Khẳng định vai trò “gác cổng” của hệ thống y tế dự phòng
Cán bộ Trung tâm Y tế dự phòng thành phố phối hợp Phòng hóa học (Bộ tư lệnh Quân khu Ba) phun khử trùng các tuyến phố ở phường Hạ Lý (quận Hồng Bàng) để phòng, chống COVID-19.
(HPĐT)- Từ đầu năm 2020 đến nay, khi đại dịch COVID-19 xuất hiện và bùng phát, hệ thống y tế dự phòng thành phố thể hiện tốt vai trò “gác cổng”, góp phần ngăn chặn dịch bệnh xâm nhập vào thành phố. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, hệ thống y tế dự phòng, cần có cơ chế, chính sách hỗ trợ để phát triển mạng lưới rộng khắp, bám sát cơ sở, “phủ” đều các khu, cộng đồng dân cư.
Ứng phó kịp thời các tình huống khẩn cấp
Gần một tháng nay, kể từ khi phát hiện 3 ca mắc COVID-19 trên địa bàn thành phố, cán bộ, nhân viên Khoa Kiểm soát bệnh truyền nhiễm (Trung tâm Y tế dự phòng thành phố) làm việc không kể ngày đêm. Họ khẩn trương rà soát lấy mẫu xét nghiệm, giám sát sức khỏe các trường hợp nguy cơ cao như F1, F2, các trường hợp có liên quan đến ca bệnh, những người đến từ vùng dịch về... theo chỉ đạo của thành phố và Sở Y tế để có kết quả xét nghiệm sớm, chuẩn xác, phục vụ công tác khoanh vùng, dập dịch. Chưa kể, cán bộ, nhân viên của khoa còn phụ trách giám sát, kiểm soát chặt chẽ, không để các loại bệnh truyền nhiễm nguy hiểm khác bùng phát trên địa bàn thành phố; theo dõi, giám sát, đánh giá, rút kinh nghiệm quá trình tiêm vaccine phòng COVID-19 cũng như triển khai tiêm vaccine mở rộng cho trẻ nhỏ trên toàn thành phố...
Những tháng cuối xuân, đầu hè 2 năm trước, quận Ngô Quyền là “tâm điểm” của dịch bệnh sốt xuất huyết. Bác sĩ Vũ Thị Lượng, Giám đốc Trung tâm Y tế quận cho biết: “Dịch bệnh sốt xuất huyết ở khu vực chợ Lương Văn Can và tại một số điểm ở phường Máy Tơ, Gia Viên, Lương Khánh Thiện năm 2019 khác so với nhiều năm trước. Dịch xảy ra trên diện rộng với số ca mắc lớn. Vì thế, lực lượng y tế dự phòng được huy động tổng thể để giám sát, khoanh vùng, dập dịch. Công việc này rất khó khăn vì phải có sự hợp tác các gia đình, cộng đồng cùng ngành Y tế, nhưng chúng tôi tổ chức khống chế, kiểm soát dịch bệnh thành công”.
Theo bác sĩ Phùng Anh Hoa, Phó giám đốc phụ trách Trung tâm Y tế dự phòng thành phố, lực lượng y tế khối dự phòng từng tham gia công tác phòng, chống nhiều dịch bệnh ở Hải Phòng, như: dịch SARS năm 2003, cúm A H5N1 năm 2005, cúm A H1N1 năm 2009, mấy năm gần đây là các dịch bệnh: tay chân miệng, sốt phát ban nghi sởi, sốt xuất huyết… Yêu cầu phản ứng nhanh, tức thì để ứng phó kịp thời các tình huống dịch bệnh là một trong những kỹ năng cần thiết của nhân viên y tế dự phòng.
Sớm thành lập Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa bệnh tật
Theo Tiến sĩ Trần Anh Cường, Giám đốc Sở Y tế, để phát huy hiệu quả của lực lượng y tế dự phòng, ngành tiếp tục nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của hệ thống y tế dự phòng, từ tuyến thành phố đến tuyến quận, huyện, xã, phường, ứng phó kịp thời với các tình huống khẩn cấp... Đồng thời, đề xuất, tham mưu thành phố nghiên cứu và sớm thành lập Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa bệnh tật (CDC) để ứng phó mô hình bệnh tật thay đổi, giảm gánh nặng bệnh tật kép của bệnh lây nhiễm và bệnh không lây nhiễm; phù hợp cả về tổ chức và bộ máy, chức năng nhiệm vụ và khả năng cung ứng dịch vụ. Trong đó, y tế dự phòng không chỉ làm tốt nhiệm vụ phòng bệnh truyền nhiễm, mà còn phòng cả bệnh không lây nhiễm, thông qua dự phòng các yếu tố nguy cơ..., góp phần bảo vệ và nâng cao sức khỏe người dân trong tình hình mới.
Tuy nhiên, qua thực tế triển khai thành lập CDC ở các tỉnh, thành phố trên cả nước, các đơn vị y tế dự phòng thành phố đề nghị thành phố, Sở Y tế nghiên cứu, điều chỉnh cơ chế, chính sách như: ban hành cơ chế về tài chính, chế độ đãi ngộ, ưu đãi nhằm thu hút nguồn nhân lực có trình độ cho y tế dự phòng; tiếp tục mở rộng các mô hình đào tạo, tập huấn, đào tạo liên tục, cập nhật kiến thức và các biện pháp phòng, chống bệnh do vi sinh vật gây ra... đối với cán bộ y tế, nhất là cán bộ y tế cơ sở. Qua đó, tạo cơ hội cho các thầy thuốc tiếp cận và cập nhật các kiến thức chuyên khoa ở trong nước, quốc tế. Đồng thời, ngành tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị cho hệ thống y tế để thực hiện tốt hơn việc dự báo, phát hiện và ứng phó kịp thời dịch bệnh; giải quyết thách thức trong ứng phó nhanh với dịch bệnh. Trong đó, tập trung cao tăng cường năng lực quản lý, cung cấp dịch vụ xét nghiệm chất lượng cao, bảo đảm an toàn sinh học, đáp ứng yêu cầu hoạt động giám sát, chẩn đoán và phòng, chống dịch bệnh. Mặt khác, củng cố, hoàn thiện hệ thống quản lý, tổ chức mạng lưới phòng xét nghiệm cũng như cơ sở vật chất, trang thiết bị, sinh phẩm, hóa chất, nguồn nhân lực, kiện toàn hệ thống quản lý chất lượng xét nghiệm, an toàn sinh học...
Hệ thống y tế dự phòng thành phố đạt được những thành tựu quan trọng, như: xử lý nhanh các vấn đề y tế công cộng khẩn cấp, nhất là những nỗ lực hiện nay trong phòng, chống và kiểm soát dịch bệnh; “gác cổng”, ngăn chặn, không để xảy ra dịch bệnh lớn trên địa bàn thành phố. Đồng thời, thanh toán hoàn toàn bệnh đậu mùa, bại liệt; duy trì tỷ lệ tiêm chủng đầy đủ cho trẻ em dưới 1 tuổi đạt hơn 90%...