Luật tổ chức Quốc hội: Những điểm mới cơ bản
Các quy định mới trong Luật Tổ chức Quốc hội tạo điều kiện để nâng cao hiệu quả hoạt động của Quốc hội. Trong ảnh: Đoàn đại biểu Quốc hội Hải Phòng giám sát việc thực hiện các chính sách pháp luật bảo vệ môi trường tại Công ty xi măng VICEM Hải Phòng.
(HPĐT)- Ngày 19-6-2020, tại kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa 14 thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức Quốc hội, có hiệu lực thi hành từ ngày 1-1- 2021. Theo đó, Luật sửa đổi, bổ sung 20/102 điều của Luật Tổ chức Quốc hội năm 2014 với những điểm mới cơ bản nêu sau:
Đại biểu Quốc hội có 1 quốc tịch là quốc tịch Việt Nam
Về tiêu chuẩn của đại biểu Quốc hội, ngoài những điều kiện theo quy định của Luật Tổ chức Quốc hội năm 2014 như: Trung thành với Tổ quốc, nhân dân và Hiến pháp; có phẩm chất đạo đức tốt, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, gương mẫu chấp hành pháp luật; có điều kiện tham gia các hoạt động của Quốc hội…, Luật sửa đổi, bổ sung Luật Tổ chức Quốc hội bổ sung điều kiện đối với đại biểu Quốc hội làngười “có một quốc tịch là quốc tịch Việt Nam”. Quy định này để bảo đảm tính chặt chẽ đối với người “đại biểu nhân dân”, đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn đặt ra.
Tăng tỷ lệ đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách
Luật Tổ chức Quốc hội năm 2014 quy định: Tổng số đại biểu Quốc hội không quá 500 người, gồm đại biểu hoạt động chuyên trách và đại biểu hoạt động không chuyên trách. Trong đó, số lượng đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách ít nhất là 35% tổng số đại biểu Quốc hội.
Thể chế hóa chủ trương của Đảng về tăng tỷ lệ đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Nghị quyết số 18-NQ/TW, Luật sửa đổi nâng số lượng đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách lên “ít nhất là 40% tổng số đại biểu Quốc hội” nhằm tăng cường tính chuyên nghiệp, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Quốc hội.
Công tác quản lý đối với đại biểu chuyên trách
Cơ quan có thẩm quyền quản lý cán bộ ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương theo phân cấp chịu trách nhiệm quản lý công tác cán bộ đối với đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại địa phương mình theo quy định của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND cấp tỉnh là cơ quan tham mưu, giúp việc, phục vụ hoạt động của các đại biểu Quốc hội và Đoàn đại biểu Quốc hội tại địa phương. Chính quyền địa phương ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có trách nhiệm bố trí trụ sở làm việc cho Đoàn đại biểu Quốc hội, tổ chức và bảo đảm kinh phí hoạt động cho Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND cấp tỉnh theo quy định của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Bổ sung quy định về Hội đồng Dân tộc và Ủy ban của Quốc hội
Về cơ cấu tổ chức, theo quy định của Luật Tổ chức Quốc hội năm 2014, Thường trực Hội đồng dân tộc gồm Chủ tịch, các Phó chủ tịch và các Ủy viên thường trực. Thường trực Ủy ban của Quốc hội gồm Chủ nhiệm, các Phó chủ nhiệm và các Ủy viên thường trực. Theo quy định của Luật sửa đổi, bổ sung thì Thường trực Hội đồng Dân tộc ngoài Chủ tịch, các Phó chủ tịch, các Ủy viên thường trực còn bổ sung các Ủy viên chuyên trách tại Hội đồng Dân tộc. Thường trực Ủy ban của Quốc hội gồm Chủ nhiệm, các Phó chủ nhiệm, các Ủy viên thường trực và bổ sung các Ủy viên chuyên trách tại Ủy ban của Quốc hội. Luật sửa đổi, bổ sung còn quy định việc đổi tên “Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng” thành “Ủy ban Văn hóa, Giáo dục”, đổi tên “Ủy ban Về các vấn đề xã hội” thành “Ủy ban Xã hội” và bắt đầu thực hiện từ nhiệm kỳ Quốc hội khóa 15. Việc đổi tên gọi nêu trên vừa bảo đảm tính khái quát, vừa thể hiện được lĩnh vực hoạt động chủ yếu của các cơ quan này. Bổ sung kinh phí hoạt động của Quốc hội Theo quy định của Luật Tổ chức Quốc hội năm 2014, kinh phí hoạt động của Quốc hội bao gồm kinh phí hoạt động chung của Quốc hội, kinh phí hoạt động của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, Tổng thư ký Quốc hội, Văn phòng Quốc hội, cơ quan thuộc Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các Đoàn đại biểu Quốc hội.
Luật sửa đổi, bổ sung năm 2020 quy định kinh phí hoạt động của Quốc hội còn có các nội dung: lương của đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách, hoạt động phí, thù lao tham gia hoạt động Quốc hội, các khoản phụ cấp và các chế độ của đại biểu Quốc hội gắn với hoạt động của Quốc hội. Kinh phí hoạt động của Quốc hội là một khoản trong ngân sách nhà nước do Quốc hội quyết định.
Việc ban hành và thực hiện Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức Quốc hội tiếp tục củng cố cơ sở pháp lý quan trọng đối với tổ chức và hoạt động của Quốc hội, đại biểu Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội để hoạt động ngày càng dân chủ, thực chất, hiệu quả hơn, đáp ứng được yêu cầu của đất nước đặt ra trong tình hình mới/.