Danh họa Mai Trung Thứ “về nước”
(HPĐT)- Thông tin bức tranh Portrait de Mademoiselle Phương của danh họa Mai Trung Thứ được gõ búa với mức kỷ lục 24,375,000 HDK (giá khởi điểm 7,300,000 đến 9,300,000 HKD) trong phiên đấu giá của nhà Sothebys tại Hồng Kông chiều 18-4 tạo nên xao động nối dài trong cộng đồng những người quan tâm tới mỹ thuật Việt Nam. Thêm cả thuế phí, người thắng cuộc phải bỏ ra 3,1 triệu USD, chừng 72 tỷ đồng để sở hữu tác phẩm có tuổi đời trên 90 năm. Theo giới thạo tin, đây là một người Việt Nam, và như vậy, Portrait de Mademoiselle Phương lại thênh thang con đường trở về đất mẹ…
Bức sơn dầu “Chân dung cô Phượng” của danh họa Mai Trung Thứ.
Nhà nghiên cứu mỹ thuật Ngô Kim Khôi, người từng được ngắm Portrait de Mademoiselle Phương tại nhà riêng của bà Đỗ Thị Tuyết, tức Dothi Dumonteil và chồng Pierre Dumonteil ở Paris phân vân: “Theo tôi, tên tranh là Chân dung cô Phượng. Người Pháp vốn viết không dấu, khi đưa sang Hồng Kông họ dịch thành Phương tiểu thư”. Nhà nghiên cứu Ngô Kim Khôi cũng nhấn mạnh: “Bức chân dung rất đẹp vì toàn thể toát ra nét Đông dương, nhìn vào là thấy Việt Nam. Mai Trung Thứ đã trình bày bằng những gam màu rất đơn giản. Chính sự đơn giản này tạo ra nét đẹp thuần túy, dịu dàng và sự dịu dàng ấy đi thẳng vào hồn người nhờ những bước chân nhẹ nhàng nhất”. Chân dung cô Phượng (sơn dầu 135,5x80cm) ra đời khoảng năm 1930 và được chọn tham gia triển lãm “Quốc tế thuộc địa Paris 1931” danh tiếng ngay sau đó…
Danh họa Mai Trung Thứ sinh năm 1906 tại An Dương, Hải Phòng. Ông thuộc lứa những học sinh đầu tiên của Trường cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương. Tốt nghiệp năm 1930, sau thời gian dạy vẽ tại Trường Quốc học Huế, Mai Trung Thứ sang châu Âu tham gia một số triển lãm rồi quyết định dừng chân ở đó. Dù phần lớn cuộc đời sinh sống ở Pháp, rạng ranh sự nghiệp ở Pháp nhưng tác phẩm của ông vẫn hiện lên mồn một cảnh sắc con người Việt Nam, những vùng ký ức nằm lòng trong tâm hồn người con xa xứ. Mai Trung Thứ được lưu tên trong bộ tứ lẫy lừng của hội họa Việt Nam ở trời Âu: “Phổ, Thứ, Lựu, Đàm” (Lê Phổ, Mai Trung Thứ, Lê Thị Lựu, Vũ Cao Đàm)… Tác phẩm của bộ tứ huyền thoại này luôn được săn lùng, tìm kiếm, gây nên những cơn sốt bởi kỷ lục về giá bán ra thường xuyên bị lật đổ cả trên sàn đấu giá lẫn thị trường tự do.
Sau gần 4 thập niên xa Tổ quốc, lần duy nhất Mai Trung Thứ về nước là năm 1974. Ông mất tại Pháp năm 1980, phần mộ được đặt tại một địa danh cách thủ đô nước Pháp không xa. Năm 2019, thể theo nguyện vọng của ông lúc sinh thời, gia đình, dòng họ đưa di cốt Mai Trung Thứ về nước, để người họa sĩ kỳ tài được an nghỉ trong lòng đất mẹ An Dương, Hải Phòng. Ở Hải Phòng cũng có con phố mang tên Mai Trung Thứ, nằm giữa quận Hải An…/.