Đưa nghệ thuật dân tộc đến gần hơn với học sinh

Các sản phẩm được chế tác với hoa văn đình làng.

Đưa họa tiết đình làng vào sản phẩm

Đều đặn nhiều năm nay, cứ mỗi dịp Tết đến, xuân về, cô trò yêu hội họa Trường THCS Nguyễn Đình Chiểu lại cùng nhau đến thăm các di tích lịch sử nổi tiếng của thành phố, như: Đình Hàng Kênh (quận Lê Chân), khu Di tích Bạch Đằng Giang (huyện Thủy Nguyên)… Tại đây, những học trò nhỏ được đắm mình trong không gian văn hóa xưa, thêm háo hức được mang công sức nhỏ bé của mình để bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc.

Thầy giáo Vũ Trọng Tài, Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Đình Chiểu cho biết: Bên cạnh việc học các kiến thức về các môn văn hóa, các em cần có thêm nhiều kỹ năng để chuẩn bị sẵn sàng hành trang bước vào cuộc sống. Đề tài “Giải pháp bảo tồn và quảng bá nghệ thuật chạm khắc đình làng trên các sản phẩm mỹ thuật ứng dụng” của hai học sinh Nguyễn Trần Quỳnh Nga và Bùi Hương Giang, lớp 8C do họa sĩ, cô giáo Trần Thị Bảo Châu trực tiếp hướng dẫn mở ra một hướng đi mới, khích lệ các em chuẩn bị sẵn sàng hành trang bước vào tương lai.

Họa sĩ Bảo Châu cho biết, hiện nay, thế hệ trẻ chưa quan tâm nhiều đến nghệ thuật dân tộc. Trong khi đó, ảnh hưởng của văn hóa nước ngoài đang tiềm ẩn trong các tác phẩm điện ảnh, sản phẩm du lịch. Những hội, nhóm nghiên cứu về nghệ thuật tranh dân gian và chạm khắc sân đình người Việt tuy có, nhưng sức ảnh hưởng chưa nhiều, thiếu tính lan tỏa. Hai học sinh chọn nghiên cứu vấn đề vĩ mô, song được thực hiện bằng cách đưa hình hài, hồn cốt dân tộc vào các sản phẩm thương mại phổ biến để lưu giữ và quảng bá là phù hợp với lứa tuổi của các em.

Em Nguyễn Trần Quỳnh Nga, một trong 2 tác giả đề tài bộc bạch: Với ý tưởng “kinh doanh nghệ thuật để bảo vệ nghệ thuật”, cụ thể là vận dụng những họa tiết, những hình ảnh của các tác phẩm chạm khắc gỗ đình làng vào nghệ thuật thiết kế, trang trí hiện đại trên đồ lưu niệm để phục vụ khách du lịch, thông qua đó quảng bá mỹ thuật dân gian Việt Nam. Từ đây, quyết định lựa chọn đề tài “Giải pháp bảo tồn và quảng bá nghệ thuật chạm khắc gỗ đình làng trên các sản phẩm mỹ thuật” của chúng em ra đời.

Từng bước chạm đến trái tim du khách

Từ ý tưởng đó, hai học sinh thu thập thông tin, tư liệu bằng cách phỏng vấn họa sĩ Sơn Trúc, người đã từng tiếp cận với thị trường nghệ thuật quốc tế và một học sinh từng nghiên cứu về đề tài tương tự để tìm ra cách làm phù hợp. Từ đề xuất của các tác giả dự án, học sinh nhà trường được tham quan thực tế tại đình Đông Khê (quận Ngô Quyền) và đình Hàng Kênh (quận Lê Chân), để nghe, ghi nhớ, chụp ảnh tư liệu và chép họa tiết chạm khắc đình làng. Từ 14 giờ 30 đến 16 giờ ngày thứ bảy trong tháng, CLB Mỹ thuật Tiếp nối sinh hoạt tại trường, tổ chức 10 buổi với 10 chủ đề như sau: Tìm hiểu về chạm khắc gỗ đình làng trên sách báo, tạp chí, internet; xây dựng ý tưởng thiết kế; in ấn thử nghiệm trên các sản phẩm; điều chỉnh, bổ sung, hoàn thiện thiết kế; biên soạn album bảng mã sản phẩm và viết thư mời tài trợ sản xuất mẫu sản phẩm…

Tìm kiếm nguồn tài trợ dự án, các tác giả xây dựng cuốn album bảng mã sản phẩm này và gửi thư mời đến các nhà tài trợ. Nhà may Tùng Năng (quận Lê Chân) tài trợ 15 triệu đồng để sản xuất mẫu sản phẩm trưng bày, giới thiệu trong một chuyên đề giáo dục STEM cấp thành phố. Sản phẩm ra đời, gồm: Cuốn Tập tô màu giúp trẻ làm quen với những giá trị mỹ thuật dân tộc ngay từ khi còn nhỏ; sản phẩm áo dài trang trí họa tiết chạm khắc đình làng: Chim Phượng, Thần Tiên cưỡi Phượng, Rùa lội ao sen, Cá chép dưới sen, áo trẻ em mang họa tiết Gia đình Rồng - Phượng… dành cho khách hàng có gu thẩm mỹ tinh tế, sâu sắc, sành điệu hoặc khách hàng ngoại quốc, Việt kiều…; túi vải gai bố, túi canvas,  đồng phục áo dài, đồng phục học sinh, đồ gốm, đồ sành sứ, bưu thiếp, bao lì xì… dành cho khách hàng bình dân.

Tháng 10-2020, CLB Mỹ thuật Tiếp Nối giới thiệu và bán sản phẩm trên facebook, thu được 4,4 triệu đồng. Số tiền này, các bạn trích 50%  (2,2 triệu đồng) để góp phần nhỏ bé ủng hộ đồng bào miền Trung khắc phục hậu quả lũ lụt. Tháng 11-2020, sau chuyên đề STEM cấp thành phố tổ chức tại Trường THCS Quang Trung, CLB Mỹ thuật Tiếp nối sản xuất và bán được 40 túi vải gai bố, 50 túi vải Canvas; thêu và vẽ trên 10 mảnh vải áo dài, 10 khăn quàng cổ; đạt tổng doanh thu 12,5 triệu đồng...

“Sau một chuỗi hoạt động trải nghiệm sáng tạo và sinh hoạt CLB đa dạng, nội dung phong phú, cách tiếp cận mới mẻ giúp chúng em thay đổi nhận thức về vấn đề bảo tồn di sản chạm khắc đình làng. Hơn cả mong đợi, nhiều bạn còn nhận ra năng lực của bản thân như khả năng maketing, năng khiếu hội họa, công nghệ thông tin…, từ đó, các bạn được chắp cánh ước mơ và bước đầu định hình cho bản thân về nghề nghiệp trong tương lai” - Nguyễn Trần Quỳnh Nga khẳng định./.

Hải Hậu