Phim hoạt hình Việt: Đổi mới cách làm để bứt phá

Hình ảnh trong phim “My Home” của đạo diễn Nguyễn Phương Mai.

Nhiều điểm yếu, vướng mắc

Hiện nay tại nước ta có Hãng phim Hoạt hình Việt Nam - đơn vị chuyên sản xuất các bộ phim hoạt hình phục vụ trẻ em nước nhà. Nhưng mỗi năm đơn vị này chỉ thực hiện từ 12 - 15 phim đặt hàng của Nhà nước, hầu hết phim mang tính giáo dục và đề tài lịch sử dân tộc, bài học giáo dục các em nhỏ về yêu thương ông bà cha mẹ, việc học hành... được phát sóng trên truyền hình. Dĩ nhiên đây là yếu tố cần để các em nhỏ học hỏi, hiểu biết sâu hơn về lịch sử nước nhà, về tình thương yêu mọi người trong gia đình và xã hội; nhưng việc “đóng khung nội dung” như vậy lại tạo cảm giác nhàm chán và chưa đáp ứng được nhu cầu của trẻ em trong thời đại mới.

Không ít người quan niệm, phim hoạt hình chỉ dành cho thiếu nhi, trong khi đó nước ngoài làm phim hoạt hình cho cả người lớn xem. Bên cạnh đó, đầu ra trên kênh truyền hình ở nước ta cho phim hoạt hình vẫn hạn chế, còn việc phát hành phim tại các rạp chiếu với mục đích thương mại chưa từng được nghĩ tới, có chăng chỉ là vài dự án “liều lĩnh” với mục đích thăm dò thị trường, sản xuất phim nhưng lại không có kinh phí quảng cáo, tiếp thị.

Để có phim hoạt hình công chiếu liên tục, theo nhiều chuyên gia, ít nhất phải có 10-15 nhóm làm phim, luân phiên nhau sản xuất. Thiếu nhân lực nên việc sản xuất phim hoạt hình ở ta bị hụt là tất yếu. Vấn đề nữa là kinh phí, để sản xuất phim hoạt hình có thời lượng 10 phút lên tới hàng trăm triệu đồng. Ngoài ra, muốn cập nhật những thiết bị mới, công nghệ 3D tiên tiến, cần đầu tư tiền tỷ. Trong điều kiện tối thiểu cũng phải vài trăm triệu đồng để hoàn thành phim truyện hoạt hình 3D dài 5-7 phút. Do vậy, dù biết sân chơi này còn trống và béo bở, không nhà đầu tư nào dám mạo hiểm bỏ tiền tỷ để làm, bởi rủi ro rất lớn.

Ngoài ra, công tác quảng cáo của phim hoạt hình Việt cũng kém hơn nước ngoài. Trong thời đại bùng nổ Internet, mạng xã hội, công nghệ số như hiện nay, hoạt hình cũng phải được giới thiệu, quảng bá thì mọi người mới biết đến. Điều này ở nước ta chưa quan tâm đúng mức và làm chưa tốt như các nước trên thế giới. Trong khi đó, đạo diễn, NSND Phạm Minh Trí nhận định nội dung phim hoạt hình Việt nặng tính giáo điều, rao giảng; nhiều bộ phim vẫn đi vào lối mòn, nội dung dựa trên những câu chuyện có sẵn, thiếu tính sáng tạo, thiếu tính thẩm mỹ khi xây dựng nhân vật.

So với các tác phẩm nước ngoài mà nhiều em nhỏ của Việt Nam được xem như: “Vua sư tử”, “Kỉ băng hà”, “Kungfu Panda”, “Nữ hoàng băng giá”… các em bị chinh phục trước những hình ảnh sống động nhất, âm thanh tốt nhất cùng nội dung hay, nhiều tầng lớp ý nghĩa. Phim hoạt hình nước ngoài có doanh thu phòng vé lên đến hàng trăm triệu USD vì có thời gian dài (90 phút), còn phim của ta khá ngắn chỉ khoảng 10 phút nên khó lôi cuốn người xem.

Vươn lên bằng cách nào?

Thực tế phim hoạt hình Việt “thất thủ” ngay tại sân nhà và chậm phát triển so với thế giới là điều không phủ nhận. Đến nay, nói về tiếng vang của phim hoạt hình Việt có thể kể đến phim hoạt hình 3D về đại tướng Võ Nguyên Giáp – “Quyết định lịch sử” được phát sóng trên VTV, được cả các em nhỏ và người lớn đón nhận. Hoặc “My Home” - bộ phim hoạt hình của đạo diễn Nguyễn Phương Mai, từng lọt tốp 10 đề cử “Phim hoạt hình ngắn hay nhất Oscar 2016” dù không thể lọt đến vòng rút gọn cuối cùng. Hãng phim Hoạt hình Việt Nam có phim giành giải Cánh diều vàng 2017 của Hội Điện ảnh là “Cậu bé Manocanh”, hoặc “Xin chào Lucy”, “Chú chó máy đồng” (Cánh diều bạc)... đều có chất lượng tốt. Tuy nhiên, do quảng bá còn kém nên một số phim hoạt hình này không được nhiều người biết tới.

Theo ông Đặng Vũ Thảo, nguyên Giám đốc Hãng phim Hoạt hình Việt Nam, để làm phim hoạt hình dài chiếu rạp là điều chưa ai có thể vì nhiều lý do, trong đó có vấn đề kinh phi. Tuy nhiên, vấn đề chính là phần lớn đội ngũ làm phim hoạt hình của chúng ta tư duy còn thấp, chưa có nhiều điều kiện tiếp cận và học hỏi nền điện ảnh tiên tiến của thế giới. Vì lẽ đó, chúng ta cần mở ra các trường đào tạo chính quy mang tính chuyên sâu và chuyên nghiệp cho những người có đam mê với thể loại phim hoạt hình chứ để người làm phim truyền hình, điện ảnh… qua làm phim hoạt hình thì khó có thể cho ra đời tác phẩm xuất sắc.

Một số chuyên gia cũng cho rằng, để phim hoạt hình Việt có sức lan tỏa hơn, chúng ta cần chú trọng công tác PR – quảng cáo. NSND Hà Bắc – người có hơn 40 năm làm phim hoạt hình cho rằng, điều quan trọng nhất là chúng ta cần thay đổi cả về tư duy, cách làm và không thể coi phim hoạt hình là của trẻ con. Hơn nữa, cần ngăn chặn việc vi phạm bản quyền để các nhà làm phim có động lực, đam mê và cống hiến hơn cho phim hoạt hình nước nhà./.

Khôi Nguyên