Cân đối, hài hòa trong phát triển điện mặt trời mái nhà
(HPĐT)- Trong những năm gần đây, với các cơ chế khuyến khích (Quyết định số 11 ngày 11- 4- 2017 và Quyết định số 13 ngày 6- 4- 2020 của Thủ tướng Chính phủ), điện mặt trời phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam. Đặc biệt, năm 2020 chứng kiến sự bứt phá của điện mặt trời mái nhà (ĐMTMN). Tính đến hết ngày 31-12- 2020, hơn 100.000 công trình ĐMTMN được đấu nối vào hệ thống điện với tổng công suất lắp đặt lên tới gần 9.300 MWp. Tại Hải Phòng, Công ty Điện lực Hải Phòng thực hiện lắp đặt 349 dự án, tổng công suất lắp đặt 7128,68 kWp/1852 kWp Tổng công ty Điện lực miền Bắc giao, đạt tỷ lệ 384,9%. Tổng sản lượng điện phát lên lưới là 601.074 kWh, vượt chỉ tiêu Tổng công ty giao.
Phát triển điện mặt trời mái nhà là xu hướng tốt, nhằm phát huy nguồn năng lượng tái tạo, nhất là năng lượng mặt trời. (Ảnh: KT)
Sự phát triển nhanh như vậy của ĐMTMN lẽ ra là tin vui thì lại nảy sinh một số vấn đề bất cập. Do đó, ngày 9-2-2021, Thủ tướng Chính phủ ban hành văn bản số 185 gửi Bộ Công Thương, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) rà soát các vấn đề liên quan đến phát triển điện mặt trời ở nước ta, trong đó có ĐMTMN. Theo đó, việc phát triển ĐMTMN không được kiểm soát phù hợp với nhu cầu sử dụng điện, đặc biệt vào tháng 12 -2020 gây khó khăn trong công tác vận hành hệ thống điện quốc gia. Nhất là do đại dịch COVID-19 tác động mạnh theo hướng bất lợi đến tăng trưởng kinh tế của nước ta, dẫn đến nhu cầu sử dụng điện giảm. Cụ thể, tổng điện năng sản xuất và nhập khẩu của hệ thống điện quốc gia chỉ đạt khoảng 245,9 tỷ kWh, tăng khoảng 2,7% so với năm 2019 và giảm 15,6 tỷ kWh so với kế hoạch vận hành hệ thống điện quốc gia được Bộ Công Thương phê duyệt cuối năm 2019.
Do những yếu tố trên, ngay từ tháng đầu năm 2021, EVN phải xây dựng và thực hiện phương án cắt giảm nguồn điện mặt trời, cũng như nguồn điện năng lượng tái tạo khác trong hệ thống điện quốc gia. Để bảo đảm việc phát triển điện mặt trời theo đúng quy định và phát huy hiệu quả chung tốt nhất, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, EVN và các cơ quan liên quan thực hiện rà soát tổng thể việc triển khai các dự án điện mặt trời mặt đất và ĐMTMN; hướng dẫn thực hiện theo đúng cơ chế, quy định được ban hành; nghiên cứu, xử lý ngay các vấn đề phát sinh chưa lường hết trong phát triển điện mặt trời, nhất là ĐMTMN, không để xảy ra các hậu quả xấu; kiểm tra, thanh tra về phát triển ĐMTMN tại các địa phương, các công ty điện lực; kịp thời chấn chỉnh và xử lý nghiêm các sai phạm nếu có, nhất là các hành vi trục lợi chính sách trong triển khai ĐMTMN thời gian qua.
Như vậy, phát triển ĐMTMN là xu hướng tốt, nhằm phát huy nguồn năng lượng tái tạo, nhất là năng lượng mặt trời. Tuy nhiên, nếu chỉ phát triển ồ ạt mà thiếu sự quản lý, điều tiết sẽ gây nên những bất cập, làm ảnh hưởng tới sự vận hành của hệ thống lưới điện. Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các địa phương và ngành điện tuyệt đối không để xảy ra sơ hở trong các cơ chế, chính sách ban hành; chỉ đạo xây dựng và thực hiện các biện pháp nhằm hạn chế tối đa việc cắt giảm nguồn điện năng lượng tái tạo đã đưa vào vận hành, hạn chế tối đa thiệt hại kinh tế của nhà đầu tư và lãng phí nguồn năng lượng tái tạo của đất nước. Cũng có nghĩa là, cần có các giải pháp phát triển, quản lý, huy động, sử dụng đồng bộ ĐMTMN để phù hợp với hệ thống lưới điện quốc gia mới mang lại hiệu quả đích thực./.