Tình trạng thiếu container rỗng đóng hàng xuất nhập khẩu: Doanh nghiệp điêu đứng

Tình trạng thiếu container rỗng khiến việc xuất nhập khẩu của doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn, ách tắc. (ảnh minh họa)

Giá tăng cao gấp 3-4 lần

 Theo bà Nguyễn Thị Thanh, cách đây 2 tháng, giá vận chuyển 1 container đi châu Âu chỉ có 60 triệu đồng nhưng nay tăng tới 220 triệu đồng, gấp gần 4 lần chỉ trong thời gian ngắn. Điều đáng nói, giá tăng cao như vậy nhưng lại khan hiếm, không có container rỗng đóng hàng để đi. Công ty Việt Trường chuyên xuất khẩu hàng thủy sản vào châu Âu hiện như ngồi trên đống lửa, lãnh đạo doanh nghiệp lo lắng tới mất ăn mất ngủ vì hàng không chuyển đi được, để chật kho. Nhiều lần doanh nghiệp “mừng hụt” vì hãng tàu báo có thể chuyển hàng nhưng rồi cuối cùng lại nhận tin hủy chuyến liên tục. Bà Nguyễn Thị Thanh cho biết, với mức cước như vậy, hàng dù có đi được cũng lỗ tới 150 triệu đồng/container. Lo lắng hơn cả là uy tín, trách nhiệm với khách hàng, với bạn hàng nước ngoài bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

 Ông Lê Văn Đạt, Giám đốc Công ty TNHH Sao Vàng, doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu giày dép đi các nước châu Âu, có tới 6 nhà máy và 16.000 lao động cũng phản ánh: doanh nghiệp đang lâm vào tình trạng thiếu vỏ container để xuất hàng đi, chạy đôn chạy đáo khắp nơi mà chưa lo được. Sự tắc nghẽn dòng vận tải quốc tế làm doanh nghiệp vốn đã khó khăn vì COVID-19, nay lại càng khó hơn.

 Chưa kịp mừng vì từ quý 3-2020, sản xuất bước đầu hồi phục, ông Mai Văn Bình, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Bao bì PP Hải Phòng lại “lo tới bạc đầu” vì giá cước vận chuyển không ngừng tăng. Công ty Bao bì PP chuyên sản xuất sản phẩm bao bì nên cần rất nhiều nguyên vật liệu nhập khẩu, nhất là hạt nhựa. Với mức giá cước cao như vậy, các nhà máy thiếu nguyên liệu nhưng quan trọng hơn là giá đầu vào tăng cao bất thường trong khi giá đầu ra đã được ký ổn định từ đầu năm, không thể tăng. Tình trạng này khiến doanh nghiệp thực sự lao đao, thua lỗ, mọi nhu cầu chi tiêu dịp cuối năm đều phải cắt giảm. Không những thế, ông còn lo lắng vì tình trạng này dự báo còn kéo dài.

 Đây không phải là tình trạng riêng của doanh nghiệp Hải Phòng, mà là vấn đề đang khiến doanh nghiệp xuất nhập khẩu cả nước và thế giới đau đầu. Theo các doanh nghiệp, giá hiện tiếp tục tăng. Tháng 11-2020, hầu hết hãng tàu thông báo tăng giá cước 2-10 lần tùy theo chặng. Trong đó, cước thuê container đi Anh tháng 10 là 1.420 USD/container 20 feet, đến tháng 11 tăng lên 5.420 USD và đạt mức 7.200 USD vào tháng 12. Cước thuê container từ Thái Lan về Việt Nam trước tháng 10 là 60 USD/container, sang đến tháng 11 tăng lên 600 USD. Hay cước thuê container từ Việt Nam đi Los Angeles (Mỹ) trước tháng 10 khoảng 700 - 1.000 USD/ container, đến tháng 11 tăng lên 5.000 USD. Giá dù liên tục bị đẩy lên cao, doanh nghiệp cũng không dễ dàng thuê được container rỗng. Trong khi đó, gần 60% hàng hóa trên toàn cầu được vận chuyển bằng container; xuất khẩu bằng container đường biển chiếm 40-50% khối lượng hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam. Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA) phản ánh, tình trạng thiếu hụt container rỗng dẫn đến chi phí vận chuyển tăng cao, thậm chí doanh nghiệp giao trễ các đơn hàng và không dám nhận đơn hàng mới vì không thể xuất hàng được. Theo khảo sát của VLA, hiện có đến 40% doanh nghiệp cho biết gặp khó khăn trong việc giao nhận container rỗng tại các nơi tập kết container.

Gỡ khó cho doanh nghiệp

 Trước sự “kêu cứu” của doanh nghiệp, Bộ Công Thương, Cục Hàng hải Việt Nam đã vào cuộc nhưng cũng mới chỉ là các giải pháp tình thế. Bộ Công Thương gửi công văn tới Bộ Giao thôngVận tải đề nghị chỉ đạo các đơn vị chức năng làm việc với các hãng tàu biển tăng chuyến, tăng cường đưa container về Việt Nam. Đồng thời đề nghị có các biện pháp quản lý chặt chẽ, tránh tình trạng các hãng tàu nhân cơ hội tăng giá, thu khoản phí bất hợp lý gây ảnh hưởng đến các doanh nghiệpxuất khẩuViệt Nam.

 Cục Hàng hải Việt Nam cũng có công văn hỏa tốc gửi các hãng tàu vận tải biển container để sớm giải quyết dứt điểm việc nhiều doanh nghiệp xuất khẩu hàng hóa, nông sản trong nước lâm vào tình cảnh thiếu, phải trả cước vận chuyển bằng container gấp 3-4 lần so với bình thường. Theo đó, Cục Hàng hải Việt Nam đề nghị các hãng tàu vận tải biển sớm có biện pháp tăng lượng dự trữ container rỗng (loại 40 feet) ở Việt Nam để đáp ứng nhu cầu xuất khẩu hàng hóa bằng container cho các chủ hàng trong giai đoạn nhu cầu tăng cao như hiện nay. Cục cũng yêu cầu các hãng tàu công khai, minh bạch về giá cước vận chuyển container và thực hiện việc tăng giá theo đúng quy định của pháp luật Việt Nam; đồng thời có biện pháp, kiểm tra giám sát các bộ phận điều hành không để các cá nhân lợi dụng tình hình hiện tại của thị trường để trục lợi, chào giá bất hợp lý gây khó khăn cho chủ hàng và gây rối thị trường vận tải biển.

Cục Hàng hải kêu gọi các hãng tàu vận tải biển container đồng hành với các doanh nghiệp xuất nhập khẩu của Việt Nam trong giai đoạn khó khăn hiện nay do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19, theo đúng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Cục sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan tiến hành kiểm tra trực tiếp tại các hãng tàu, xử lý nghiêm các trường hợp cố tình vi phạm các quy định của pháp luật. Tuy nhiên, theo phản ánh của các doanh nghiệp, tình trạng thiếu container rỗng là vấn đề chung trên toàn cầu khi các hãng tàu đã có thời gian dài mấy năm liền điêu đứng vì làm ăn thua lỗ, có nhiều hãng tàu lớn phải phá sản, cộng thêm dịch bệnh COVID-19 nên các hoạt động vận tải bị ngừng trệ. Hầu hết các hãng tàu trong năm 2020 phải cắt giảm tuyến gây thiếu hụt chuyến, chỗ chở hàng. Hơn nữa, tốc độ, năng lực xử lý hàng hoá, giải phóng vỏ container tại các cảng châu Âu, Bắc Mỹ, vốn là hai thị trường nhập khẩu hàng đầu thế giới bị giảm nhiều. Trong khi đó, giai đoạn cuối năm là dịp lễ hội, nhu cầu về hàng hoá rất lớn nên dẫn tới tình trạng trên. Các doanh nghiệp dự báo, tình hình này còn kéo dài sang năm 2021 nên đang loay hoay, chưa biết tính toán thế nào vì rõ ràng các cơ quan quản lý Việt Nam không thể dùng mệnh lệnh hành chính áp đặt thị trường.

Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng mong muốn các cơ quan chức năng quản lý tốt hơn tình trạng giá cả, cạnh tranh thiếu lành mạnh trên thị trường nhằm góp phần giải quyết, từng bước khắc phục khó khăn, giúp doanh nghiệp gượng dậy trước cú sốc này./.

HỒNG THANH - Ảnh: DUY THÍNH