Hệ thống kênh xây ở các địa phương xuống cấp: Khó điều tiết nước phục vụ sản xuất
(HPĐT)- Trong vụ gieo cấy lúa xuân năm nay, việc điều tiết nước tới một số diện tích canh tác ở các địa phương gặp khó khăn do hệ thống kênh xây xuống cấp.
Tuyến kênh xây ở thôn Xuyên Đông, xã Đại Bản (huyện An Dương) xuống cấp ảnh hưởng tới việc điều tiết nước phục vụ sản xuất của địa phương.
Nhiều kênh xây xuống cấp trầm trọng
Theo ông Nguyễn Văn Túy, Trạm trưởng Trạm thủy nông đường 5 (Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi An Hải), trong vụ gieo cấy lúa xuân năm nay, việc điều tiết nước tới 97 ha đất canh tác tại cánh đồng các thôn Thuần Tỵ, Tất Xứng (xã An Hồng, huyện An Dương) tiếp tục gặp khó khăn do hệ thống kênh xây xuống cấp. Việc bơm nước tới các chân ruộng mất nhiều thời gian, tiêu hao điện năng, tổn thất nước. Liền kề với xã An Hồng, các xã: Đại Bản, An Hưng cũng gặp nhiều trở ngại trong việc điều tiết nước sản xuất phục vụ gieo cấy trong vụ lúa xuân năm nay.
Nguyên nhân của thực trạng trên là do hệ thống kênh xây trên địa bàn các xã đang xuống cấp trầm trọng. Theo thống kê của Công ty TNHH MTV Công trình Thủy lợi An Hải, riêng trên địa bàn xã An Hồng có tới hàng chục tuyến kênh xây sụt đổ, vỡ tường. An Hồng là xã có địa hình cao nên 100% diện tích đất canh tác của địa phương phải sử dụng bơm điện đưa nước tới đồng ruộng. Vì thế, việc xuống cấp của các tuyến kênh xây gây nhiều khó khăn khi dẫn nước tới đồng ruộng, tổn thất lượng nước lớn khi bơm, tiêu hao nhiều điện năng.
Theo ông Vũ Xuân Hạnh, Phó tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi An Hải, sau khi nhận bàn giao các công trình thủy lợi từ các xã về công ty quản lý từ năm 2018 theo Quyết định 549 ngày 14-3-2018 của UBND thành phố, đến nay, toàn huyện An Dương có hơn 200 tuyến kênh xây, hầu hết trong tình trạng xuống cấp, tập trung nhiều ở các xã: An Hòa, Quốc Tuấn, An Hồng, Đại Bản, Bắc Sơn, Tân Tiến. Nguyên nhân của tình trạng xuống cấp các công trình kênh xây là do kênh đã lâu năm song chậm được đầu tư cải tạo. Mặt khác, do sự quản lý lỏng lẻo của chính quyền địa phương nên nhiều hộ gia đình tự ý xây dựng công trình chồng lấn lên các tuyến kênh khiến các tuyến kênh biến dạng, nhanh xuống cấp.
Tình trạng xuống cấp của các công trình kênh xây gây khó khăn cho việc điều tiết nước phục vụ sản xuất không chỉ ở huyện An Dương mà còn xảy ra trên toàn thành phố, nhất là ở các huyện: Tiên Lãng, Vĩnh Bảo, An Lão, Kiến Thụy, Thủy Nguyên. Tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Đa Độ Đỗ Văn Trãi cho biết, tính đến thời điểm này, công ty tiếp nhận gần 1.000 công trình gồm kênh xây, trạm bơm điện từ các xã, thị trấn của 5 quận, huyện bàn giao về công ty quản lý theo Quyết định 549 ngày 14-3-2018 của UBND thành phố. Hầu hết các công trình đang xuống cấp, ảnh hưởng tới việc điều tiết nước phục vụ sản xuất nông nghiệp. Số lượng các công trình do xã bàn giao về công ty quản lý lớn, nhưng hằng năm công ty không được thành phố bố trí kinh phí đầu tư, nâng cấp. Do đó, công ty chỉ có thể duy tu, sửa chữa tạm để vận hành cho kịp thời vụ.
Tập trung thực hiện các giải pháp khắc phục
Trước thực trạng hệ thống kênh xây ở các địa phương xuống cấp, nhằm phục vụ sản xuất kịp thời, thời gian qua, các công ty khai thác Công trình thủy lợi tập trung đầu tư, nâng cấp một số tuyến kênh xây. Tuy nhiên, số lượng rất hạn chế vì nguồn lực eo hẹp, trong đó mới dừng lại ở việc đầu tư, nâng cấp trạm bơm điện và một số tuyến kênh dẫn từ trạm tới khu vực đầu nguồn nước.
Chủ tịch Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi An Hải Trần Quang Hoạt cho biết, giải pháp khắc phục tình trạng xuống cấp các công trình kênh trên địa bàn do công ty quản lý thời gian qua là công ty ưu tiên nguồn kinh phí sửa chữa gắn với đầu tư cải tạo, nâng cấp. Trong năm 2020, công ty đầu tư, cải tạo 4 tuyến kênh bê tông thành mỏng ở xã An Hòa, và một số tuyến kênh bê tông ở xã Đại Bản, Tân Tiến (huyện An Dương). Quá trình đầu tư, công ty cũng quy hoạch, bố trí lại một số công trình phù hợp với điều kiện điều tiết nước thực tế tới các khu vực. Với những khu vực chưa có điều kiện đầu tư cải tạo trạm bơm điện, kênh tưới, công ty lắp đặt máy bơm dã chiến phục vụ nguồn nước phục vụ kịp thời sản xuất. Với khu vực sản xuất xa công trình thủy lợi công ty kết hợp bơm điện, trạm bơm dã chiến gắn với việc điều tiết, đưa nguồn nước trung chuyển qua các khu vực hợp lý.
Tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Tiên Lãng Phạm Văn Là cho biết, trong năm 2020, công ty đầu tư nâng cấp, xây mới 14 tuyến kênh xây. Trong năm 2021, công ty đề xuất thành phố đầu tư nâng cấp, cải tạo hơn 20 tuyến kênh xây xuống cấp. Trước mắt, trong quý 1-2021, công ty đầu tư hoàn thành xây dựng hơn 300 m kênh bê tông thành mỏng tại cánh đồng thôn Lộc Trù, xã Tiên Thắng (huyện Tiên Lãng).
Để khắc phục tình trạng xuống cấp nhanh của các công trình kênh xây trên địa bàn thành phố, đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu phục vụ sản xuất, các công ty khai thác công trình thủy lợi các địa phương đề nghị thành phố quan tâm, bố trí nguồn kinh phí đầu tư, cải tạo, nâng cấp các công trình kênh xây với lộ trình dài hơn. Bên cạnh đó, các công ty khai thác công trình thủy lợi chủ động khai thác thêm các nguồn vốn khác, ưu tiên đầu tư nâng cấp các công trình kênh xây cấp thiết phục vụ sản xuất. Với những địa phương có tốc độ đô thị hóa nhanh, các khu, cụm công nghiệp, dự án đầu tư vào địa bàn dẫn đến việc thay đổi, phá vỡ hệ thống thủy lợi, kênh xây, cần rà soát, quy hoạch, bố trí lại các công trình, hệ thống kênh xây phù hợp yêu cầu thực tiễn, tránh tình trạng đầu tư dàn trải, lãng phí nguồn lực./.