Hỗ trợ người nghèo xây, sửa nhà theo Nghị quyết 52 của HĐND thành phố: Triển khai chậm do thiếu vốn đối ứng

Căn nhà của gia đình bà Cao Thị Gắng, ở thôn Nghi Dương, xã Ngũ Phúc (huyện Kiến Thụy) được xây mới theo cơ chế hỗ trợ của thành phố.

Tỷ lệ hộ xây, sửa nhà ở đạt dưới 5%

Tính từ đầu năm đến ngày 25-4, toàn thành phố mới có 12 hộ nghèo đang  xây, sửa nhà theo cơ chế hỗ trợ thực hiện Nghị quyết 52 của HĐND thành phố. Trong khi đó, số hộ đăng ký xây, sửa nhà năm 2021 là 241 hộ. Như vậy, tỷ lệ hộ nhận hỗ trợ chưa đạt 5%.

Theo Sở Xây dựng, một trong những nguyên nhân khiến tỷ lệ đạt thấp là do nhiều hộ lùi ngày xây, sửa nhà hoặc xin rút do không huy động được kinh phí đối ứng. Năm 2021, huyện Kiến Thụy có 38 hộ nghèo đăng ký nhận hỗ trợ xây, sửa nhà. Từ đầu năm đến nay, có 6 hộ đăng ký nhận hỗ trợ trong tháng 3 và tháng 4 song lại hoãn chưa xây, 4 hộ xin rút vì không huy động đủ kinh phí đối ứng. Phường Hòa Nghĩa (quận Dương Kinh) có 5 hộ nghèo đăng ký nhận hỗ trợ xây, sửa nhà từ năm 2020, song do điều kiện khó khăn nên xin chuyển sang năm 2021, tuy nhiên, đến thời điểm này vẫn chưa có đủ kinh phí đối ứng để thực hiện. Chị Trần Thị Mến ở tổ dân phố số 4, phường Hòa Nghĩa cho biết, bản thân ốm đau quanh năm, không có khả năng lao động, chồng làm nghề tự do, lại nuôi 2 con ăn học, hoàn cảnh kinh tế rất khó khăn, số tiền dành dụm từ năm ngoái đến nay vẫn chưa đủ để xây nhà, nên có thể gia đình tiếp tục xin hoãn đăng ký xây, sửa nhà sang năm sau.

Đây cũng là thực trạng chung của nhiều địa phương khác. Theo báo cáo của các quận, huyện, hiện nay, còn nhiều hộ nghèo “ngại” đăng ký vay vốn do lo khả năng trả nợ sau này và nguồn vốn tự chủ từ gia đình hạn chế, khó huy động được các nguồn lực khác để thực hiện. Thực tế, với 35 triệu đồng được vay cùng với khối lượng vật tư được thành phố hỗ trợ gồm: 5,9 tấn xi măng, 14 nghìn viên gạch chỉ để xây nhà mới, những hộ nghèo phải huy động ít nhất hơn 100 triệu đồng nữa mới có thể xây nhà bảo đảm tiêu chuẩn 3 cứng gồm: khung cứng, nền cứng, mái cứng. Năm 2021, giá vật liệu xây dựng và giá ngày công xây dựng đều tăng mạnh. Theo giá thành hiện nay, để xây mới ngôi nhà đủ 3 tiêu chí như vậy kinh phí ít nhất từ 150-200 triệu đồng. Bên cạnh đó, các hộ nghèo thường ở trong các ngõ, ngách sâu, xa đường giao thông nên giá nhân công, vật tư, chi phí vận chuyển nguyên vật liệu cao. Do vậy, nhiều hộ phải tiết kiệm, vay mượn trong thời gian dài mới có đủ kinh phí để xây nhà.

Các cấp, ngành chung tay gỡ khó

Để hoàn thành kế hoạch xây, sửa nhà trong năm 2021, các địa phương đang tích cực vận động thêm nguồn kinh phí hỗ trợ thêm các hộ nghèo. Trong đó, huy động quỹ Vì người nghèo hỗ trợ thêm 30-50 triệu đồng cho các hộ nghèo xây, sửa nhà. Một số địa phương chủ động huy động các nguồn lực khác để xây, sửa nhà cho người nghèo. Huyện Thủy Nguyên phát động phong trào xây nhà cho người nghèo trên địa bàn huyện với mức hỗ trợ 80 triệu đồng/ hộ (40 triệu đồng từ nguồn ngân sách vượt thu của huyện và 40 triệu đồng từ nguồn đóng góp của các doanh nghiệp). Huyện Tiên Lãng tích cực làm việc với Hội tình người Hà Nội, phấn đấu hỗ trợ thêm mỗi hộ nghèo 50 triệu đồng để xây nhà mới. Huyện An Dương chỉ đạo các xã, thị trấn giao nhiệm vụ các tổ chức, đoàn thể ở các thôn nhận trách nhiệm làm thủ tục, tổ chức xây dựng, khi hoàn thành trao chìa khóa tận tay các hộ nghèo không có người tổ chức xây dựng. Quận Đồ Sơn xã hội hóa  100% kinh phí để xây, sửa toàn bộ nhà 3 hộ nghèo, nên các hộ xin rút nhận hỗ trợ của thành phố theo Nghị quyết 52. Lãnh đạo quận Dương Kinh rà soát hoàn cảnh từng hộ nghèo, tổ chức họp với UBND các phường, tổ dân phố để tìm cách thức hỗ trợ tối đa…

Theo lãnh đạo Sở Xây dựng, trong quá trình triển khai vận động xã hội hóa hỗ trợ các hộ nghèo xây, sửa nhà, các địa phương cần triển khai đồng bộ, bài bản. Hiện nay, ở một số địa phương có thực trạng các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân hoạt động từ thiện, hỗ trợ, giúp đỡ người nghèo xây dựng nhà ở với số tiền cao hơn mức hỗ trợ của thành phố và trung ương. Đây là việc làm rất tốt, tuy nhiên, các địa phương cần điều chỉnh bởi hầu hết nguồn này đều do các tổ chức, cá nhân hỗ trợ trực tiếp tới từng hộ dân mà không được lồng ghép vào các nguồn lực chung của địa phương. Việc làm này vô tình làm phát sinh tâm lý, trông chờ, so sánh của người dân, gây khó khăn cho việc triển khai các chương trình hỗ trợ của Chính phủ và thành phố trên địa bàn.

Bên cạnh việc vận động các nguồn lực khác để hỗ trợ người nghèo xây, sửa nhà, chính quyền địa phương, nhất là ban lãnh đạo các tổ dân phố cần kiên trì tuyên truyền, giải thích để các hộ hiểu rõ ý nghĩa, mục đích, cơ chế hỗ trợ của Nghị quyết 52, nhất là các thủ tục vay vốn, phương thức trả nợ. Đồng thời, vận động để các hộ thêm động lực, quyết tâm xây sửa nhà ở, đẩy nhanh tiến độ triển khai Nghị quyết 05, góp phần bảo đảm an sinh xã hội./.

Bài và ảnh: Nguyễn Dương