Triển khai "Hộ chiếu vaccine" : Không để biến thành “trò chơi địa chính trị”
(HPĐT)- Ý tưởng về “hộ chiếu vaccine” đang được nhiều quốc gia triển khai, nhằm hướng tới cuộc sống bình thường như trước đây. Tuy nhiên, còn những quan điểm không đồng tình, nhất là khi vẫn có những nghi ngại về hiệu quả của vaccine ngừa COVID-19, vốn được nghiên cứu, phát triển trong thời gian ngắn và gấp. Cùng với đó, viễn cảnh một thế giới bị phân chia bởi khoảng cách giàu nghèo, bộc lộ rõ sự bất bình đẳng trong phân phối vaccine toàn cầu cũng như tạo ra các vấn đề về chính trị, đạo đức đáng lo ngại.
Chính phủ Israel đang thử nghiệm hệ thống “thẻ xanh” (hộ chiếu vaccine) để cho phép những công dân đã tiêm phòng COVID-19 được tới nhà hàng, rạp hát.
Tấm vé thông hành
Ý tưởng về việc sử dụng "hộ chiếu vaccine" cho phép những người tiêm chủng vaccine phòng COVID-19 được tự do đi lại, đang được nhiều quốc gia ủng hộ, coi đây là lối thoát cho ngành du lịch và hàng không đang gặp nhiều khó khăn.
Một số quốc gia trong Liên minh châu Âu (EU) và các quốc gia Vùng Vịnh có nền kinh tế dựa vào ngành du lịch thúc đẩy mạnh mẽ ý tưởng sử dụng “hộ chiếu vaccine”. Ngay từ tháng 1-2021, Hy Lạp kêu gọi EU cho phép những người sử dụng "giấy chứng nhận đã tiêm vaccine" được tự do đi lại trong khối. Tây Ban Nha, điểm đến mùa hè nổi tiếng nhất châu Âu, xem “hộ chiếu vaccine” có thể là "yếu tố rất quan trọng" để bảo đảm khả năng khôi phục hoạt động đi lại an toàn. Bulgaria và Italy cũng đánh giá “hộ chiếu vaccine” có thể mở đường cho việc khôi phục "hoạt động thường nhật".
Thậm chí, một số quốc gia ở khu vực Bắc Âu còn có bước tiến xa hơn khi Thụy Điển và Đan Mạch triển khai chương trình cấp giấy chứng nhận tiêm chủng điện tử để cho phép người dân xuất ngoại tham dự các sự kiện thể thao, văn hóa và thậm chí tới dùng bữa tại các nhà hàng.
Sự chia rẽ thế giới
Đối lập với xu hướng trên, nhiều ý kiến cho rằng “hộ chiếu vaccine” làm hiện lên viễn cảnh một thế giới bị phân chia bởi khoảng cách giàu nghèo, bộc lộ rõ sự bất bình đẳng trong phân phối vaccine toàn cầu cũng như tạo ra các vấn đề về chính trị, đạo đức đáng lo ngại.
Hai quốc gia thuộc EU, Pháp và Đức tỏ ra thờ ơ đối với ý tưởng “hộ chiếu vaccine”. Bộ trưởng Y tế Pháp Olivier Veran nêu rõ: "Không phải ai cũng được tiếp cận với các vaccine. Và chúng ta không biết liệu chế phẩm này có ngăn chặn lây nhiễm (virus SARS-CoV-2) hay không". Đức cũng phản đối việc trao một số đặc quyền với nhóm đã chủng ngừa, song thừa nhận sẽ rất khó để ngăn cấm các doanh nghiệp tư nhân như nhà hàng chỉ phục vụ những người đã được chủng ngừa.
Chủ tịch Hiệp hội Tiêm chủng Tây Ban Nha (AEV) Amos Garcia kiên quyết phản đối “hộ chiếu vaccine” của châu Âu, coi việc cấp đặc quyền đi lại cho những người được tiêm chủng có thể làm gia tăng “khoảng cách xã hội” giữa các nước giàu và nghèo, không chỉ ở châu Âu mà còn trên toàn thế giới bởi vaccine hiện đang được phân phối chủ yếu cho các nước giàu.
Đến nay, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) vẫn chưa ủng hộ ý tưởng sử dụng “hộ chiếu vaccine” để thúc đẩy hoạt động đi lại. WHO cho rằng hiện chưa phải là thời điểm để sử dụng “hộ chiếu vaccine” bởi còn nhiều ẩn số liên quan đến hiệu quả của tiêm chủng trong việc ngăn ngừa COVID-19, trong khi nguồn cung cấp vaccine còn hạn chế.
Các chuyên gia của WHO cho rằng, các quốc gia nên chờ đợi để có thể cùng nhau đưa ra các tiêu chuẩn quốc tế đồng nhất cho “hộ chiếu vaccine” trước khi phát hành, bởi các tiêu chuẩn không đồng đều có thể dẫn đến những nguy cơ hoặc bị biến thành trò chơi địa chính trị./.