Ngăn ngừa trục lợi từ việc làm từ thiện
CLB tình nguyện Hoa Sen trao quà từ thiện tặng gia đình có hoàn cảnh khó khăn tại xã Lưu Kiếm (huyện Thuỷ Nguyên).
(HPĐT)- Ngày 10-5 vừa qua, Bộ Công an cảnh báo tình trạng một số đối tượng lập các trang mạng xã hội với danh nghĩa hoạt động từ thiện để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản của các nhà hảo tâm. Thực tế, nhiều chương trình hoạt động từ thiện hiện nay còn mang tính tự phát, chưa được quản lý chặt chẽ nên bị một số cá nhân lợi dụng, gây ảnh hưởng xấu với dư luận...
Lừa đảo “núp bóng” từ thiện
Từ đầu năm 2021 đến nay, lực lượng công an cả nước liên tiếp phát hiện, xử lý các đối tượng quản trị các trang Fanpage, Facebook hoạt động lừa đảo chiếm đoạt tài sản với thủ đoạn núp bóng kêu gọi từ thiện. Đơn cử, vào cuối tháng 4-2021, Công an tỉnh Hà Nam khởi tố, bắt tạm giam Trần Văn Lâm, sinh năm 1998, ở xã Đồng Hoá, huyện Kim Bảng (Hà Nam) về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Theo đó, từ tháng 9-2020, Lâm lập ra Fanpage “Hỗ trợ trẻ em” đăng gần 250 bài viết kêu gọi ủng hộ trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, mắc bệnh hiểm nghèo. Tính đến tháng 3-2021, tổng số tiền của các nhà hảo tâm gửi vào tài khoản của Lâm là hơn 6,6 tỷ đồng. Lâm sử dụng số tiền trên vào việc chơi game, chi tiêu cá nhân.
Theo Bộ Công an, thủ đoạn mà các đối tượng thường sử dụng là tạo lập các trang mạng xã hội, chủ yếu trên Facebook, hoặc giả mạo các trang mạng xã hội chuyên làm từ thiện được nhà nước cho phép, rồi đăng tải các bài viết về những hoàn cảnh khó khăn kêu gọi cộng đồng mạng giúp đỡ. Một số đối tượng lợi dụng bài viết về những hoàn cảnh khó khăn được đăng tải trên các phương tiện thông tin đại chúng rồi đăng lại trên Fanpage Facebook, ghi rõ số tài khoản ngân hàng do các đối tượng tự tạo lập quản lý, để tiếp nhận tiền ủng hộ của các nhà hảo tâm. Tuy nhiên, sau khi nhận tiền từ các nhà hảo tâm, các đối tượng này sử dụng hết vào mục đích cá nhân; hoặc chỉ chuyển số tiền rất nhỏ đến các trường hợp khó khăn để quảng cáo nhằm tiếp tục kêu gọi từ thiện...
Cần cơ chế quản lý phù hợp
Thực tế, với truyền thống tốt đẹp “lá lành đùm lá rách”, hoạt động từ thiện xã hội luôn được người dân quan tâm, hưởng ứng. Tại Hải Phòng, nhiều tổ chức, cá nhân, đơn vị có hoạt động thiết thực, góp phần tích cực vào công tác bảo đảm an sinh xã hội như nhóm Quán Cơm thiện nguyện (quận Hồng Bàng), nhóm Tình nguyện Hải Đăng (quận Lê Chân), Câu lạc bộ tình nguyện Hoa Sen (huyện Thủy Nguyên), Câu lạc bộ trái tim Việt (quận Lê Chân)…
Bà Phạm Thị Vượng, Phó chủ tịch Thường trực Hội Từ thiện Hải Phòng cho biết: Phong trào làm từ thiện tại Hải Phòng thời gian qua được lan tỏa mạnh mẽ. Có nhiều tổ chức, cá nhân, nhà hảo tâm chung tay giúp đỡ những hoàn cảnh khó khăn. 5 năm qua 2016-2020, các cấp hội từ thiện huy động được hơn 28,5 tỷ đồng, hỗ trợ trực tiếp gần 40.000 lượt người thụ hưởng. Năm 2020, hội kêu gọi, tiếp nhận ủng hộ hơn 8 tỷ đồng, trao tận tay cho hàng nghìn người có hoàn cảnh khó khăn trong và ngoài địa bàn thành phố.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả nhân văn, do hoạt động từ thiện hiện nay chủ yếu mang tính tự phát, tự vận động, tự tổ chức cấp phát, chưa được quản lý chặt chẽ nên bị không ít cá nhân, tổ chức lợi dụng, làm biến tướng gây ảnh hưởng xấu trong dư luận... Ngoài tình trạng biến tướng nhận quyên góp từ thiện rồi chiếm đoạt tài sản, phổ biến hơn là tình trạng làm từ thiện hình thức như "tặng quà là thực phẩm cho người nghèo", nhưng thực chất là hàng hóa kém chất lượng; tặng tiền hoặc sản phẩm nhưng để mời truyền thông “đánh bóng” thương hiệu, tư lợi cá nhân…
Luật sư Nguyễn Thị Thùy, Văn phòng Luật sư Lam Sơn (Đoàn Luật sư Hải Phòng) cho rằng: Pháp luật hiện nay chưa có chế tài quy định cụ thể về việc xử lý sai phạm trong hoạt động quyên góp hay trao quà từ thiện. Tuy nhiên, khi có sai phạm, pháp luật hình sự điều chỉnh bằng các điều khoản về “chiếm đoạt tài sản” hoặc “lạm dụng tín nhiệm trục lợi cá nhân” để áp vào việc xử lý trường hợp vi phạm. Một biện pháp cụ thể hơn để ngăn chặn vi phạm trong hoạt động từ thiện là các cấp, ngành, tổ chức chủ động quản lý từng hoạt động, chương trình từ thiện xã hội của đơn vị; chính quyền địa phương chủ động giám sát, nắm bắt và tuyên truyền về hoạt động từ thiện xã hội ở địa phương. Nên quy định các trường hợp trao tặng, kêu gọi thiện nguyện tại địa phương cần được thông qua chính quyền cơ sở.
Để ngăn ngừa những đối tượng trục lợi từ việc làm từ thiện, các địa phương nên nhân rộng cách quản lý của phường Kênh Dương. Mặt khác, các nhà hảo tâm chủ động lựa chọn những địa chỉ, tổ chức uy tín, chính thống được cơ quan quản lý như Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp, Sở Lao động- Thương binh và xã hội, Thành Đoàn, Hội Liên hiệp phụ nữ thành phố… gửi gắm tấm lòng vàng. Bên cạnh đó cần sự vào cuộc tích cực hơn của chính quyền địa phương, ngành công an để giám sát, phát hiện kịp thời, xử lý nghiêm các vụ việc vi phạm, xét xử nghiêm minh các ổ, nhóm phạm tội lừa đảo bằng việc từ thiện và thông báo công khai để răn đe và phòng ngừa chung./.