Huyện Kiến Thụy triển khai tích tụ ruộng đất, chuyển đổi cơ cấu cây trồng: Mở hướng cho nông dân làm giàu

Người dân xã Hữu Bằng, huyện Kiến Thụy triển khai tích tụ ruộng đất, chuyển đổi cơ cấu để trồng lúa kết hợp nuôi trồng thủy sản.

Nông dân làm giàu trên đất lúa

Nhận thấy diện tích ruộng bỏ canh tác tăng dần, anh Nguyễn Hùng Cường (xã Đoàn Xá) không khỏi băn khoăn, trăn trở. Từ hiệu quả mô hình cấy lúa kết hợp nuôi trồng thủy trên diện tích hơn 3 ha thuê lại của các hộ dân ở thôn Đoan Xá 2 và thôn Đông Xá (xã Đoàn Xá), năm 2019, anh Cường tiếp tục mở rộng diện tích thuê lên 9 ha, tập trung nâng cao giá trị trên đơn vị canh tác. Theo đó, năm 2020, anh Cường thu hoạch hơn 12 tấn lúa chất lượng cao, 6 tấn cá trắm cỏ, 5 tấn tôm thẻ. Giá trị sản xuất đạt hơn 1,3 tỷ đồng, lợi nhuận 500 triệu đồng/năm.

Tương tự đối với gia đình ông Bùi Văn Nam (thôn Tân Linh, xã Minh Tân), năm 2019, được huyện tạo điều kiện, hỗ trợ 50% kinh phí thuê đất, ông Nam thuê lại gần 6 ha ruộng của 120 hộ dân để đầu tư nuôi trồng thủy sản. Ngoài diện tích thả cá nước ngọt truyền thống, ông Nam mạnh dạn đầu tư nuôi cá lăng, bước đầu cho hiệu quả kinh tế cao, khắc phục tình trạng ruộng bỏ canh tác nhiều năm. Mỗi năm, ông Nam thả hơn 8 vạn cá các loại, thu được từ gần 20 tấn cá/vụ. Giá trị sản xuất đạt 7,3 tỷ đồng, trừ các chi phí, gia đình thu về được hơn 1 tỷ đồng/năm. Hiện nay, mô hình mở rộng quy mô lên 11 ha.

Từ thực tế hiệu quả chuyển đổi cây trồng, vật nuôi trên đất lúa cho thấy, đây là giải pháp hiệu quả để sản xuất quy mô lớn, mở hướng cho nông dân làm giàu. Trưởng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Kiến Thụy Trần Ngọc Toại cho biết, tháng 5-2019, huyện Kiến Thụy có chủ trương thực hiện 11 mô hình thí điểm tích tụ ruộng đất tập trung với diện tích 86,6 ha. Trong đó có: 3 mô hình trồng lúa chất lượng cao (30,6 ha); 4 mô hình chuyển sang trồng lúa kết hợp nuôi trồng thủy sản (34,4 ha) ở các xã Ngũ Phúc, Thuận Thiên, Minh Tân, Đoàn Xá; 3 mô hình trồng cây hàng năm (gồm 2 mô hình trồng sen kết hợp nuôi cá tại xã Đại Hà, Hữu Bằng; 1 mô hình trồng lúa luân canh dưa hấu tại xã Đại Đồng) và 1 mô hình trồng cây ăn quả xã Đông Phương (5 ha). Đến nay, nhiều mô hình nêu trên mở rộng diện tích để sản xuất. Nhiều xã chủ động tích tụ, chuyển đổi từ đất trồng lúa năng suất thấp, ruộng bỏ canh tác sang liên kết sản xuất với quy mô lớn, hiệu quả kinh tế cao gấp 1,5-2 lần so với sản xuất truyền thống. Nhờ liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, đến nay huyện xây dựng 3 sản phẩm OCOP được đánh giá 3-4 sao như: gạo ruộng rươi, mật ong Tùng Hằng… Nhiều sản phẩm được bán rộng rãi, có thương hiệu trên thị trường như: gạo nếp xoắn Tân Trào, rau an toàn Tú Sơn, thịt lợn của Hợp tác xã Thái Sơn, rươi Ngũ Phúc, Kiến Quốc, ngao Đại Hợp... và được tham gia nhiều Hội chợ xúc tiến thương mại, có mặt tại nhiều chợ và cửa hàng nông sản sạch.

Tích tụ, chuyển đổi phù hợp với thực tế

Việc tích tụ ruộng đất, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, tạo liên kết theo chuỗi giá trị là chủ trương đúng, trúng phù hợp với điều kiện của huyện Kiến Thụy. Tuy nhiên, theo Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Kiến Thụy Trần Ngọc Toại, thời gian đầu, khi triển khai phương án tích tụ ruộng đất, người dân có tư tưởng sợ mất đất nên không muốn cho thuê đất. Hiện nay hồ sơ quản lý đất nông nghiệp của các xã không đầy đủ, thiếu tính pháp lý gây khó khăn cho việc xác định nguồn gốc đất để phục vụ tích tụ ruộng đất. Các diện tích tích tụ chủ yếu là diện tích bỏ hoang nhiều vụ, nhiều năm nên việc cải tạo, khôi phục sản xuất mất nhiều thời gian, chi phí lớn, hiệu quả sản xuất những vụ đầu không được như ý muốn, gây tâm lý chán nản cho người đầu tư. Bên cạnh đó sản xuất nông nghiệp chịu tác động nhiều của thời tiết, dịch bệnh, giá cả thị trường nên nhiều tổ chức, cá nhân còn e ngại, chưa mạnh dạn đầu tư. Ngoài ra, còn thiếu cơ sở pháp lý trong việc xây dựng chòi canh, nhà tạm để trông coi bảo vệ tài sản trên diện tích tích tụ, chuyển đổi nên khó triển khai thực hiện.

Trước thực tế trên, huyện Kiến Thụy chú trọng theo dõi, chỉ đạo, định hướng, trong đó xác lập và bảo hộ tính pháp lý giữa người dân tham gia tích tụ tập trung ruộng đất với các tổ chức, cá nhân tích tụ ruộng đất chuyển đổi cơ cấu cây trồng và liên kết sản xuất trong thời gian dài (từ 5-10 năm). Đồng thời, tuyên truyền nâng cao ý thức trách nhiệm của người nông dân trong tham gia chuỗi liên kết. Tuy nhiên, để khuyến khích nông dân, doanh nghiệp tích tụ ruộng đất  phục vụ sản xuất quy mô lớn, cải thiện đời sống, huyện đề xuất Nhà nước xây dựng, sửa đổi Luật Đất đai năm 2013 và hoàn thiện cơ chế, chính sách tích tụ, tập trung đất nông nghiệp, triển khai cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp cho nông dân. Bên cạnh đó, có cơ chế hỗ trợ về cơ sở hạ tầng đối với các diện tích mới được tích tụ, tập trung, chuyển đổi cơ cấu cây trồng và hỗ trợ kinh phí thuê đất trong 3 năm đầu tiên, hỗ trợ giống, vật tư, phân bón cho các mô hình mới. Mặt khác, cần quy hoạch vùng chuyên canh, đẩy mạnh đầu tư theo hình thức đối tác để hoàn chỉnh cơ sở hạ tầng, thu hút đầu tư của doanh nghiệp, hợp tác xã. Đẩy mạnh tín dụng cho vay theo chuỗi giá trị nông nghiệp nhằm tăng khả năng tiếp cận tín dụng với quy mô lớn và dài hạn. Song trên hết, cần nâng cao vai trò trách nhiệm, nhận thức đúng đắn và tư duy đổi mới của người nông dân trong chuỗi liên kết. Từ đó xây dựng niềm tin, sự minh bạch giữa các bên trong quá trình hợp tác sản xuất./.

Bài và ảnh: Thanh Vân