Nghề nuôi trâu chọi Đồ Sơn
(HPĐT)- “Dù ai buôn đâu bán đâu/ Mồng 9 tháng 8 chọi trâu thì về/ Dù ai buôn bán trăm nghề/ Mồng 9 tháng 8 nhớ về chọi trâu”...
Người dân tổ dân phố 4, phường Vạn Hương (quận Đồ Sơn) coi trâu nhà ông Tới như một thành viên.
Câu ca mộc mạc từ bao đời nay thôi thúc người yêu lễ hội chọi trâu tìm về mảnh đất Đồ Sơn đầy nắng và gió biển, cùng gặp gỡ và trò chuyện với người dân nơi đây, những người chăm trâu như con, để nghe họ kể về thú nuôi trâu chọi và lễ hội truyền thống có một không hai tại Việt Nam.
Nghệ nhân Lưu Đình Tới duy trì thói quen tắm trâu hằng ngày suốt 18 năm qua.
Mặc cái lạnh thấu xương những ngày rét đậm cuối năm, cuộc trò chuyện đầy thú vị với nghệ nhân Lưu Đình Tới, ở tổ dân phố số 4, phường Vạn Hương (quận Đồ Sơn) mang lại cảm xúc thật ấm áp. Chúng tôi gặp nghệ nhân Tới ngay tại cầu ao, khi ông đang tắm cho trâu.
Sau một hồi để trâu thỏa thích vẫy vùng, ông Tới dùng sợi dây thừng dắt trâu kỳ cọ cho thật sạch. “Phải làm sạch đất cát bám vào lỗ tai và sừng, bởi nếu để lâu ngày sẽ khiến sừng bị mục, ảnh hưởng đến chất lượng sừng”, ông giải thích. Ngày nào cũng vậy, dù nắng hay mưa, kể cả hôm bão, suốt 18 năm gắn bó với thú nuôi trâu chọi, ông Tới luôn duy trì thói quen dắt trâu đi tắm.
Ông Phạm Văn Minh ở phường Hải Sơn, quận Đồ Sơn bộc bạch: “Chăm trâu, luyện trâu cả năm ròng, trâu cũng trở lên gần gũi như thành viên trong gia đình. Tôi và nhiều người đam mê trâu chọi tại Đồ Sơn rất trân quý, mong lễ hội sẽ mãi được bảo tồn và phát triển, góp phần gìn giữ những giá trị truyền thống quý báu”.
Sau một hồi tắm táp rồi ngúng nguẩy chưa chịu lên, vậy mà chỉ cần ông Tới hô 1 tiếng, “ông” trâu nặng ngót nghét 1 tấn ngoan ngoãn lên bờ rồi men theo con đường quen thuộc về nhà.
Cách đó không xa, gia đình nghệ nhân Hoàng Gia Bổn, ở phường Ngọc Xuyên được nhiều người biết tới khi có 3 thế hệ nuôi trâu chọi tham gia lễ hội. Cha ông là nghệ nhân Hoàng Gia Thứ từng đoạt chức vô địch Lễ hội chọi trâu truyền thống Đồ Sơn năm 1995. Bản thân ông cũng có 30 năm gắn bó với bảng vàng thành tích gồm: 2 giải nhất, 4 giải ba và 5 lần đạt giải cặp đấu hay nhất. Tiếp nối truyền thống gia đình, con trai Hoàng Gia Huyền giành giải ba năm 2018.
Các kỳ lễ hội, để lựa được trâu đủ tiêu chuẩn trâu chọi, ông Bổn mất hàng tháng trời lặn lội vào các tỉnh phía Nam, sang cả nước bạn Campuchia. “Trước đây, chúng tôi chỉ cần sang các tỉnh lân cận như: Hải Dương, Nam Định, Thanh Hóa… nhưng giờ phải đi xa mới tìm được. Tôi thường chọn những trâu từng đi chọi thử, có sừng đanh, độ gan lỳ cao để dễ huấn luyện”, ông Bổn nói.
Là người tâm huyết với lễ hội chọi trâu truyền thống Đồ Sơn từ những ngày đầu phục dựng, nghệ nhân Hoàng Gia Bổn tâm sự: Thú nuôi trâu chọi dường như thấm vào máu thịt mỗi người dân Đồ Sơn bao đời nay. Tôi thật phấn khởi và tự hào khi lễ hội được phục dựng, trở thành bản sắc văn hóa độc đáo, được Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2013. Vui hơn biết bao khi ngày càng nhiều người trẻ ở Đồ Sơn đam mê với thú chơi này, nhằm bảo tồn và phát huy truyền thống đẹp đẽ mà ông cha để lại”./.