Lừa đảo qua Facebook: Nhận diện đúng, tránh “sa bẫy”

Chị Cà Thị Nhung được nhân viên Agribank Chi nhánh Bắc Hải Phòng tư vấn thoát khỏi bẫy lừa đảo của kẻ xấu.

Nhiều người “sập bẫy”

Cô Nguyễn Thị Ngọc (tên bị hại được thay đổi), ở phường Máy Chai (quận Ngô Quyền), không giấu được niềm vui khi số tiền dành dụm bấy lâu nay dùng để phòng thân cho người chồng ốm đau liên miên và bản thân bị suy tim được cán bộ, chiến sĩ Phòng Cảnh sát hình sự (Công an thành phố) khẩn trương trao trả. Cô Ngọc cho biết, ngày 2-4, cô nhận được tin nhắn qua Facebook “Kim Thanh Vũ” (mạo danh người bạn tên là Vũ Kim Thanh hiện sống ở Vương quốc Anh) mượn tiền để “giải quyết việc rất quan trọng, 2 ngày sau sẽ trả”. Trước “tình cảnh khó khăn của bạn”, không chút nghi ngờ, cô Ngọc vội ra ngân hàng rút tiết kiệm để chuyển cho bạn 50 triệu đồng. Nhận được tiền, “người bạn” lại nhắn mượn thêm 100 triệu đồng, rồi 30 triệu đồng nữa... Sau 3 lần nhận tổng số 180 triệu đồng, tài khoản Facebook của “người bạn” trong trạng thái không tồn tại...

Hay như, chị Cà Thị Nhung (sinh năm 1992, trú tại huyện An Dương) tới Phòng giao dịch Khu công nghiệp An Dương (Agribank Chi nhánh Bắc Hải Phòng) chuyển 73 triệu đồng cho Đồng Xuân Ngọc. Trong quá trình giao dịch, anh Phạm Thành Công, thủ quỹ Phòng giao dịch thấy có dấu hiệu bất thường nên tư vấn chị Nhung kiểm tra lại thông tin. Được biết, Đồng Xuân Ngọc chủ động kết bạn với chị Nhung qua mạng Facebook và xưng là bạn thân của người nhà chị Nhung đang làm việc ở nước ngoài. Sau thời gian trò chuyện để lấy lòng tin của chị Nhung, Ngọc thông báo, được người nhà của chị nhờ cầm hộ 20.000 USD về theo đường hàng không, nhưng “gói hàng” đang bị hải quan giữ lại tại sân bay nên đề nghị chị Nhung chuyển chi phí “giải phóng” gói quà trên. Không chút nghi ngờ, chị Nhung vội tìm cách xoay xở tiền để chuyển cho đối tượng. Rất may, nhờ tinh thần cảnh giác, anh Công giúp chị Nhung thoát khỏi bẫy lừa đảo được dàn dựng tinh vi.

Nhận diện thủ đoạn, nâng cao cảnh giác

Theo Đại úy Đoàn Hữu Đông, Đội trưởng Đội Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Phòng Cảnh sát hình sự (Công an thành phố), trong 5 tháng đầu năm 2021, đơn vị điều tra làm rõ 4 vụ việc lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua Facebook với số tiền thiệt hại hàng trăm triệu đồng. Mặc dù vài năm nay, các phương tiện thông tin đại chúng đăng tải nhiều trường hợp bị lừa với phương thức, thủ đoạn tương tự và đưa ra khuyến cáo để người dân nâng cao cảnh giác, nhưng vẫn có nhiều người “sập bẫy”, với những thiệt hại không nhỏ về tiền bạc...

 Là người trực tiếp điều tra, làm rõ nhiều vụ việc mạo danh tài khoản Facebook lừa tiền, Trung tá Nguyễn Trần Phong, điều tra viên, Phó đội trưởng Đội Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Phòng Cảnh sát hình sự cho biết: Qua điều tra, đấu tranh khai thác thông tin từ các đối tượng sử dụng tài khoản Facebook lừa tiền cho thấy, bọn chúng thường “nghiên cứu kỹ lưỡng” để “săn trúng” những tài khoản Facebook “có tiềm năng” như người đang lao động, có người thân ở nước ngoài, kinh doanh online đắt khách, hoặc nhiều bạn bè. Sau đó bọn chúng sẽ kết bạn để tạo lòng tin rồi gửi đường link (có chứa mã độc), rồi nhờ bình chọn hoặc ủng hộ (like) giúp người thân đang tham dự cuộc thi nào đó. Khi nạn nhân nhấn vào đường link, tên, mật khẩu để bình chọn thì tài khoản của họ sẽ bị chiếm đoạt.

Chiếm được Facebook, bọn chúng sẽ lập tức nhắn tin cho bạn bè, người thân nạn nhân để nhờ chuyển tiền vào tài khoản mà chúng quản lý. Những tài khoản này thường mượn hoặc mua của người khác hòng gây khó khăn cho cơ quan chức năng trong quá trình điều tra. Sau khi bị hại chuyển tiền, bọn chúng chuyển sang tài khoản khác hoặc rút tiền mặt và cắt đứt liên lạc.

Đại úy Đoàn Hữu Đông, Đội trưởng Đội Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao cho rằng, để ngăn chặn tình trạng lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua mạng: Người dân cần nâng cao cảnh giác, không nên tin và truy cập vào các trang web, đường link trúng thưởng để tránh bị đánh cắp tài khoản, thông tin cá nhân. Khi có người thân, bạn bè tỏ ý muốn mượn tiền qua Fcebook, cần trực tiếp gọi điện thoại hoặc điện thoại có hình ảnh để xác minh thông tin; chỉ chuyển tiền vào tài khoản đứng tên người thân, không chuyển tiền qua số tài khoản lạ, tài khoản không chính chủ. Ngoài ra, khi phát hiện hành vi lừa đảo, người dùng Facebook có thể báo cơ quan công an. Để vụ việc sớm được sáng tỏ, nên cung cấp các thông tin thật đầy đủ, chính xác tới cơ quan công an một cách nhanh chóng.

Theo Luật sư Nguyễn Quang Chiến, Giám đốc Công ty Luật TNHH MTV Phúc Thịnh (Đoàn Luật sư thành phố Hải Phòng), đối với hành vi lừa đảo qua Facebook với số tiền chiếm đoạt dưới 2 triệu đồng, thì cơ quan chức năng làm rõ và căn cứ Điểm c, Khoản 2, Điều 15 Nghị định 167/2013/NĐ-CP có thể xử phạt hành chính với số tiền từ 2-5 triệu đồng đối với đối tượng đã "Dùng thủ đoạn hoặc tạo ra hoàn cảnh để buộc người khác đưa tiền, tài sản". Nếu cơ quan chức năng làm rõ, đối tượng trên chiếm đoạt số tiền của nhiều người cộng lại với tổng giá trị tài sản bị chiếm đoạt từ 2 triệu đồng trở lên, đủ yếu tố cấu thành tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo quy định của Bộ luật Hình sự./.

BÙI HẠNH