Nghề trồng nấm ở các địa phương: Khó đầu ra, diện tích thu hẹp
Hộ trồng nấm ở xã Vĩnh Phong (huyện Vĩnh Bảo) kiểm tra, thu hoạch sản phẩm.
(HPĐT)- Những năm trước, nghề trồng nấm phát triển nở rộ ở các địa phương, nhiều nhất là tại các huyện: Vĩnh Bảo, Tiên Lãng. Hiện nay, diện tích trồng nấm ngày càng thu hẹp do người trồng nấm gặp nhiều khó khăn trong quá trình sản xuất, tiêu thụ sản phẩm.
Khó khăn về đầu ra
5 -10 năm trước, nghề trồng nấm nở rộ ở các địa phương. Không chỉ ở các huyện, tại các quận cũng có một số hộ phát triển nghề trồng nấm. Tuy nhiên, hiện nay, diện tích trồng nấm ở các huyện giảm đáng kể do nhiều hộ bỏ nghề.
Khảo sát ở huyện Tiên Lãng cho thấy, vào thời điểm nghề trồng nấm phát triển nở rộ nhất (10 năm trước), trên địa bàn huyện có 200-300 hộ trồng nấm; diện tích khoảng 20-30 nghìn m2. Nhưng hiện nay, trên địa bàn huyện chỉ còn khoảng 10 hộ trồng nấm, tập trung chủ yếu ở xã Quang Phục và rải rác các xã như: Quyết Tiến, Đại Thắng, Đoàn Lập… Tương tự, ở huyện Vĩnh Bảo có thời điểm trên địa bàn có hơn 100 hộ sản xuất nấm nhưng hiện nay chỉ còn 6-7 hộ sản xuất rải rác ở các xã. Các hộ hiện còn trồng nấm chủ yếu duy trì diện tích sản xuất cũ, không mở rộng thêm. Gia đình anh Nguyễn Văn Huy ở xã Cộng Hiền (huyện Vĩnh Bảo) có 1,2 mẫu ruộng không sản xuất lúa nên đổ đất vào ruộng, dựng thành 3 lán trại để sản xuất nấm nhưng gia đình anh không trồng hết diện tích trên cùng lúc mà thường trồng luân phiên.
Nghề trồng nấm ngày càng mai một, diện tích trồng thu hẹp là bởi trong quá trình sản xuất, bà con gặp một số khó khăn. Chị Nguyễn Thị Hoài, hộ trồng nấm ở xã Cộng Hiền (huyện Vĩnh Bảo) cho biết, đầu tư lán trại sản xuất nấm mất khá nhiều kinh phí. Cụ thể, gia đình chị Hoài đầu tư vào lán trại 800– 900 triệu đồng nhưng năng suất không cao do quá trình sản xuất nấm hiện chưa ứng dụng được tiến bộ kỹ thuật, phần lớn phụ thuộc vào thời tiết. Vào thời điểm khan hiếm sản phẩm nấm, nhu cầu thị trường lớn thì gia đình lại không có nhiều để bán. Nhưng vào lúc thu hoạch rộ thì lại không bán hết sản phẩm. Đặc biệt, từ năm 2020 đến nay, ảnh hưởng của dịch bệnh COVID-19, sản phẩm bán rất chậm. Theo Trưởng Phòng Nông nghiệp- Phát triển nông thôn huyện Tiên Lãng Lưu Duy Đức cho biết, nhiều hộ trồng nấm hiện nay bỏ nghề bởi nguồn nguyên liệu để trồng nấm là rơm, rạ ngày càng khan hiếm, không đủ để phục vụ sản xuất. Bên cạnh đó, đầu ra sản phẩm bấp bênh trong khi chi phí đầu tư lớn, nguồn vốn của nông dân hạn hẹp. Phần lớn người trồng nấm bán sản phẩm tự do trên thị trường. Trong khi đó, thị trường tiêu thụ tại Hải Phòng không lớn, hầu hết sản phẩm phải xuất bán sang các tỉnh, thành phố bạn lân cận như: Hà Nội, Quảng Ninh, Hải Dương…
Mở rộng liên kết tiêu thụ, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật
Theo Trưởng Phòng Kỹ thuật nông nghiệp Trung tâm Khuyến nông Hải Phòng Vũ Đức Hạnh, nghề trồng nấm ở các địa phương nếu sản xuất hiệu quả cao sẽ đem lại thu nhập cao cho nông dân. Vì vậy, Trung tâm Khuyến nông Hải Phòng hỗ trợ bà con ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm. Từ năm 2020, Trung tâm Khuyến nông Hải Phòng triển khai dự án giúp nông dân ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất nấm theo tiêu chuẩn VietGAP. Với dự án này, người trồng nấm được hỗ trợ một phần kinh phí để mua nguyên liệu sản xuất. Trung tâm Khuyến nông cử cán bộ hướng dẫn kỹ thuật, ghi chép quá trình sản xuất, đồng thời giám sát việc thực hiện các tiêu chuẩn vệ sinh an toàn trong quá trình sản xuất; tư vấn các hộ đăng ký sản phẩm OCOP (mỗi xã một sản phẩm) thực hiện truy xuất sản phẩm.
Trưởng Phòng Trồng trọt (Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hải Phòng) Bùi Cảnh Đức cho rằng, mấu chốt để tháo gỡ vướng mắc, khó khăn cho người trồng nấm hiện nay là phải mở rộng liên kết tiêu thụ sản phẩm. Các cơ sở sản xuất nấm ở các quận, huyện tự thành lập các tổ, nhóm liên kết hoặc HTX để giúp nhau tiêu thụ sản phẩm. Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng của Sở Nông nghiệp - Phát triển nông thôn như: Chi cục Trồng trọt – Bảo vệ Thực vật Hải Phòng, Trung tâm Khuyến nông Hải Phòng làm cầu nối giúp các hộ trồng nấm liên kết các doanh nghiệp, các cửa hàng nông sản thực phẩm an toàn, siêu thị để tiêu thụ sản phẩm ổn định.
Đồng thời, các hộ sản xuất cần tích cực tiếp thu chuyển giao tiến bộ kỹ thuật từ các ngành chức năng để sản xuất hiệu quả hơn. Trang trại trồng nấm của anh Đỗ Khắc Tuấn ở xã Vĩnh Phong (huyện Vĩnh Bảo) gần đây ứng dụng công nghệ hiện đại, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP nên năng suất, chất lượng sản phẩm cao hơn hẳn. Anh Tuấn cho biết, trước đây, cơ sở của anh chủ yếu canh tác thủ công, phụ thuộc vào thời tiết nên hay gặp rủi ro. Gần đây, được Trung tâm Khuyến nông Hải Phòng tư vấn kỹ thuật, anh đầu tư hệ thống tưới tự động, lò sấy công suất 5-6 tạ nấm tươi/ngày, xây dựng 350 m2 nhà lạnh. Nhờ vậy, gia đình anh trồng được nấm mỡ trái vụ, năng suất nấm mỡ trồng trong nhà lạnh đạt 4 tấn nấm/lứa 3 tháng. Bên cạnh đó, anh còn ứng dụng tiêu chuẩn VietGAP để trồng nấm đùi gà, nấm sò… được thị trường ưa chuộng, tiêu thụ sản phẩm tốt./.