Bảo tồn và phát triển lan phi điệp Cát Bà
(HPĐT)- Lan phi điệp Cát Bà là loài hoa độc đáo, chỉ mọc tại Cát Bà, đẹp, có hương thơm đặc biệt. Chính vì vậy, nhiều năm qua, loài lan này được nhiều người dân “săn lùng”, khai thác khó kiểm soát nên càng ngày càng hiếm.
Ông Trần Văn Văn chăm sóc, nhân giống và bảo tồn Lan phi điệp Cát Bà tại vườn lan ở xã Xuân Đám (huyện Cát Hải).
Sự độc đáo của lan phi điệp Cát Bà
“Không có loài lan phi điệp nào đẹp và quyến rũ như lan phi điệp Cát Bà” – ông Trần Văn Văn, xã Xuân Đám, huyện Cát Hải vừa dẫn chúng tôi thăm vườn lan phi điệp Cát Bà của ông, vừa tự hào giới thiệu. “Tôi đã đi khắp nơi, giao lưu các hội lan trên toàn quốc, ngắm nhìn những loại lan phi điệp khác nhau nhưng vẫn thấy lan phi điệp Cát Bà là đẹp nhất”. Đó cũng chính là lý do sau nhiều năm lăn lộn với cuộc sống trên Hà Nội, ông quyết định về quê hương, phát triển và làm kinh tế trên chính loài lan ông yêu quý.
Lan phi điệp Cát Bà là một giống lan thân thòng, dài trung bình 80 cm - 1m, rụng lá vào mùa thu, lá mọc cánh dài 8 – 10 cm, rộng 4 – 7 cm, hoa mọc ở các đốt gần ngọn và thường nở tầm tháng 4-5 âm lịch. Để so sánh với các loại lan phi điệp khác thì theo ông Văn, thân và lá các loại phi điệp khá giống nhau, tuy nhiên, khi nở hoa, mới có thể dễ dàng nhận ra lan phi điệp Cát Bà. Lan phi điệp Cát Bà tuy thân nhỏ nhưng hoa nở ra rất to, đa dạng về mặt hoa. Có bông mắt xước, có bông môi tuyết. Màu chủ đạo của lan phi điệp Cát Bà là màu tím hồng. Tuy nhiên, cũng có khi lan phi điệp đột biến, tạo ra các loại hoa màu khác. Trong đó, đơn cử là 5 cánh trắng bạch tuyết có màu trắng, đẹp và hiện có giá trị kinh tế rất cao. Ngoài ra, điểm độc đáo nữa của lan phi điệp Cát Bà là loài lan này rất khỏe, dễ sống và có mùi thơm hơn hẳn các loài lan phi điệp khác.
Ông Đoàn Văn Văn vui mừng ngắm hoa lan phi điệp Cát Bà nở.
Theo ông Văn, trước đây, lan phi điệp Cát Bà được phân bố rộng trên quần đảo Cát Bà, cây thường mọc trên các cành cây to hoặc vách đá có độ cao 150 – 300 m, tuy nhiên, sự độc đáo, quyến rũ của loài hoa này giúp nó có giá trị kinh tế ngày càng cao, càng nhiều người dân vào rừng khai thác, khó kiểm soát, dẫn đến loài lan này trong tự nhiên càng ngày càng hiếm. Vấn đề đặt ra để làm sao vừa phát triển được loài lan này, vừa giúp người dân địa phương nâng cao kinh tế từ chính loài lan mọc trên vùng đất quê hương.
Bảo tồn, phát triển loài lan quý
Từ nguyện vọng của nhiều người yêu lan phi điệp Cát Bà trên địa bàn huyện Cát Hải, Hội Nông dân huyện Cát Hải nghiên cứu và chỉ đạo Hội Nông dân xã Xuân Đám thành lập Tổ Hội Nông dân nghề nghiệp “Phát triển và bảo tồn giống lan phi điệp Cát Bà” tại xã Xuân Đám. Tổ hội đi vào hoạt động chính thức từ tháng 1- 2021, đáp ứng yêu cầu phát triển, bảo tồn giống lan độc đáo này, phù hợp với nhu cầu thị trường, phát triển kinh tế cho hội viên, từ đó giảm thiểu việc khai thác loài lan này trong tự nhiên. Tổ hội được thành lập ban đầu với 10 hội viên, tổ hội trưởng là ông Trần Văn Văn.
Vườn lan phi điệp Cát Bà của ông Đoàn Văn Văn xã Xuân Đám thu hút nhiều người yêu thích hoa lan đến tham quan, giao lưu.
Chủ tịch Hội Nông dân huyện Cát Hải Vũ Phi Hùng cho biết, lan phi điệp Cát Bà là sản phẩm được xã Xuân Đám đăng ký trong chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP). Lan phi điệp Cát Bà có giá trị kinh tế cao, phù hợp với việc mở rộng mô hình, phát triển kinh tế. Mô hình phát triển giống lan phi điệp từng được các hội viên nghiên cứu, áp dụng trước khi thành lập tổ hội, từng được Trung ương Hội Nông dân Việt Nam đánh giá rất cao tại cuộc thi Sáng tạo kỹ thuật nhà nông lần thứ 8 năm 2019-2020, chỉ đạo các cấp Hội nông dân trên toàn huyện tiếp tục nhân rộng mô hình tới các hội viên nông dân trên toàn huyện. Vì vậy, sự ra đời của tổ hội “Phát triển và bảo tồn giống lan phi điệp Cát Bà” là rất cần thiết. Tổ hội có nhiệm vụ nhân rộng, quảng bá thương hiệu sản phẩm đặc trưng lan phi điệp Cát Bà đến các hội viên trong xã và các địa phương trên toàn quốc, xây dựng mô hình kinh doanh, dịch vụ nhằm nâng cao giá trị và tính cạnh tranh của sản phẩm, giúp hội viên có việc làm, thu nhập ổn định, xóa đói giảm nghèo và làm giàu bền vững.
Lãnh đạo Hội nông dân huyện Cát Hải cho biết, trong thời gian tới, Hội Nông dân huyện sẽ trợ giúp, đẩy mạnh sự phát triển của tổ hội “Phát triển và bảo tồn giống lan phi điệp Cát Bà”. Trong đó, phối hợp tổ chức tập huấn, chuyển giao ứng dụng khoa học kỹ thuật, công nghệ mới giúp việc phát triển, bảo tồn loài lan này tốt hơn. Đồng thời, tích cực hỗ trợ nông dân vay vốn, phối hợp giới thiệu, tìm đầu ra cho sản phẩm, qua đó, giúp người dân cải thiện kinh tế từ chính loài lan đặc trưng của địa phương, góp phần bảo vệ sự đa dạng sinh học trên quần đảo Cát Bà.