Cảnh báo tình trạng “vỡ họ”: Người dân cần cẩn trọng khi tham gia họ

Nhiều người “trông ngóng” trước ngôi nhà của ông Lương Quý Thành ở xã Kiền Bái đóng cổng nhiều ngày qua.

“Trắng tay” khi “chơi họ”

Nhiều ngày nay, ông N.V.T ở thôn 3, xã Kiền Bái (huyện Thủy Nguyên) cứ thỉnh thoảng lại đến ngôi nhà đang đóng kín cổng của ông Lương Quý Thành cùng thôn để trông ngóng, nhưng chủ nhân ngôi nhà vẫn “bặt vô âm tín”. Ông T. cho biết, gia đình ông góp tất cả số tiền gần 200 triệu đồng để chơi mấy bát họ nhưng bây giờ chủ họ là hai vợ chồng ông Thành bỏ đi đâu không rõ, nên gia đình thực sự lo lắng. Đây là số tiền dành dụm trong nhiều năm, chờ đến kỳ lĩnh họ để xây sửa nhà, giờ thì không biết đến khi nào mới thực hiện được.

Trao đổi về việc này, ngày 7-4, Phó chủ tịch UBND xã Kiền Bái Hoàng Đức Cảnh cho biết: Sau khi nhận được thông tin từ người dân trong xã về việc ông Thành- chủ họ bỏ đi khỏi địa phương, xã phát thông báo trên loa phát thanh rộng rãi để các hộ dân có liên quan chủ động thống kê, thông báo số tiền đóng vào dây họ của ông Thành để cơ quan chức năng giải quyết. Hiện có gần 70 người đến khai báo với tổng số tiền lên tới 3 tỷ đồng, trong đó, người nhiều nhất tới hơn 1 tỷ đồng, người ít nhất cũng khoảng 25 triệu đồng. Những ngày qua, nhiều người tụ tập trước cửa nhà ông Thành, nên chính quyền địa phương tập trung tuyên truyền, vận động bà con giải tán, tránh kích động gây mất an ninh trật tự trên địa bàn. Đồng thời hướng dẫn người dân kiến nghị lên cơ quan chức năng, giải quyết theo quy định của pháp luật.

Ngày 8-4-2021, thông tin từ lãnh đạo Công an huyện Thủy Nguyên, vụ việc liên quan đến dây họ của ông Lương Quý Thành ở xã Kiền Bái đang trong quá trình thu thập tài liệu và lấy lời khai những người có liên quan để xác minh, điều tra; nếu có dấu hiệu vi phạm hình sự sẽ tiến hành khởi tố theo quy định pháp luật.

Trước đó, trong hai năm 2017- 2018, người dân xã Quyết Tiến (huyện Tiên Lãng) từng chấn động với vụ vỡ họ mà chủ họ là bà Đoàn Thị Bíp ở làng Vòng, xã Quyết Tiến với số tiền lên tới hơn 10 tỷ đồng. Rồi vụ vỡ họ hàng chục tỷ đồng của nhiều bát họ trên địa bàn xã An Thắng (huyện An Lão) vào tháng 7-2020 mà chủ họ là bà Hoàng Thị Phượng, người cùng xã cũng khiến nhiều người hoang mang… Dù có những bài học nhãn tiền đó, trên thực tế việc chơi họ vẫn diễn ra nhiều nơi, nhất là các vùng nông thôn.

Về bản chất, chơi họ (hụi) là một trong những trường hợp huy động vốn, tương trợ trong dân được nhà nước thừa nhận và cho phép hoạt động giữa những người biết rõ về nhau, có mối quan hệ thân thiết, tin tưởng nhau, cùng hoạt động trong một lĩnh vực, ngành nghề, công việc… để hỗ trợ nhau với quy mô nhỏ kiểu phường, hội… Tuy nhiên, nhiều dây họ đang được “tổ chức” hiện nay chỉ bắt nguồn từ sự quen biết của người chơi với chủ họ, phần lớn không biết những người chơi cùng mình là ai. Khi chủ họ không có khả năng thanh toán, bỏ trốn hay vắng mặt không có lý do tại địa phương thì khả năng những người tham gia “trắng tay” là rất lớn.

Chọn mặt gửi “vàng”

Từ thực tế xét xử các vụ án liên quan đến các dây họ, Phó Chánh án TAND thành phố Hải Phòng Dương Văn Chính cảnh báo: Trước khi tham gia, người chơi họ cần nhận thức rõ là chơi với mục đích hỗ trợ, tương trợ, giúp đỡ nhau. Khi xảy ra tranh chấp, người chơi có thể thương lượng với chủ họ về việc hoàn trả họ hoặc yêu cầu Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự. Nếu có căn cứ cho rằng chủ họ cố tình chiếm đoạt tiền họ, người chơi có thể tố cáo đến cơ quan công an để xem xét, điều tra, xử lý về hình sự… Ở những vụ việc này, quan hệ giữa chủ họ và người chơi là quan hệ tín chấp, không có tài sản thế chấp bảo đảm. Do vậy, sau khi bản án có hiệu lực pháp luật, cơ quan thi hành án phải mất nhiều thời gian để tiến hành xác minh, truy tìm nguồn tài sản của người phải thi hành án để có thể cưỡng chế, kê biên, tổ chức phát mại (nếu họ không tự nguyện) để thi hành bản án… Quá trình thực hiện án cần có thời gian. Nếu người phải thi hành án không còn tài sản nào, không có khả năng thi hành án thì rủi ro sẽ vẫn thuộc về người được thi hành án, là những người chơi họ.

Luật sư Lê Thị Thúy Hằng (Công ty luật Dragon) tư vấn thêm: Để tránh rủi ro xảy ra khi vỡ họ, người chơi họ nên lập văn bản thỏa thuận về việc chơi họ, phải lập sổ họ, khi giao nhận tiền có Giấy biên nhận... Đồng thời, yêu cầu chủ họ phải thông báo bằng văn bản đến UBND cấp xã nơi cư trú về việc tổ chức dây họ khi các phần họ tại một kỳ mở họ từ 100 triệu đồng trở lên hoặc tổ chức từ hai dây họ trở lên… Qua đó, chính quyền địa phương nắm chắc tình hình, kịp thời có các giải pháp ngăn chặn các chủ họ huy động quá khả năng hoặc có dấu hiệu bỏ trốn. Các tài liệu, chứng cứ này sẽ là căn cứ để khởi kiện ra Tòa hoặc làm đơn gửi tới cơ quan Công an để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người chơi họ./.

Cúc Phương - Ảnh: Thủy Nguyên