Dựng cột mốc chủ quyền biển đảo bằng phim tài liệu
Cảnh trong phim “Biển đảo Việt Nam - Nguồn cội tự bao đời”.
(HPĐT)- Thời gian qua, trên các kênh truyền hình nước ta, nhiều bộ phim tài liệu về đề tài biển, đảo của Tổ quốc được trình chiếu. Hầu hết các bộ phim này đều có giá trị đặc biệt, được công chúng quan tâm, đánh giá cao.
Phim tài liệu đã và đang có vai trò đáng kể trong việc phản ảnh nhiều vấn đề của xã hội. Với phim tài liệu về biển, đảo, hầu hết tác phẩm đều mang đến công chúng góc nhìn tổng thể, đa dạng và sâu sắc. Điện ảnh nước nhà hiện nay có hàng trăm bộ phim về đề tài biển, đảo Tổ quốc, nhưng tựu trung các bộ phim đều tập trung phản ánh những câu chuyện văn hóa, lịch sử, về lòng yêu nước và ý thức về chủ quyền biển, đảo đối với người xem.
Từ những năm 60 của thế kỷ trước, nhiều bộ phim tài liệu quý giá về biển, đảo được giới làm phim nước ta thực hiện và đến lúc này, khi được chiếu lại trên sóng truyền hình, các bộ phim ấy vẫn nguyên giá trị. Điển hình, bộ phim “Đầu sóng ngọn gió” của cố đạo diễn - NSND Nguyễn Ngọc Quỳnh. Bộ phim khái quát thành công hình tượng kiên cường của người dân Việt Nam trên vùng biển của Tổ quốc, những người dân chài không lùi bước trước khó khăn. Hoặc người xem vẫn nhớ như in những thước phim “Trường Sa tháng 4-1988” của cố NSND Lê Mạnh Thích. Bộ phim đã mô tả chân thực, xúc động về cuộc sống của những người lính Trường Sa trên tàu HQ 505, các chiến sĩ trên đảo Sinh Tồn… ngày đêm vật lộn với bão sóng, đề phòng cướp biển, chịu đựng mọi gian khổ, thiếu thốn để hoàn thành nhiệm vụ giữ biển, giữ đảo.
Thời gian gần đây, bộ phim tài liệu “Biển đảo Việt Nam - Nguồn cội tự bao đời” do Đài Truyền hình thành phố Hồ Chí Minh thực hiện được nhiều người yêu thích, đánh giá cao. Bộ phim tài liệu này gồm 5 tập, thể hiện quá trình thực thi chủ quyền của Việt Nam đối với các vùng biển, đảo trên biển Đông, trong đó có Hoàng Sa và Trường Sa, từ các triều đại phong kiến. Phim sử dụng những tài liệu của Việt Nam ghi nhận chủ quyền quần đảo Hoàng Sa như “Toàn tập Thiên nam tứ chí lộ đồ thư” do Đỗ Bá (tự Công Đạo) biên soạn vào khoảng năm 1686, hay “Phủ Biên Tạp Lục” của Lê Quý Đôn viết năm 1776; các bộ Chính sử của nhà Lê đến nhà Nguyễn, nhất là tấm bản đồ hành chính chính thức của vương triều Nguyễn là “Đại Nam nhất thống toàn đồ” vào năm 1838… cho thấy sự khẳng định về chủ quyền hợp pháp của nhà nước phong kiến Việt Nam trên quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.
Quá trình hoàn thành bộ phim tài liệu này, đoàn làm phim đi đến nhiều quốc gia trên thế giới để có những bằng chứng khách quan, thực hiện phỏng vấn các nhà nghiên cứu, các chuyên gia quốc tế cùng các luật sư về biển Đông. Bên cạnh đó, phim được cố vấn bởi các nhà sử học, nhà nghiên cứu biển Đông Việt Nam trong nước và nhiều nhà nghiên cứu Việt Nam tại nước ngoài.
Phim này từng đạt giải A giải phim tài liệu truyền hình (Báo hình) giải Báo chí quốc gia với nhóm tác giả Nguyễn Quý Hòa, Lâm Thành Quý, Trương Bá Hùng, Trần Ngọc Hùng, Phạm Xuân Nghị, Nguyễn Hoàng Linh, Đỗ Tiến Thảo, Trần Thanh Triều, Lê Quốc Phong, Phan Văn Hiếu, Trương Văn Minh.
Trong khi đó, phim tài liệu “Bọt biển và sóng ngầm” gồm 4 tập được Đài Truyền hình Việt Nam phát sóng trên kênh VTV1 thời gian qua cũng để lại dấu ấn đậm sâu. Đạo diễn – tác giả kịch bản “Bọt biển và sóng ngầm” là nhà báo Nông Thanh Vân. Theo đạo diễn này, tựa đề phim gợi người xem liên tưởng tới cuộc đấu tranh chưa bao giờ ngưng nghỉ của người Việt nhằm bảo vệ chủ quyền lãnh thổ thiêng liêng của Tổ quốc mà có lúc thoạt trông như bọt biển nhưng ở tầng sâu là những cơn sóng ngầm không bao giờ thôi vận động.
Ý tưởng xuyên suốt của đoàn làm phim “Bọt biển và sóng ngầm” là bảo tồn giá trị lịch sử văn hóa Việt Nam, khắc họa những yếu tố cốt lõi tạo nên lãnh thổ, cương vực và chủ quyền của dân tộc ngay từ thuở bình minh của lịch sử... Hơn 1 năm, đoàn làm phim công phu đến nhiều quốc gia, gặp gỡ các chuyên gia, nhà nghiên cứu về lịch sử Đông Nam Á, lịch sử biển Đông, để phỏng vấn, thu thập tài liệu. Và khi bộ phim đóng máy, hoàn chỉnh hậu kỳ phát sóng trên VTV1, người xem thấy nhiều thời khắc, sự kiện lịch sử từ bộ phim được tái hiện, phục dựng không hề khô khan mà đẫm chất sử thi làm xúc động lòng người. Được biết, “Bọt biển và sóng ngầm” phần 2 đang trong giai đoạn hoàn tất và sớm được trình chiếu phục vụ công chúng trong và ngoài nước.
Trước đó, người xem nước nhà cũng được thưởng thức nhiều bộ phim có chủ đề biển, đảo trên kênh truyền hình quốc gia như: “Đảo Lý Sơn” (đạo diễn Công Thành Đức), “André Menras – Một người Việt” và “Biển của người Việt” (Đào Thanh Tùng)... góp phần khẳng định chủ quyền Hoàng Sa, Trường Sa là của Việt Nam. “Hoàng Sa, Trường Sa – Nơi ghi dấu hồn thiêng đất Việt” là 2 tập phim tài liệu do Ủy ban Biên giới Quốc gia Việt Nam sản xuất với 4 thứ tiếng: Việt, Anh, Trung và Pháp, chứng minh chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.
Rõ ràng, phim tài liệu về chủ đề biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc không ngừng phát triển, giới làm nghề vẫn đang ngày đêm sáng tạo tác phẩm điện ảnh với nhiều hình thức khác nhau. Các bộ phim đều rất ấn tượng, với những câu chuyện, những hình tượng, chủ đề tư tưởng… tập trung đánh thức lòng tự hào về biển, đảo yêu thương, về những giá trị vĩnh cửu được phục dựng và trao truyền qua các thế hệ. Và những giá trị đó sẽ nuôi dưỡng lòng yêu nước trong mỗi trái tim con người Việt Nam hôm nay và mai sau!
Những chứng cứ lịch sử trong nước cũng như nguồn tư liệu tại nhiều nước trên thế giới khẳng định dân tộc Việt Nam thực sự làm chủ Hoàng Sa và Trường Sa đầu tiên, từ quá trình chiếm hữu và thụ đắc chủ quyền biển đảo hợp pháp của các vương triều phong kiến, cho đến việc thực thi và bảo vệ chủ quyền của các nhà nước kế tục ở Việt Nam trong thời hiện đại./.