Tập thơ “Chỉ còn gang tấc” của nhà thơ Bùi Quý Thực: Những mầm non mùa Xuân
Đọc 76 bài thơ trong tập “Chỉ còn gang tấc”, mới thấy hết những nỗ lực trong tạo tứ và tìm kiếm hình ảnh mới của nhà thơ Bùi Quý Thực- người dù bộn bề công việc nhưng vẫn gắn bó với thơ gần 20 năm trời.
(HPĐT)- Bắt đầu ra mắt tập thơ đầu “Ngõ xuân” năm 2003. 18 năm qua, nhà thơ Bùi Quý Thực ra mắt bạn đọc 6 tập thơ và 1 tập trường ca và chỉ gửi đến một vài tờ báo quen thuộc sau mỗi tập thơ ra mắt. Giữa cuộc sống bộn bề, Bùi Quý Thực vẫn lặng lẽ viết. Cứ thế 76 bài thơ trong tập sách vừa ra mắt, Bùi Quý Thực mang đến người đọc những vần thơ mang hơi thở của người thợ, mùi biển, mùi gió đồng và cả những trăn trở, tâm sự với thơ ca.
Có dịp gặp nhà thơ nhiều lần, thấy anh mộc mạc, kiệm lời nên đã nghĩ thơ anh chắc cũng hiền lành như con người anh vậy. Nhưng ngay từ bài thơ đầu “Thơ chỉ còn gang tấc”, tôi nhận thấy những cơn sóng ngầm bùng nổ trong con người thi ca Bùi Quý Thực. “Một câu thơ để đời/ Vương lời than trời đất”. Hóa ra câu nói “đời người chỉ cần được một câu thơ neo lại với đời là quý lắm rồi” không chỉ là câu nói vui, tiện chuyện mà nó thành trăn trở trong mấy chục năm sáng tác của anh. Để rồi “Giàu nghèo còn chơi vơi/ Quãng gập ghếnh lê lết/ Sức tâm hồn vắt kiệt/ Thơ muôn trùng xa xăm”. Có lẽ nghiệp thơ buộc vào anh. Thế nên, anh cứ vắt kiệt tâm sức để viết. Cứ nghĩ người thợ sửa máy ngày bộn bề với công việc, đêm lại về trăn trở với thơ lại thấy rưng rưng “Câu thơ đêm thúc giục”.
Thực ra, nếu đọc cả tập thơ sẽ thấy bài thơ này không phải bài hay nhất để anh lựa chọn đưa vào đầu tuyển tập. Nhưng có lẽ đây là bài anh thấy thích. Một cách nhà thơ chia sẻ với bạn đọc về quan niệm thơ trước khi mang đến cho người đọc một bữa tiệc thơ của mình. Làm thơ không phải là chơi thơ mà là lao động chữ nghĩa. Một sự lao động “vắt kiệt tâm hồn”. Thế nên, thành quả là những con chữ hay, không hay chưa nói mà nó chứa tất cả lao động miệt mài của người viết. Để rồi, những câu thơ cứ nhẹ như mây: “Đồng xanh chấm một cánh diều/ Vi vu buộc cả những chiều tuổi thơ/ Miền thiêng vẳng khúc ầu ơ/ Hàng tre ngả bóng xanh mờ thinh không” (Chiều quê). Cả một không gian tuổi thơ cứ nhẹ nhàng ùa về như thế. Ai cũng có một miền ký ức như thế nên càng dễ tưởng tượng, dễ “phiêu” cùng những câu thơ của Bùi Quý Thực. Lại có những câu thơ giàu hình ảnh, tượng trưng đến siêu thực: “Giữa đồng ớn lạnh trầm u/ Lưỡi liềm gặt cả mùa thu mang về” (Cánh đồng ký ức), “Con bò kéo cả triền đê/ Chạm vào thiếu nữ bùa mê của người” (Chào ông họa sĩ Quốc Thái), “Phẩy tay in dấu cuộc chơi/ Bên nhau như khúc nhạc rơi nuột nà/ Dịu dàng lá cỏ xanh xa/ Chuông chùa thủng thỉnh bói ra nỗi buồn” (Buổi chiều năm tháng)... Những hình ảnh Bùi Quý Thực đưa vào thơ cứ thế ghim vào lòng bạn đọc. Những câu thơ không phải tự nhiên mà có, nó được chiết ra từ những trải nghiệm đời người. Thế nên, những câu thơ của Bùi Quý Thực hay như điệu múa đẹp. Người ta thấy đẹp, thấy nhẹ nhàng, nhưng nhà thơ phải trăn trở bao tháng ngày.
Thơ Bùi Quý Thực còn giàu triết lý, chiêm nghiệm. Trong tập thơ này, anh có khá nhiều bài thơ thể hiện quan niệm sống của mình. Như bài “Mùa cây”, “Đam mê chiến thắng”, “Trước mặt trời”... Không phải mùa xuân sinh ra những mầm non mà mầm non sinh ra mùa xuân. Những phạm trù tưởng đối nghịch nhau mà bổ trợ để đưa đến những bài học ý nghĩa. Những bài học được rút ra từ nội tâm phong phú và những trải nghiệm sâu sắc của một lứa tuổi chững chạc giữa cuộc đời.
Gần hai mươi năm trên con đường viết văn chuyên nghiệp, nên trong số hội viên Hội Nhà văn Hải Phòng bây giờ, anh thuộc số những tác giả sáng tác khỏe và công bố tác phẩm đều đặn, có chỗ đứng vững chắc trong lòng bạn đọc.
Nhà thơ Bùi Quý Thực
Hội viên Hội Nhà văn Hải Phòng.
Tác phẩm đã xuất bản: “Ngõ Xuân”, “Tiếng đàn mưa”, “Chân trời cỏ may”, “Sóng phù du”, “Âm vang những dấu chân”, “Dấu hỏi câm”, “Chỉ còn gang tấc”.
Giải thưởng:
Tặng thưởng “Tác phẩm hay” năm 2019 của tạp chí Cửa Biển, Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hải Phòng.