Doanh nghiệp, hộ sản xuất nông nghiệp theo chuỗi, ứng dụng công nghệ cao: Khó tiếp cận vốn vay ưu đãi
Các thành viên HTX nuôi trồng thủy sản Mắt Rồng (xã Lập Lễ, huyện Thủy Nguyên) muốn mở rộng quy mô sản xuất nhưng hiện khó tiếp cận vốn vay do không đủ điều kiện về tài sản bảo đảm.
(HPĐT)- Từ năm 2017, thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, ngành Ngân hàng có nhiều chính sách tín dụng hỗ trợ phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, liên kết theo chuỗi. Tuy nhiên, đến nay, các doanh nghiệp (DN), hộ sản xuất trong lĩnh vực này trên địa bàn thành phố vẫn khó tiếp cận vốn vay.
Nhiều trở ngại
Thời gian qua, Chính phủ, NHNN quan tâm, ban hành nhiều chính sách tín dụng phát triển nông nghiệp, nông thôn, nhất là sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, liên kết trong sản xuất. Trong đó, có nhiều gói vay ưu đãi được cộng đồng DN, các hộ sản xuất mong chờ. Ví dụ như, chính sách cho vay không có tài sản bảo đảm tối đa từ 100 triệu đồng đến 3 tỷ đồng, từ 70% đến 80% giá trị dự án, DN có phương án sản xuất - kinh doanh đối với hợp tác xã, DN ứng dụng công nghệ cao...; chương trình cho vay thí điểm đối với các mô hình liên kết, ứng dụng công nghệ cao và phục vụ xuất khẩu các sản phẩm nông nghiệp theo Nghị quyết 14 của Chính phủ với nhiều chính sách đặc thù như: Lãi suất cho vay ưu đãi thấp hơn lãi suất cho vay thông thường 1 - 1,5%/năm; mức cho vay lên đến 90% giá trị của phương án, dự án vay vốn; trường hợp khách hàng không có đủ tài sản bảo đảm, ngân hàng có thể cho vay theo hình thức không tài sản bảo đảm trên cơ sở kiểm soát dòng tiền…
Tuy nhiên, theo phản ánh của các DN, HTX, hộ sản xuất, đến nay, việc tiếp cận các gói vay còn nhiều khó khăn. Theo ông Đinh Khắc Vấn, Giám đốc HTX nuôi trồng thủy sản sạch Dân Lập (xã Lập Lễ, huyện Thủy Nguyên), gần 9 năm, từ khi thành lập (năm 2012) đến nay, các thành viên HTX luôn mong chờ được tiếp cận nguồn vốn ưu đãi để phát triển sản xuất, dù nhiều lần có ý kiến tại các diễn đàn về chính sách phát triển nông nghiệp, các thành viên HTX vẫn phải tự xoay sở hoặc vay vốn với lãi suất cao từ các ngân hàng thương mại. Ông Vấn cho biết thêm, hiện nay, tổng diện tích nuôi trồng của HTX là 32 ha. Với việc tập trung nuôi cá trắm đen, cá vược - những loài cá tiêu thụ mạnh ở thị trường nội địa - trung bình mỗi năm, HTX bán được 450 tấn cá trắm đen và 25 tấn cá vược, doanh thu đạt hơn 20 tỷ đồng. Vốn đầu tư mô hình này của các thành viên chủ yếu “lấy ngắn nuôi dài”. Nhưng cũng có thời gian, các thương lái chậm trả tiền, trong khi cần tiền để đầu tư vụ mới, nhiều thành viên liên hệ ngân hàng để vay vốn. Song, điều kiện vay bắt buộc là có tài sản thế chấp là giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Trong khi đó, phần lớn thành viên HTX đều đã sử dụng giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở của gia đình để vay vốn đầu tư ban đầu. Khi đề cập việc lấy cơ sở hạ tầng khu nuôi trồng thủy sản làm tài sản bảo đảm, các ngân hàng đều từ chối cho vay vì cho rằng đây là tài sản thuê của nhà nước.
Cần gỡ từ nhiều phía
Theo báo cáo của NHNN chi nhánh Hải Phòng, đến cuối tháng 3 -2021, tổng dư nợ cho vay lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn của các tổ chức tín dụng trên địa bàn thành phố đạt 20.322 tỷ đồng, tăng hơn 15,6% so với cùng kỳ năm 2020. Riêng triển khai chương trình cho vay thí điểm phục vụ phát triển nông nghiệp theo Nghị quyết số 14 ngày 5-3-2014 của Chính phủ, đến nay, tổng dư nợ cho vay toàn thành phố đạt 64,25 tỷ đồng. Con số này cho thấy các tổ chức tín dụng nỗ lực giải ngân cho vay phát triển nông nghiệp, nông thôn, nhất là các chương trình tín dụng ưu đãi. Tuy vậy, so với nhu cầu vay, tỷ lệ cho vay vẫn đạt thấp.
Các ngân hàng cho biết cũng đang gặp vướng khi triển khai cho vay các chương trình này. Nhiều DN, tổ chức, cá nhân có nhu cầu vay vốn nhưng khi xét duyệt các điều kiện về năng lực sản xuất, khả năng tài chính, phương án sản xuất lại không bảo đảm. Thực tế trên địa bàn thành phố hiện nay, số DN trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn đáp ứng các quy định của Bộ Nông nghiệp - Phát triển nông thôn rất hạn chế. Trong khi đó, phần lớn HTX có quy mô hoạt động nhỏ, vốn điều lệ thấp, trình độ nhân lực, tài chính, quản trị, điều hành hạn chế và thiếu phương án sản xuất, kinh doanh khả thi. Bên cạnh đó, sản xuất nông nghiệp có nhiều rủi ro, nên để bảo toàn nguồn vốn, các ngân hàng yêu cầu các DN, tổ chức, cá nhân vay vốn cần có tài sản bảo đảm gồm: giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất, tài sản hình thành từ vốn vay… Song thực tế hiện nay, hầu như các tài sản đầu tư trên đất của các DN, tổ chức, cá nhân đều không có chứng nhận quyền sở hữu…
Do đó, để giải bài toán tiếp cận vốn, trước hết cần sự chủ động của các DN, tổ chức, cá nhân trong thay đổi phương thức sản xuất theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại hơn và nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh, đáp ứng điều kiện vay vốn. Chính quyền địa phương các cấp có chính sách đặc thù khuyến khích, động viên các DN, nhất là DN nông nghiệp và các hộ gia đình đầu tư sản xuất, kinh doanh nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và nông nghiệp sạch; rà soát, đẩy nhanh tiến độ cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu tài sản gắn liền trên đất nông nghiệp để làm thủ tục đăng ký giao dịch bảo đảm tiền vay tại các tổ chức tín dụng. Mặt khác, ngành chức năng cần đề nghị trung ương có hướng dẫn cụ thể, rõ ràng về cơ quan xác nhận tiêu chí dự án nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp sạch làm cơ sở để các ngân hàng xác định đối tượng được hưởng để cho vay. Về phía ngành ngân hàng cần linh hoạt, tạo điều kiện thuận lợi hơn để các đối tượng được vay vốn thông qua thực hiện các biện pháp đơn giản hóa thủ tục cho vay, phát triển dịch vụ tư vấn hỗ trợ vay vốn và sử dụng vốn vay./.