Rác thải phát sinh từ cơ sở đánh bắt, nuôi trồng thủy sản: Cần quản lý chặt chẽ
Một số cơ sở chế biến thủy sản, tàu thuyền neo đậu tại bến cá Ngọc Hải xả rác gây ô nhiễm môi trường.
(HPĐT)- Ngư cụ hỏng, thùng xốp, chai lọ vứt ngổn ngang trên mặt biển, trôi dạt vào bờ là hình ảnh dễ dàng bắt gặp ở nhiều khu vực biển ven bờ của Hải Phòng. Với chiều dài bờ biển 125 km, Hải Phòng là một trong bốn ngư trường trọng điểm của cả nước. Song việc thu gom, xử lý rác thải phát sinh từ các cơ sở đánh bắt, nuôi trồng thủy sản ven bờ tại Hải Phòng còn hạn chế.
Chưa quan tâm thu gom, xử lý
Bến Ngọc Hải (quận Đồ Sơn) hằng ngày có hàng trăm lượt tàu thuyền khai thác thủy sản ra vào cảng. Trong quá trình neo đỗ tại bến, các tàu thuyền thải ra vùng biển khu vực chung quanh bến cảng hàng trăm m3 rác thải. Không riêng bến Ngọc Hải, tình trạng tàu, thuyền đánh bắt hải sản xả rác thải trực tiếp xuống biển khá phổ biến.
Theo GS.TS Đặng Kim Chi, Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam, Hải Phòng là một trong những địa phương xả nhiều chất thải trôi nổi trên biển, phát sinh chủ yếu là từ khu nuôi trồng thủy sản, các thuyền đánh bắt hải sản, khu cảng cá. Sở Tài nguyên-Môi trường thống kê thành phần rác thải trôi nổi ở vùng biển ven bờ khá đa dạng, chất hữu cơ như thức ăn thừa, thủy hải sản bị hỏng, chiếm tới 50% lượng rác; tiếp đó là chai, lọ, ngư cụ hỏng chiếm tỷ lệ 20% tổng lượng rác; thùng xốp chiếm 10% tổng số rác, ngoài ra còn giấy, bìa, giấy, chai lọ thủy tinh, giẻ lau nhiễm dầu. Sự tác động của rác thải đối với môi trường biển rất lớn. Các loại chai, lọ, lưới ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất của ngư dân, khiến họ mất nhiều thời gian gỡ lưới. Vải, giẻ lau nhiễm dầu làm giảm lượng ô-xi hòa tan trong nước, làm sinh vật phù du nhiễm dầu bị chết. Các thùng xốp trôi nổi tạo rác thải trên mặt biển và bãi triều, ảnh hưởng đến hoạt động nuôi trồng thủy sản và các bãi tắm du lịch. Theo kết quả điều tra của Cục Điều tra và kiểm soát tài nguyên môi trường biển (Bộ Tài nguyên-Môi trường), vùng biển Hải Phòng là một trong số những khu vực bị ô nhiễm chất thải nhựa.
Tuy nhiên, hiện việc quản lý rác thải phát sinh từ cơ sở nuôi trồng thủy sản, tàu thuyền đánh bắt thủy sản kém hiệu quả. Theo Sở Tài nguyên-Môi trường, hầu hết, các phương tiện thủy nội địa đều thiếu bộ phận thu gom chất thải, ý thức chấp hành quy định an toàn hàng hải và vệ sinh môi trường của các chủ phương tiện rất hạn chế. Rác thải từ hàng hóa đổ vỡ, rơi vãi, vật liệu chèn lót, chằng buộc hàng được đổ thẳng xuống biển sau khi kết thúc giao hàng. Trong khi đó, phần lớn bến cá hình thành tự phát, cơ sở hạ tầng yếu kém, hầu hết chưa bố trí điểm tập kết rác thải; thiếu lực lượng thu gom, kiểm soát rác thải phát sinh từ các tàu, thuyền khi cập bến. Điều 27, Nghị định số 155/2016/NĐ-CP quy định việc xử lý hành vi vi phạm các quy định về bảo vệ môi trường biển, theo đó, hành vi đổ xuống biển chất thải thông thường của các phương tiện vận tải sẽ bị phạt tiền từ 150 đến 250 triệu đồng. Nhưng thực tế, thời gian qua chưa có cơ sở kinh doanh, phương tiện vận tải đổ chất thải thông thường xuống biển bị xử lý.
Cần giải pháp đồng bộ
Theo tiến sĩ Lê Xuân Sinh (Viện Tài nguyên-môi trường biển), để khắc phục tình trạng này, cần tăng cường đầu tư hạ tầng kỹ thuật thu gom rác đối với bến cá. Đối với các cảng cá ven bờ phải được trang bị các thùng chứa rác nổi ở vị trí neo đậu tàu thuyền, hoặc các bể tập trung rác; đồng thời bố trí nhân lực vớt rác tại các cảng cá. Cùng với việc đầu tư hoạt động các thu gom rác thải, nước thải, cơ quan chức năng hoàn thiện công tác quản lý gắn với việc nâng cao trách nhiệm của người dân, doanh nghiệp đối với việc bảo vệ môi trường biển.
Hiện nay, các tàu thuyền ra vào cảng cá đều được lực lượng biên phòng quản lý. Để tránh tình trạng ngư dân vứt rác thải xuống biển, có thể áp dụng quy định mỗi tàu thuyền ra vào bến phải mang về lượng rác thải tương ứng với lượng đồ dùng mang đi. Bên cạnh đó, đơn vị quản lý cảng cá cần thực hiện nghiêm túc việc thu gom rác thải từ tàu thuyền theo hướng dẫn Thông tư 41/2017/TT-BGTVT của Bộ Giao thông- Vận tải hướng dẫn việc quản lý thu gom và xử lý chất thải từ tàu thuyền trong vùng cảng biển. Theo thông tư, đơn vị quản lý cảng là phải tự thực hiện thu gom, xử lý chất thải hoặc phải ký hợp đồng với các tổ chức, cá nhân đủ điều kiện cung ứng dịch vụ trên. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức, kiến thức cho ngư dân về việc thu gom, hạn chế vứt trực tiếp rác thải ra biển. Đồng thời, các cơ quan chức năng tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức ngư dân giúp họ hiểu được ý nghĩa thiết thực của việc thu gom và tập hợp, phân loại rác thải.
Báo cáo của Tổ chức Bảo tồn thiên nhiên Quốc tế (IUCN) cho thấy, hoạt động đánh bắt, nuôi trồng thủy sản có tỷ lệ rò rỉ rác thải (vứt bỏ ra môi trường đại dương và sông ngòi) cao thứ hai sau lĩnh vực sản xuất bao bì. Thói quen vứt bỏ rác thải, ngư cụ hỏng ngay trên biển khiến rác thải nhựa chiếm tới 92% về số lượng rác trên bờ biển./.