Ngăn ngừa tình trạng xâm hại trẻ em trên môi trường mạng xã hội: Lắng nghe bằng trái tim, bảo vệ bằng hành động
(HPĐT)- Theo thống kê sơ bộ, năm 2020 trên địa bàn thành phố có 23 trẻ em bị xâm hại, giảm nhẹ so với năm 2019. Trong số đó, không ít trẻ bị dụ dỗ, làm quen hoặc bắt chước hành vi trên mạng xã hội. Trước mức độ ảnh hưởng tiêu cực ngày càng lớn của mạng xã hội tới tâm lý, hành vi của trẻ, đòi hỏi tăng cường sự quan tâm của nhà trường, sự giám sát chặt chẽ từ gia đình, nhằm tạo nên “lá chắn thép” bảo vệ trẻ.
Trường THCS Quang Trung (quận Ngô Quyền) tổ chức các hoạt động ngoại khóa để tuyên truyền về Luật Trẻ em và bảo vệ trẻ em.
Rình rập nguy cơ mất an toàn
Theo thống kê của Trung tâm internet Việt Nam, hiện, Việt Nam thuộc tốp quốc gia có lượng người dùng internet lớn nhất thế giới, với khoảng 64 triệu người dùng, chiếm 66% dân số. Trong đó, 1/3 số người dùng ở tuổi chưa thành niên và thanh niên (từ 15 đến 24 tuổi). Trung bình mỗi ngày có hơn 720 nghìn hình ảnh xâm hại trẻ em được đưa lên mạng, chủ yếu là các hình ảnh bạo lực, xâm hại tình dục. Vì vậy, chiếc điện thoại thông minh có kết nối internet không còn là “người bạn an toàn” với trẻ.
Xuất phát từ sự thiếu cảnh giác của người lớn, thiếu kỹ năng sống của trẻ, các vụ xâm hại tình dục, phản ứng tiêu cực sau lời bình phẩm, phê phán trên mạng xã hội… có xu hướng gia tăng ở trẻ em. Bác sĩ Trịnh Thị Thanh Viễn, Trưởng Khoa Thanh niên- vị thành niên (Trung tâm Sức khỏe sinh sản thành phố) phân tích: Thủ đoạn các đối tượng thường dùng là lập các phòng chat ảo, thiết lập hoặc tham gia các diễn đàn trên mạng để tìm kiếm trẻ em và thả tin nhắn, lời thoại làm quen. Sau thời gian trò chuyện, chúng chuyển chủ đề từ học hành, sở thích sang chủ đề về giới, tình dục và lôi kéo trẻ cùng xem phim, xem hình ảnh khiêu dâm trên mạng. Bước tiếp theo là dụ dỗ trẻ phơi bày các bộ phận cơ thể, tạo dáng biểu diễn trước máy quay giống trong phim. Khi có được hình ảnh, đoạn phim nhạy cảm của trẻ thì đối tượng xấu ép trẻ quan hệ tình dục hoặc tống tiền, nếu không đạt được mục đích có thể đăng tải hình ảnh lên mạng xã hội... Nhiều trẻ sau khi bị đe dọa, tấn công trên mạng xã hội thì lo sợ, hoảng loạn, bị ám ảnh tâm lý suốt đời, thậm chí, nghĩ đến cái chết”.
Nhằm nâng cao năng lực chăm sóc, bảo vệ trẻ em trong cộng đồng, năm 2020, Sở Lao động- Thương binh và Xã hội tổ chức 8 lớp tập huấn cho cán bộ, 2 lớp tập huấn cho trẻ em với gần 3 nghìn người tham gia; nhiều chương trình diễn đàn giao lưu với trẻ em được tổ chức... Trung tâm Công tác xã hội thành phố tiếp nhận, hỗ trợ, tư vấn can thiệp 39 trẻ cần trợ giúp, thực hiện quản lý trường hợp 44 trẻ... Tuy nhiên, theo Phó giám đốc Sở Lao động- Thương binh và xã hội Trần Văn Huy, hiện nay, công tác chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em, nhất là ngăn ngừa tình trạng xâm hại trẻ em trên môi trường mạng xã hội cần các giải pháp linh hoạt, toàn diện hơn trong bối cảnh mạng xã hội ngày càng phát triển, trẻ em có nhiều điều kiện, khả năng tiếp cận môi trường này và nhiều đối tượng xấu thực hiện hành vi xâm hại trẻ em bằng chiêu trò, thủ đoạn tinh vi, khó lường.
Gia đình, nhà trường là “lá chắn”
Ngày 17-5 vừa qua, Cục Trẻ em (Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội) gửi công văn đề nghị Cục An toàn thông tin (Bộ Thông tin và Truyền thông), Cục An ninh mạng và Phòng chống tội phạm công nghệ cao (Bộ Công an) tích cực phối hợp thực hiện công tác bảo vệ trẻ em trên không gian mạng. Công văn nêu rõ, hiện nay, trên mạng xã hội (Youtube, Facebook,…) xuất hiện kênh TIMMY TV với những video, clip có nội dung, hình ảnh độc hại… không phù hợp trẻ em, ảnh hưởng đến sự phát triển lành mạnh của trẻ em. Do đó, Cục Trẻ em đề xuất các cơ quan chức năng kiểm tra và các biện pháp ngăn chặn, gỡ, xóa bỏ kênh và xử lý theo quy định. Trước đó, một số kênh như: Youtube Thơ Nguyễn... cũng bị xử phạt hành chính vì nội dung thông tin xấu, độc, không phù hợp với trẻ em. Dư luận chung đồng tình rằng cần nâng cao chế tài xử phạt với những đơn vị, cá nhân lập ra những kênh độc hại, không phù hợp lứa tuổi. Nhưng xử phạt chỉ là mắt xích cuối cùng. Để bảo vệ trẻ em khỏi những thông tin không lành mạnh trên mạng xã hội cần tạo ra màng lọc, lá chắn từ phía nhà trường và gia đình. Theo Hiệu trưởng Trường THCS Ngô Quyền Nguyễn Thị Thu Hương, trong giờ tin học, ngoài việc dạy kỹ năng sử dụng máy tính, giáo viên cũng lưu ý học sinh trong việc khai thác thông tin lành mạnh, phù hợp lứa tuổi… Từ năm học 2020-2021, Đoàn Thanh niên nhà trường phối hợp Đoàn Thanh niên Thông tấn xã Việt Nam triển khai mô hình truyền thông phòng, chống tin giả, định hướng trẻ cách thức tiếp cận, khai thác thông tin trên mạng xã hội bảo đảm an toàn, phòng, chống nguy cơ bị xâm hại tình dục với trẻ”.
“Để bảo vệ trẻ khỏi nguy cơ “bị tấn công” từ hình ảnh, nội dung thiếu lành mạnh trên mạng xã hội, giải pháp lâu dài, hiệu quả cao nhất là sự quan tâm, lắng nghe, định hướng từ phía gia đình. Đối với trẻ, cha mẹ không nên cho trẻ sử dụng thiết bị công nghệ để truy cập mạng xã hội quá 2 giờ/ngày. Cha mẹ nên dành thời gian trò chuyện, chia sẻ cùng con hoặc hướng trẻ vào những hoạt động lành mạnh như vẽ tranh, dạy trẻ làm việc nhà, tham gia một số câu lạc bộ, hoạt động từ thiện, nhân đạo…, góp phần rèn luyện kỹ năng sống, tách trẻ khỏi thế giới ảo. Bên cạnh đó, khi cho con sử dụng những thiết bị công nghệ, cha mẹ cần có những kỹ năng nhất định như cài đặt phần mềm quản lý thông tin riêng hoặc theo dõi các hoạt động của con khi truy cập Internet để kịp thời phát hiện, ngăn chặn những vụ việc đau lòng”, TS. bác sĩ Nguyễn Quang Chính, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Hải Phòng nhấn mạnh.
“Lắng nghe trẻ bằng trái tim, bảo vệ trẻ bằng hành động” không chỉ là thông điệp, khẩu hiệu trong Tháng hành động vì trẻ em năm 2021 mà trở thành nguyên tắc hàng đầu để bảo vệ trẻ khỏi nguy cơ bị xâm hại, tấn công từ môi trường mạng xã hội./.