Nếp cái hoa vàng Đại Thắng: “Hạt ngọc” trời ban

Niềm vui được mùa.

Về Đại Thắng, chúng tôi được nghe kể nhiều câu chuyện thú vị về “hạt ngọc” này. Ông Nguyễn Công Hữu, xã viên thôn Giang Khẩu, một trong những người trồng lúa nếp cái hoa vàng lâu năm ở Đại Thắng cho biết, người dân trong xã không biết giống nếp cái hoa vàng này có từ bao giờ, nhưng các cụ cao niên đều khẳng định đã tồn tại từ hàng trăm năm nay, như là “lộc” trời ban cho riêng Đại Thắng. Bởi giống lúa này chỉ thích hợp với thổ nhưỡng Đại Thắng, nơi được bồi đắp phù sa của sông Thái Bình. Thế nên, nếp cái hoa vàng Đại Thắng là “độc nhất vô nhị” tại Hải Phòng và Việt Nam, không đâu có được hương vị đặc biệt như vậy. Trong đó, những thửa ruộng cấy nếp cái hoa vàng tại thôn Giang Khẩu là nhiều nhất và cũng cho những hạt gạo thơm ngon nhất. Ông  Hữu chia sẻ, trước đây, gia cảnh nhà ông rất khó khăn.  “Cái khó ló cái khôn”, nhớ tới hạt gạo quê nhà, vợ chồng ông làm bánh chưng cho các con đi bán tại chợ ở các xã chung quanh. Không ngờ, hạt gạo dẻo thơm đặc biệt đó giúp bánh chưng của gia đình ông tiêu thụ rất nhanh. Từ đó, ông kiên trì  cấy lúa nếp cái hoa vàng, bất chấp nhiều lời can ngăn. Nhưng cũng chính nhờ đó mà tới nay ông là nông dân trồng nếp cái hoa vàng có tiếng ở Đại Thắng với rất nhiều kinh nghiệm, năng suất, chất lượng luôn cao nhất. Nghề làm bánh chưng của nhà ông cũng phát triển rất nhanh. Đôi mắt của lão nông gần 70 tuổi lấp lánh niềm vui vì nhờ hạt gạo nếp cái hoa vàng, gia đình ông mỗi ngày một sung túc…

Chủ tịch UBND xã Đại Thắng Mai Hoa Giang kể lại, hương thơm của hạt gạo nếp cái hoa vàng đã luôn quấn quýt với tuổi thơ của ông. Đó là hương thơm của gánh rượu nếp làm từ nếp cái hoa vàng Đại Thắng của mẹ ông gánh đi mỗi sáng và chỉ một lúc đã hết veo và hương thơm ngào ngạt từ các mái nhà trong xóm mỗi vụ thu hoạch có nếp mới. Mẹ ông kể, tại các bến đò, có rất nhiều hàng rượu nếp nhưng không hiểu sao gánh rượu của bà đắt hàng nhất, làm tới đâu hết tới đó. Sau này bà mới hiểu, đó chính là nhờ hương vị đặc biệt của hạt gạo nếp cái hoa vàng quê hương và cũng từ đây, bà đã nuôi các con khôn lớn, trưởng thành.

Thoáng chút suy tư trên nét mặt, Chủ tịch xã Đại Thắng Mai Hoa Giang kể tiếp hạt nếp Đại Thắng quý giá là vậy nhưng cũng trải qua không ít nỗi truân chuyên. Có những lúc giá rẻ quá, bà con bỏ ruộng, không cấy; nhiều vụ, xã bị phê bình vì “bảo thủ” giữ giống nếp cũ năng suất thấp, thu nhập không cao; rồi giống lúa bị thoái hóa; ruộng cấy manh mún, nhỏ lẻ… Thế nhưng, từ trong sâu thẳm, các thế hệ lãnh đạo xã Đại Thắng vẫn hiểu được chân giá trị đích thực của “hạt ngọc trời cho” và quyết tâm giữ gìn. Từ đó, xã kết hợp với Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và các đơn vị tìm mọi cách phục tráng giống lúa nếp cái hoa vàng Đại Thắng, quyết không để giống lúa này mai một. Để rồi đến nay, nếp cái hoa vàng Đại Thắng giữ được giống bản địa, không bị lai tạp, khi được cấy trồng trên đồng đất Đại Thắng cho ra những hạt gạo trắng, tròn, mẩy, thơm, nấu xôi để mấy ngày vẫn dẻo; làm bánh chưng để 15-20 ngày không bị lại gạo… Bởi thế, nếp cái hoa vàng Đại Thắng nức tiếng gần xa, tỏa đi khắp các vùng, miền của đất nước. Tới vụ thu hoạch, thương lái các nơi tới tấp về đặt hàng. Và các cánh đồng lúa nếp giờ đây thẳng cánh cò bay, HTX dịch vụ nông nghiệp cung cấp đầy đủ các dịch vụ thóc giống, phân, tưới tiêu, khoa học kỹ thuật…, còn có cả dịch vụ phun thuốc bảo vệ thực vật bằng máy bay… Đại Thắng đang vươn tới mô hình sản xuất lớn, ứng dụng mạnh mẽ khoa học công nghệ; đăng ký bảo hộ thương hiệu hạt gạo nếp cái hoa vàng Đại Thắng… 100% hộ dân cấy lúa nếp, không có diện tích ruộng nào bị bỏ hoang…, những điều đó cho thấy nếp cái hoa vàng thực sự trở thành nguồn sống và niềm tự hào của Đại Thắng, của huyện Tiên Lãng và thành phố Hải Phòng.

 Không dừng lại ở đó, xã Đại Thắng luôn trăn trở tìm đầu ra và nâng cao giá trị cho hạt gạo nếp đặc biệt này. Ở Đại Thắng bây giờ, khắp làng trên xóm dưới, số hộ làm dịch vụ và chế biến mỗi ngày một nhiều thêm. Chủ cơ sở sản xuất gạo Thanh Hương, ông Bùi Thế Anh cho biết đã đầu tư hàng tỷ đồng để trang bị máy móc thiết bị xay xát gạo phục vụ thị trường, cung cấp cho các đại lý gần xa, gửi đi Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Quảng Ninh… 10 năm nay, gia đình ông chung thủy với nghề này, bình quân mỗi ngày xay xát 5-7 tạ gạo, khiến ông ngày càng “say đắm” với hương thơm sản vật của đồng quê. Đã 64 tuổi, từng lăn lộn các nơi, đến nay, ông Phạm Văn Vịnh quyết định trở về quê hương Đại Thắng để làm giàu từ chính hạt nếp này. Trên diện tích đất cha ông để lại, ông đầu tư hơn 2,5 tỷ đồng xây dựng cơ sở nấu rượu nếp cái hoa vàng Đại Thắng với hệ thống máy móc hiện đại nhất. Ông quả quyết, rượu của ông “sạch và an toàn 100%”, đã được đưa đi thử nghiệm đều vượt các tiêu chuẩn. Hiện ông có tới 200 chum chứa rượu và Tết này có sản phẩm phục vụ bà con. Chỉ đống gỗ sồi mới mua về, ông cho biết, sẽ tự tay làm các thùng chứa rượu bằng gỗ sồi và không sử dụng hóa chất để hàn gắn mà sẽ dùng chính thảo dược vùng quê, từ lá chè, lá sắn tạo chất kết dính, để mỗi thùng rượu không chỉ mang đậm hương vị quê hương mà còn rất dân dã, gắn liền với thiên nhiên. Ở Đại Thắng, còn có cơ sở sản xuất rượu khác của ông Lương Thanh Sắc cũng rất nổi tiếng và được ưa dùng. Trong nhiều cuộc tiếp khách của thành phố, của huyện, loại rượu này được ví là “vốt ka Đại Thắng”, thứ rượu ngọt, êm, uống chẳng biết say làm nao lòng biết bao người. Lãnh đạo xã Đại Thắng nói vui, trồng nếp cái hoa vàng, bà con chả vứt đi cái gì, thứ gì cũng có giá: gạo thì nổi tiếng khắp nước; rơm thì làm nấm; trấu cho trại gà, rắc vào cánh đồng rươi.

Bây giờ thì nếp cái hoa vàng Đại Thắng thực sự có giá, người dân Đại Thắng quý, huyện Tiên Lãng quý và thành phố Hải Phòng quý, coi đây là đặc sản riêng biệt, không đâu có. Từ sự phục hồi và phát huy giá trị của giống lúa nếp quý này mà Đại Thắng bây giờ khác xa ngày trước; đường làng, ngõ xóm rộng rãi, phẳng lỳ; nhà mái bằng  khang trang, có  rất nhiều biệt thự mới; đời sống người dân ngày càng sung túc, đủ đầy. Từ năm 2017, Đại Thắng đã hoàn thành xây dựng nông thôn mới. Niềm vui cứ thế đong đầy, hạt gạo nếp cái hoa vàng chính là lộc trời ban để Đại Thắng vượt qua đói nghèo, ngày càng phát triển cùng thành phố và đất nước./.

Hồng Thanh - Ảnh: Vũ Dũng