Góp phần "đánh thức" tiềm năng đất vàng

Chị Nguyễn Thị Hà kiểm tra chất lượng mạ khay trước khi đưa vào gieo cấy.

“Bén duyên” với đồng đất Hải Phòng

Được gặp gỡ chị Nguyễn Thị Hà trong những lần về Kiến Thụy tìm hiểu thực tế các mô hình sản xuất nông nghiệp, chúng tôi khó có thể nghĩ, người phụ nữ nhỏ nhắn, gương mặt luôn ánh lên nụ cười rạng rỡ lại có tình yêu, niềm đam mê mãnh liệt đối với đồng đất Hải Phòng. Tình yêu đó được tiếp thêm khi chị nên duyên vợ chồng với chàng trai ở Trường Sơn (huyện An Lão). Chị Hà nhớ lại, năm 2013, trong một lần đi tìm hiểu thực tế cấy máy, tình cờ về thôn Hòa Liễu (xã Thuận Thiên, huyện Kiến Thụy), nhìn cánh đồng đẹp như tranh, nhưng vắng bóng hoạt động sản xuất, chị không khỏi tiếc xót. Cũng là đồng đất màu mỡ, phì nhiêu như: huyện Ninh Giang (tỉnh Hải Dương) quê chị, mà sao bà con lại không mặn mà, thiết tha với cây lúa? Mang theo những trăn trở ấy, chị quyết định từ bỏ công việc văn phòng để góp vốn, trở thành thành viên HTX Thụy Hương.

Nhưng con đường khởi nghiệp chưa bao giờ “trải sẵn hoa hồng”, hơn nữa lại là khởi nghiệp từ nông nghiệp. Khi đó, gia đình chị không đồng tình bởi công việc vất vả, trong khi con cái còn nhỏ, chồng chị là bộ đội, thường xuyên công tác xa nhà. Cùng lúc ấy, HTX mới thành lập, nguồn vốn ít. Quy mô sản xuất, trang thiết bị đều thiếu thốn. Vượt qua những khó khăn đó, sau khi được tín nhiệm giữ chức Chủ tịch Hội đồng Quản trị kiêm Giám đốc HTX sản xuất, kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Thụy Hương (thành lập tháng 9-2017), chị Hà nhanh chóng kiện toàn bộ máy, phân tích nguyên nhân và bàn bạc với các thành viên tìm phương án sản xuất, kinh doanh hiệu quả cao. Chị Hà chủ động đặt vấn đề liên kết với các HTX sản xuất nông nghiệp khác để duy trì, mở rộng dịch vụ mạ khay, cấy máy. Mô hình được áp dụng cho hiệu quả cao và nhân rộng sang một số địa phương.

Tư duy mới trên những cánh đồng cũ

Một trong những thành công lớn nhất chị Hà đạt được khi làm giám đốc HTX là “hồi sinh” những cánh đồng bị bỏ quên. Trước thực trạng nông dân bỏ ruộng, không canh tác ngày càng gia tăng, năm 2018, chị Hà cùng các thành viên HTX liên hệ các địa phương, phối hợp các đoàn thể tích cực vận động các hộ dân cho thuê lại ruộng bỏ hoang, tích tụ ruộng đất, tạo diện tích lớn làm mô hình sản xuất nông nghiệp. Đối với các hộ chưa “thông”, còn có tâm lý giữ ruộng, chờ đền bù dự án, chị Hà cùng cán bộ địa phương đến từng hộ tuyên truyền, ký hợp đồng, cam kết với các hộ giữ nguyên mặt bằng.

Có mặt bằng, chị Hà cùng các thành viên trong HTX họp bàn các giải pháp chung tay “vẽ lại đồng xanh”. Nhưng do ruộng bỏ cấy nhiều năm, để hình thành những cánh đồng mẫu lớn “một vùng- một giống- một thời gian”, chị Hà cùng các thành viên phải bỏ nhiều công sức, chi phí cải tạo, đắp bờ vùng, phá bờ thửa. Đổi lại, việc làm này tạo thuận lợi cho cơ giới hóa đồng bộ. Trên những diện tích này, thông qua các hội thảo trình diễn, chị Hà cho gieo cấy các giống lúa chất lượng cao, phối hợp với doanh nghiệp ứng dụng máy bay không người lái để phun thuốc bảo vệ thực vật trên diện tích lớn. Từ lợi nhuận có được sau mỗi vụ, chị Hà tiếp tục tổ chức trang bị hệ thống máy sấy chậm, máy xát gạo lọc sạn. Đến nay, HTX là đơn vị đầu tiên và duy nhất của huyện Kiến Thụy đưa sản phẩm lúa tươi sấy theo phương pháp công nghiệp. Hạt thóc và gạo sau khi sấy, xát giữ được chất lượng tốt nhất, không phụ thuộc vào thời tiết, bảo đảm các tiêu chuẩn theo yêu cầu. Trên diện tích được tích tụ, HTX còn trồng thử nghiệm nhiều loại cây mang lại hiệu quả kinh tế cao như: chanh leo, măng tây, cấy lúa kết hợp nuôi cá… Đến nay, diện tích tích tụ của HTX đạt 26 ha, tại 2 xã Hữu Bằng (10,5 ha), Ngũ Phúc (15,7 ha), hiệu quả sản xuất lên tới 70 triệu đồng/ha/năm, gấp 3-5 lần so với gieo cấy lúa thông thường, từng bước khắc phục tình trạng bỏ ruộng không canh tác.

Cho “lúa sạch, gạo thơm”

Những ngày lăn lộn với đồng đất Hải Phòng, chị Hà nhận thấy, một số khu vực thuộc vùng trũng khó canh tác, người dân thường bỏ cấy để “săn rươi”. Trong khi nếu sản xuất lúa tại những khu vực này, sẽ thực sự là gạo sạch, lợi nhuận gấp đôi, gấp ba so với lúa thông thường. Tiềm năng, giá trị kinh tế thấy rõ, nhưng để bà con tin tưởng và thay đổi thói quen canh tác, chị Hà chủ động liên hệ và ký cam kết với các chủ đầm rươi tại các xã: Ngũ Phúc, Kiến Quốc (huyện Kiến Thụy) cho kết hợp tổ chức sản xuất. Theo đó, HTX của chị cung cấp một số giống lúa có chất lượng cao (như tím thảo dược, tiến vua, nếp vàng…), các loại phân hữu cơ và hướng dẫn quy trình, cách thức chăm sóc lúa cho các hộ. Cứ thế, việc triển khai mạ khay, cấy máy cũng áp dụng được cả trong chân ruộng rươi (vốn từ trước người dân thường lo ngại ảnh hưởng đến thu hoạch rươi).

Sản xuất ra sản phẩm “sạch”, nhưng làm thế nào để bảo đảm đầu ra cho nông sản cũng là “bài toán” không phải HTX nào cũng giải được. Chị Hà chia sẻ, nhiều lần, đến “gõ cửa” từng doanh nghiệp, đơn vị, giới thiệu sản phẩm ở chương trình, hội thảo, nhưng đổi lại là những cái “lắc đầu” vì sản phẩm chưa được kiểm nghiệm, chưa có thương hiệu... Có lúc nản lòng, khi loại gạo hữu cơ “đặc sản” mà mình dành bao tâm huyết bị “quay lưng”. Nhưng may mắn cũng mỉm cười khi Công ty CP sinh thái Ruộng rươi (Rueco) tìm kiếm, tiếp cận. Được thưởng thức loại gạo dẻo, vị đậm, ngon cơm, và trên hết là “sạch”, chủ dự án chủ động liên hệ với chị Hà để cùng triển khai dự án “Gạo ruộng rươi”. Đồng thời mong muốn HTX trở thành cầu nối gắn kết nông dân với doanh nghiệp.

Từ dự án này, chị Hà tìm kiếm được nhiều cơ hội hợp tác hơn, những nỗ lực để ghi danh Hải Phòng trên “bản đồ gạo Việt Nam” của chị Hà cũng dần được đền đáp. Năm 2019, sản phẩm “Gạo ruộng rươi” trở thành sản phẩm OCOP đạt 3 sao cấp thành phố. Từ đây, thương hiệu “Gạo ruộng rươi” và các sản phẩm chế biến từ gạo ruộng rươi có mặt tại hơn 20 tỉnh, thành phố. Diện tích canh tác lúa theo hướng hữu cơ của HTX mở rộng lên đến 130 ha, sản lượng đạt 600 tấn. Doanh thu, lợi nhuận của HTX tăng theo từng năm, thu nhập bình quân của thành viên đạt hơn 8 triệu đồng/tháng. Không chỉ có các đơn hàng lúa hữu cơ ruộng rươi, mà cả sản phẩm gạo, nông sản truyền thống của bà con như: súp lơ, khoai tây, bắp cải… được HTX liên kết với doanh nghiệp bao tiêu.

Trở thành cá nhân tiêu biểu được UBND thành phố biểu dương về thành tích xuất sắc trong phong trào thi đua yêu nước giai đoạn 2015-2020, HTX Thụy Hương cũng nhiều lần được biểu dương, khen thưởng, nhưng chị Hà cũng như các thành viên luôn đau đáu việc nhiều đơn vị, người tiêu dùng chưa tiếp cận được với sản phẩm của HTX. Nếu HTX được đầu tư một địa điểm để giới thiệu, trưng bày và bán các sản phẩm nông sản, chắc chắn cơ hội cho nông sản truyền thống sẽ nhiều hơn. Khi đó, không chỉ hơn vài trăm, mà hàng nghìn, hàng vạn tấn lúa, rau củ quả của nông dân sẽ có chỗ đứng trên thị trường, tỏa hương thơm bay xa, vươn xa./.

Thanh Vân - Ảnh: ngọc lan