Tác phẩm “Lệ rừng” của họa sĩ Phạm Ngọc Lâm: Tiếng kêu cứu từ rừng xanh
(HPĐT)- Tác phẩm “Lệ rừng” của nhà điêu khắc Phạm Ngọc Lâm vừa đoạt giải Nhì tại Triển lãm mỹ thuật Việt Nam 2020 như tiếng kêu cứu từ rừng xanh vọng đến với thế giới con người.
Tác phẩm “Lệ rừng” tại Triển lãm Mỹ thuật Việt Nam 2020.
Có mặt tại triển lãm ngay buổi chiều ngày khai mạc 1-12-2020 (Hà Nội), chị Nguyễn Thị Kim Nhung nhân viên Trung tâm triển lãm văn hóa nghệ thuật Việt Nam tại Hà Nội ấn tượng ngay với tác phẩm “Lệ rừng”. Hình ảnh một con tê giác một sừng với bầu ngực đang chảy sữa và những giọt nước mắt long lanh. Chị Nhung chia sẻ: Tác phẩm gây ấn tượng mạnh tới tôi. Bởi tôi từng đọc câu chuyện về loài tê giác một sừng ở Việt Nam dần dần tuyệt chủng do con người gây ra. Nhất là câu chuyện về con tê giác cuối cùng còn sót lại cũng bị chết vào năm 2010. Chiến tranh, rồi đến lòng tham con người tận duyệt loài động vật hoang dã, quý hiếm này. Có lẽ đến thời điểm này, có thể ngắm tác phẩm tê giác một sừng Việt Nam sống động này là rất quý.
Không kìm được sự xúc động dâng lên trong đáy mắt, họa sĩ Phạm Ngọc Lâm tâm huyết chia sẻ: Đúng là tác phẩm của tôi bắt nguồn cảm hứng từ câu chuyện của một người nước ngoài nhỏ nước mắt trên đất Việt để khóc cho chú tê giác một sừng bị chết vào năm 2010. Thế nên, muốn tạo nên hình ảnh tê giác mẹ bị mất đi đứa con của mình với bầu sữa đang chảy cùng giọt nước mắt đang rơi như một tiếng khóc kêu cứu từ rừng xanh. Thế nên, tôi đặt tên tác phẩm là “Lệ rừng”.
Có duyên gặp họa sĩ Lâm trong cửa hàng đồ cổ tại phố Chợ Hàng ở phường Dư Hàng Kênh (quận Lê Chân) vào năm 2011, họa sĩ Đào Song Thắng hiểu rõ hơn ai hết câu chuyện sưu tầm từng đồ dùng bằng đồng cổ xưa làm nguyên liệu sáng tác của ông. Họa sĩ Thắng chia sẻ: Tác phẩm “Lệ rừng” là loại hình nghệ thuật sắp đặt đương đại được ghép từ những chiếc nồi cổ bằng đồng với nhiều kích cỡ khác nhau từ nhiều đời trước để tạo thành tác phẩm. Không chỉ đắt tiền, những nồi đồng còn không có để mua. Họa sĩ Phạm Ngọc Lâm cũng phải đặt chủ các cửa hàng đồ cũ, sưu tầm khoảng gần 10 năm mới có đủ để tạo thành tác phẩm nhân văn đến vậy. Dù ý tưởng có từ trước rất lâu.
Tuổi già, khối u má trái không để yên cho niềm đam mê điêu khắc, nhưng dù trên giường bệnh hay những ngày nghỉ ốm, họa sĩ Phạm Ngọc Lâm luôn đau đáu với những tác phẩm của mình. Các tác phẩm là “công trình đồ sộ” đòi hỏi nhiều thời gian, công sức và tiền bạc. Nhưng để hoàn thành một tác phẩm- thực sự là đứa con tinh thần cần rất nhiều tâm huyết và kinh phí. Bởi thế, ngay trong triển lãm mỹ thuật Việt Nam có nhà sưu tầm ngỏ ý muốn mua tác phẩm “Lệ rừng” nhưng ông vẫn nấn ná chưa quyết định. Họa sĩ Lâm chia sẻ: Tôi rất xúc động khi “đứa con tinh thần” của mình được yêu thích nhưng còn phải xem “nhà mới” có đón nó bằng tình yêu hay không? Bởi sẽ không có tác phẩm thứ hai nào như vậy cả. Những chiếc nồi đồng mang cả những câu chuyện của người xưa, thời gian nghìn đời lắng đọng trong đó. Những nguồn năng lượng được tích tụ từ bàn tay tài hoa của người Việt. Qua tác phẩm, tôi mong muốn có thể khơi lên tình yêu và trách nhiệm mỗi người xem để cùng góp sức bảo vệ rừng xanh, bảo vệ các loài động vật sắp tuyệt chủng, giữ gìn một thế giới đủ đầy giống, loài cho thế hệ sau.
Họa sĩ Nguyễn Việt Anh (Hội mỹ thuật Hải Phòng) nhận định: Tác phẩm “Lệ rừng” là tác phẩm sắp đặt bằng chất liệu tổng hợp với chất liệu đồng là chính. Tác giả dày công sưu tầm những chiếc nồi đồng kích thước khác nhau cùng nhiều vỏ đạn và nhiều chi tiết máy bằng kim loại để sắp xếp lại thành hình con tê giác. Hầu như, ông không chế tác gọt dũa các chi tiết cấu tạo tác phẩm mà chủ yếu sắp đặt sao cho hợp lý để người xem hình dung ra được hình ảnh chú tê giác đẹp, đồ sộ, sống động nhưng cô độc, bất lực trước sự tàn phá của thiên nhiên và lòng tham của không ít người.
Họa sĩ, nhà điêu khắc Phạm Ngọc Lâm, sinh năm 1940, tại phố Lương Văn Can, phường Máy Tơ, quận Ngô Quyền. Cử nhân nghệ thuật chuyên ngành Điêu khắc, hệ chính quy khóa 13 (1969- 1974), Trường cao đẳng Mỹ thuật Việt Nam.
Hội viên Hội Mỹ thuật Hải Phòng.
Hội viên Hội Mỹ thuật Việt Nam.
Huy chương: “Vì sự nghiệp Mỹ thuật Việt Nam”.
Nhiều tác phẩm được triển lãm và lưu trữ tại Bảo tàng Hải Phòng, Bảo tàng Quân đội, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam…
Nhiều giải thưởng tại các triển lãm Mỹ thuật Việt Nam và Hải Phòng…