng với khuôn viên rộng hàng chục ha. Hệ thống công trình rộng dài, đồ sộ, bề thế đến nỗi bất cứ du khách nào đến đất Cảng mà không tới đây sẽ cảm thấy như chưa đến Hải Phòng. Đó là các công trình đền thờ 3 vị anh hùng dân tộc Đức Vương Ngô Quyền, Hoàng đế Lê Đại Hành, Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn. Ngoài ra, tại Khu di tích có đền thời Chủ tịch Hồ Chí Minh. Bên cạnh đó là quảng trường chiến thắng rộng lớn, với tượng 3 vị anh hùng dân tộc, nhà trưng bày các di tích, hiện vật... Khu di tích nằm giữa không gian cây xanh, cảnh quan sạch đẹp. Nhân dân và du khách thành phố đến chiêm bái nơi đây được thả hồn thư thái trở về với mảnh đất linh thiêng của di tích, văn hóa lịch sử và không khỏi dâng trào niềm tự hào về truyền thống lịch sử hào hùng của cha ông. Ít ai biết, việc xây dựng và duy trì hoạt động, bảo tồn các giá trị lịch sử, di tích của Khu di tích này được thực hiện bằng nguồn xã hội hóa từ công đức của nhân dân và du khách, từ các cơ quan, doanh nghiệp trên địa bàn thành phố và cả nước. Điều đó khẳng định sức mạnh lan tỏa của giá trị di sản văn hóa, lịch sử tới nhân dân thành phố.
Trên cơ sở đó, để phát huy giá trị văn hóa, lịch sử để lại cho nghìn đời sau, ngày 23-12-2020, Chủ tịch UBND thành phố ban hành Quyết định số 3861 về việc thành lập Ban quản lý di tích quốc gia Di tích lịch sử Khu di tích Bạch Đằng Giang, giao Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao làm trưởng ban quản lý khu di tích. Trên cơ sở đó, Ban quản lý di tích tiếp tục lập đề án tu bổ, tôn tạo, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa, lịch sử Khu di tích Bạch Đằng Giang tới muôn đời sau./.