Để người cao tuổi sống khỏe
(HPĐT)- Hiện Việt Nam ngày càng tiến sâu hơn vào giai đoạn già hóa dân số khi số người từ 60 tuổi trở lên chiếm hơn 10% tổng dân số. Dự báo năm 2038, nước ta trở thành nước có dân số “rất già”, với tỷ lệ người từ 60 tuổi trở lên đạt 20,1%; đến năm 2050 tỷ lệ này khoảng 25% dân số, mức “siêu già”. Thực tế này đặt ra thách thức trong công tác chăm sóc sức khỏe người cao tuổi (NCT), đòi hỏi có các chính sách, cơ chế phù hợp để NCT sống khỏe, tiếp tục cống hiến cho xã hội, cộng đồng.
Người cao tuổi đến khám và điều trị tại Bệnh viện đa khoa huyện Thủy Nguyên.
Áp lực bệnh tật ở người cao tuổi
Hiện nay, tuổi thọ trung bình của người Việt Nam đạt 74 tuổi. Tại Hải Phòng, theo số liệu của Chi cục Dân số-Kế hoạch hóa gia đình thành phố, năm 2020, trung bình tuổi thọ người dân đạt mức 74,5 tuổi. Đáng lưu ý, tuổi thọ cao, nhưng NCT có tỷ lệ ốm đau cao. Trung bình mỗi người phải chịu 14 năm bệnh tật trong tổng số 74 năm cuộc đời, với 3,12 bệnh, thậm chí nhiều người có hơn 10 bệnh.
Nghiên cứu khoa học mới đây của Tiến sĩ Phạm Thu Xanh, nguyên Giám đốc Sở Y tế thành phố và các cộng sự về “Mô hình bệnh tật NCT tại Hải Phòng, các yếu tố liên quan và đề xuất giải pháp cạn thiệp” thực hiện năm 2019 trên phạm vi toàn thành phố với nghiên cứu sâu trên 5.286 NCT cho thấy, NCT mắc nhiều nhất là các bệnh về hệ tuần hoàn, với tỷ lệ hơn 53%; hệ tiêu hóa 45%; nhóm bệnh về nội tiết, dinh dưỡng chuyển hóa 35%; hô hấp 27%; cơ xương khớp và mô liên kết 26%, mắt và phần phụ 24%. Việc mắc các bệnh tật không chỉ làm suy giảm sức khỏe ở NCT, khiến NCT “sống chung” với bệnh tật, mà đang là vấn đề đối với ngành Y tế khi chi phí y tế cho NCT liên tục tăng, gây áp lực đối với việc khám, chữa bệnh ở các cơ sở y tế.
Như tại Bệnh viện đa khoa huyện Thủy Nguyên, bác sĩ chuyên khoa 1 Bùi Văn Hải, Trưởng Khoa Khám bệnh cho biết: “Trung bình, số lượng NCT đến khám tại bệnh viện chiếm khoảng 70% tổng số người đến khám bệnh. Trong số NCT đến khám chữa bệnh, khoảng 80% số NCT mắc các bệnh về mạn tính như cao huyết áp, tiểu đường…”. Tương tự, tại các bệnh viện tuyến thành phố hay trung ương, số NCT đến khám và điều trị khá đông, với chi phí điều trị cao do số ngày điều trị kéo dài hơn lứa tuổi khác. Việc ốm đau, bệnh tật của NCT còn ảnh hưởng đến kinh tế của từng gia đình, gây áp lực đối với hệ thống y tế các cấp trong việc bảo đảm chăm sóc sức khỏe người dân.
Xây dựng hệ thống y tế chuyên khoa
Số lượng NCT khám, chữa bệnh ngày càng cao, tuy nhiên hệ thống chăm sóc sức khỏe cho NCT hiện chưa đáp ứng yêu cầu với tính chuyên môn hóa và dịch vụ chất lượng cao. Đơn cử các bệnh viện tuyến huyện đến thành phố chưa có Lão khoa. Cấp thành phố cũng chưa có bệnh viện chuyên ngành lão khoa khám, chữa bệnh, điều trị riêng NCT. Cả nước mới có 49/63 bệnh viện tỉnh (thành phố) có Khoa Lão, cấp trung ương mới có 1 Bệnh viện Lão khoa. Dù các bệnh viện có bố trí khu vực khám bệnh hay một số buồng dành cho NCT điều trị nội trú, nhưng không tránh khỏi bất tiện vì điều trị bệnh cho NCT đòi hỏi những yêu cầu riêng, cần không gian tốt hơn cho quá trình phục hồi sức khỏe.
Theo Nghị quyết số 20-NQ/TW Hội nghị lần thứ 6 Ban Chấp hành Trung ương khóa 12 về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới; Chương trình hành động số 50-CTr/TU của Ban Thường vụ Thành ủy về thực hiện Nghị quyết 20-NQ/TW chỉ rõ mục tiêu đến năm 2025, phấn đấu tuổi thọ trung bình của người dân thành phố đạt khoảng 74,5 tuổi, số năm sống khoẻ đạt tối thiểu 67 năm. Đến năm 2030 tuổi thọ trung bình khoảng 75 tuổi, số năm sống khoẻ đạt tối thiểu 68 năm.
Để đạt mục tiêu trên, công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của toàn xã hội về chăm sóc sức khỏe NCT được coi là yếu tố then chốt. Ông Đào Thành Lạc, Giám đốc Trung tâm Dân số-Kế hoạch hóa gia đình huyện An Lão cho biết: “Qua làm công tác tuyên truyền đến NCT thời gian qua tại các xã trên địa bàn huyện An Lão cho thấy, nếu NCT được truyền thông, hướng dẫn, thường xuyên nhắc nhở có thể tự chăm sóc bản thân và phòng ngừa những bệnh đơn giản, hạn chế bệnh tật”. Ngoài công tác tuyên truyền, theo Phó giám đốc Sở Y tế Phạm Huy Thục, cần các giải pháp mang tính tổng thể như xây dựng các khoa Lão tại bệnh viện tuyến quận, huyện; xây dựng Bệnh viện Lão khoa riêng của thành phố có đầy đủ phương tiện để chăm sóc cũng như dự phòng các bệnh mạn tính, hạn chế các biến chứng, kiểm soát các nguy cơ bệnh tật của NCT, nâng cao chất lượng cuộc sống NCT. Đồng thời, các cơ sở y tế tổ chức khám sức khỏe định kỳ, quản lý sức khỏe NCT; xây dựng gói dịch vụ khám sức khỏe thiết yếu, phù hợp nhu cầu NCT tại các tuyến y tế nhằm phát hiện kịp thời những yếu tố nguy cơ bệnh tật phổ biến ở NCT; nâng cao năng lực của các cơ sở y tế tuyến cơ sở, nhất là các trạm y tế xã/phường trong việc dự phòng, điều trị và quản lý sức khỏe đối với NCT mắc các bệnh mạn tính; thực hiện xã hội hóa huy động nguồn lực chăm sóc sức khỏe NCT bằng nhiều mô hình, hoạt động hướng về cấp cơ sở để NCT được thụ hưởng thuận lợi nhất./.