Tàu Ever Given mắc kẹt tại kênh đào Suez: Bài học lớn với ngành hàng hải
Tàu Ever Given chắn ngang kênh đào Suez (ảnh chụp vệ tinh ngày 28-3).
(HPĐT)- Dù “siêu tàu” Ever Given mắc kẹt ở kênh đào Suez được giải cứu thành công sau 6 ngày mắc cạn, song thảm họa hàng hải này là bài học “nóng” để tìm giải pháp tránh kinh tế khủng hoảng vì những tai nạn tương tự.
Giao thương hàng hải suy sụp
Sáng 29-3, sau 6 ngày bị mắc cạn tại kênh đào Suez, tàu container khổng lồ Ever Given được giải phóng, dần thoát khỏi vùng mắc cạn, chuyển động dọc theo dòng nước và xoay trở lại đúng hướng được 80%. Trước đó, đội cứu hộ tàu phải nạo vét khoảng 27.000 m3 cát về phía 2 bên bờ của kênh đào Suez, xuống độ sâu khoảng 18 m để tạo lối di chuyển cho con tàu dài 400 m bị mắc kẹt, đánh dấu chiến dịch giải cứu thành công sớm hơn so với dự báo trước đó của các chuyên gia.
Mặc dù, nỗi lo về tình trạng tắc nghẽn kéo dài tại kênh đào Suez tạm chấm dứt, hậu quả của vụ mắc cạn này vẫn hiện rõ. Sự việc làm tê liệt dòng chảy thương mại hàng hải thế giới đi qua kênh đào Suez – vốn chiếm 12% lưu lượng hàng hóa toàn cầu và là tuyến vận tải quan trọng đối với việc vận chuyển dầu thô, hóa chất và các sản phẩm tinh chế từ khu vực Trung Đông và châu Á-Thái Bình Dương đến châu Âu và Bắc Mỹ.
Trong những ngày qua, hơn 300 tàu bị mắc kẹt ở hai đầu kênh đào dài 190 km do bị Ever Given chắn đường. Ước tính, trong 1 tuần hoạt động vận tải qua kênh đào Suez bị tắc nghẽn có thể gây thiệt hại cho thương mại toàn cầu từ 6 đến 10 tỷ USD.
Có giải pháp thay thế con đường “độc đạo”
Đây không phải là lần đầu vụ việc tàu mắc cạn xảy ra tại khu vực này. Năm 2017, một con tàu Nhật Bản bị mắc cạn ở kênh đào Suez trong vài giờ. Trước đó, năm 2008, tàu chở hàng 12.000 tấn của Anh bị mắc kẹt khiến giao thông qua kênh đào này bị đình trệ 4 ngày. Tàu chở dầu Tropic Brilliance của Công ty Sovcomflot của Nga mắc cạn ở đây vào năm 2004 khiến kênh đào phải đóng cửa trong 3 ngày. Mức độ các sự cố tuy không nghiêm trọng nhưng trước thực trạng tình hình tàu Ever Given mấy ngày qua, việc tìm kiếm nguyên nhân để xác định giải pháp là hết sức cấp bách để rút kinh nghiệm trong bảo đảm thông thương thuận lợi tại các tuyến đường hàng hải trọng yếu khác.
Tuy hiện chưa rõ lý do chính xác dẫn đến tai nạn này, theo các nhà phân tích, lỗi thuộc về cả yếu tố thời tiết và con người. Gió mạnh và bão cát có thể là một phần ảnh hưởng đến khả năng di chuyển của tàu, nhưng theo ông Evert Lataire, nhà nghiên cứu của Trung tâm Kiến thức về thao tác trong vùng nước nông và hạn chế tại Bỉ, đề cao lợi nhuận kinh tế bất chấp rủi ro về vật lý cũng khiến tai nạn khó tránh khỏi.
Qua vụ việc vừa rồi, một số quốc gia nỗ lực đề xuất các giải pháp thay thế con đường kết nối giao thương. Điển hình là Iran cùng với Ấn Độ và Nga thúc đẩy sáng kiến vận hành tuyến đường dài 7.200 km, với điểm nhấn là sử dụng cảng Chabahar của Iran, giúp rút ngắn thời gian và giảm chi phí chuyên chở hàng từ Ấn Độ sang châu Âu. Tuy nhiên, theo lời khuyên của các chuyên gia, các nước cần có kế hoạch phát triển kênh đào theo hướng bền vững hơn bằng cách tính toán cân bằng độ sâu, độ rộng kênh đào và kích thước tàu chở hàng, tránh để tàu quá lớn gây ra tai nạn, làm ách tắc giao thương hàng hải toàn cầu, sinh ra những bất ổn về kinh tế trong tương lai.
Ngày 23-3, tàu Ever Given chở theo hàng trăm container hàng hóa trên hành trình từ Malaysia tới Hà Lan khi đi đến kênh đào Suez (Ai Cập) thì bị chệch hướng, nghiêng sang một bên và mắc cạn. Mũi tàu của Ever Given chạm vào bờ phía đông của kênh đào, trong khi phần đuôi tàu tựa vào bờ phía tây, khiến kênh đào bị bịt kín.