Hướng tới cam kết bỏ thuốc lá: Cần quyết tâm cao của người hút thuốc

Cần từ bỏ thói quen hút thuốc để ngăn ngừa nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, hô hấp và truyền nhiễm.

Nói dễ, bỏ khó

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trên thế giới hiện có khoảng 780 triệu người muốn bỏ thuốc lá. Trong đại dịch COVID-19, có thêm hàng triệu người muốn bỏ thuốc vì lo ngại hút thuốc làm tăng nguy cơ mắc COVID-19 và hậu quả do bệnh, nhất là những người đang mắc các bệnh về tim mạch, hô hấp, ung thư, tiểu đường. Giảm tỷ lệ hút thuốc lá có thể giảm gánh nặng bệnh tật và tử vong trên toàn cầu do các bệnh liên quan đến thuốc lá. Tại Việt Nam, thực hiện Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá, với sự hỗ trợ của Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá, Bộ Y tế phối hợp các bộ, ngành, tổ chức chính trị - xã hội và các tỉnh, thành phố đẩy mạnh công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá. Kết quả điều tra tại 34 tỉnh, thành phố năm 2020 cho thấy, so với năm 2015, tỷ lệ hút thuốc chung ở người trưởng thành giảm từ 22,5% xuống 21,7%. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn trong nhóm 15 nước có số người hút thuốc lá cao trên thế giới.

Vì sao tỷ lệ người bỏ hút thuốc lá ở Việt Nam ít như vậy? PGS.TS Lương Ngọc Khuê, Giám đốc Quỹ Phòng, chống tác hại thuốc lá (Bộ Y tế) nhận định: Việc mua bán thuốc lá ở Việt Nam khá dễ dàng, giá rẻ, sẵn có; người thân của nhiều người hút, như: ông, bố, mẹ, anh, em cũng hút thuốc lá, thuốc lào nên dễ chấp nhận hơn, thậm chí nhiều người bất lực không bảo được con bỏ thuốc vì bản thân cũng không là tấm gương tốt. Nhiều người nghiện thuốc lá, nhất là người trẻ, thừa nhận “nói dễ, bỏ khó” khi được khuyên bỏ thuốc lá. Như trường hợp Trần Văn H., 22 tuổi, lao động tự do ở huyện Thủy Nguyên, có thâm niên hút thuốc lá gần 5 năm. Trung bình mỗi ngày, anh H. hút 1 bao thuốc lá. “Người thân trong gia đình khuyên bỏ nhiều lần, thậm chí bản thân tôi cũng vài lần cai thuốc lá, nhưng không thành công bởi không đủ quyết tâm”, H. cho biết.

Theo TS Nguyễn Quang Chính, Giám đốc Trung tâm Truyền thông giáo dục sức khỏe thành phố - đơn vị thường trực tham mưu các hoạt động phòng, chống tác hại thuốc lá thành phố, trước đây, kết quả điều tra toàn cầu về sử dụng thuốc lá ở người trưởng thành của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho thấy, có tới 56% số người hút thuốc ở Việt Nam bắt đầu hút thuốc trước 20 tuổi. Theo thống kê mới đây của ngành Y tế, độ tuổi bắt đầu hút thuốc lá ở một số nhóm có xu hướng tăng lên, không phải là học sinh THCS, THPT nữa mà là những người khi vào đại học hoặc bắt đầu đi làm. Điều đáng lo ngại, không phải họ không biết tác hại của thuốc lá, bị lôi kéo mà hút, phần lớn người hút thuốc cho đó như thú vui, bản thân muốn thử các loại thuốc lá thế hệ mới, xác định nghiện thuốc lá và chấp nhận tác hại do nó đem lại.

Tăng khả năng tiếp cận các dịch vụ cai nghiện thuốc lá

Theo số liệu thống kê của Bộ Y tế, mỗi năm, Việt Nam có khoảng 40 nghìn người tử vong vì các bệnh liên quan đến thuốc lá. Ở người trưởng thành, hiện có 45,3% số người hút thuốc lá, nghĩa là cứ 2 người có 1 người hút thuốc. Bên cạnh đó, có khoảng 53,3% số người không hút thuốc lá bị phơi nhiễm khói thuốc lá trong gia đình, 36,8% số người không hút thuốc lá làm việc trong những tòa nhà bị phơi nhiễm khói thuốc lá.

Trước thực trạng nêu trên, nhất là lo ngại hút thuốc làm tăng nguy cơ mắc COVID-19, năm 2021, thực hiện chiến dịch “Cam kết bỏ thuốc lá” trong Ngày Thế giới không thuốc lá (31-5) do WHO phát động và Tuần lễ Quốc gia không thuốc lá (từ ngày 25 đến 31- 5), Bộ Y tế kêu gọi các bộ, ngành, đoàn thể ở Trung ương; UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương phối hợp tổ chức các hoạt động tuyên truyền về phòng, chống tác hại của thuốc lá, giảm tỷ lệ người dân hút thuốc lá tại Việt Nam. Chiến dịch “Cam kết bỏ thuốc lá” nhằm tạo ra môi trường lành mạnh hơn có lợi cho việc bỏ thuốc lá bằng cách ủng hộ các chính sách cai thuốc lá mạnh mẽ; tăng khả năng tiếp cận các dịch vụ cai nghiện; nâng cao nhận thức về các chiến thuật của ngành công nghiệp thuốc lá và trao quyền cho người sử dụng thuốc lá thực hiện các nỗ lực bỏ thuốc lá thành công thông qua các sáng kiến “bỏ thuốc lá và chiến thắng”.

PGS.TS Lương Ngọc Khuê cho biết: Hiện có nhiều phương pháp và bài thuốc hỗ trợ cai nghiện thuốc lá, tuy nhiên ý chí của người hút thuốc là quan trọng nhất. Do đó, ngoài các giải pháp về thực thi Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá, tăng thuế, xử phạt... với các đơn vị sản xuất, buôn bán thuốc lá, người vi phạm quy định hút thuốc lá nơi công cộng, cần có các giải pháp để thay đổi hành vi cai nghiện thuốc lá như liệu pháp tâm lý, tư vấn, thay đổi môi trường, các giải pháp công nghệ... để hỗ trợ cai nghiện thuốc lá. Thời gian qua, Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá phối hợp nhiều bệnh viện tuyến trung ương (Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Ung bướu Hà Nội, Bệnh viện Phổi trung ương, Bệnh viện E...) và các đơn vị liên quan tổ chức tư vấn trực tiếp hoặc qua tổng đài 18006606, điều trị cai nghiện thuốc lá cho người nghiện thuốc lá trên cả nước, trong đó có người dân Hải Phòng tham gia. Còn theo TS Nguyễn Quang Chính, để giảm tỷ lệ người hút thuốc lá, cơ quan chức năng khuyến cáo cần đưa số tổng đài tư vấn cai nghiện thuốc lá lên vỏ bao thuốc lá; thay đổi hình ảnh cảnh báo, tăng thuế, tăng cường thực thi không khói thuốc./.

NAM GIANG - Ảnh: TRUNG KIÊN