Siết chặt quản lý ao, hồ
Công ty TNHH MTV thoát nước thường xuyên rà soát, tu bổ hệ thống hồ điều hòa do đơn vị quản lý.
Trong ảnh: Cải tạo hồ Tiên Nga.
(HPĐT)- Ngày 10-6-2021, Bộ Tài nguyên và Môi trường (TNMT) có công văn số 3129/BTNMT-TNN gửi UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về việc lập danh mục hồ, ao, đầm, phá không được san lấp để phê duyệt, công bố. Theo đó, Sở Tài nguyên-Môi trường tham mưu với UBND thành phố chỉ đạo các địa phương rà soát, xác lập những ao, hồ, đầm cần bảo vệ. Việc này thực sự cần thiết, bởi thời gian qua việc quản lý, bảo vệ diện tích ao, đầm, hồ thiếu chặt chẽ.
Hệ lụy từ hồ, đầm, ao bị san lấp tùy tiện
Hồ, ao, đầm phá là nơi duy trì nguồn nước và hệ sinh thái. Theo tính toán sơ bộ, nếu diện tích hồ, ao chiếm 5-7% diện tích tự nhiên của đô thị thì đô thị đó có khả năng chống ngập lụt với những cơn mưa lưu lượng 150-200 mm. Nhưng hiện nay, diện tích ao, hồ của Hải Phòng còn hạn chế. Theo Công ty TNHH MTV thoát nước Hải Phòng để bảo đảm hiệu quả thoát nước mưa, nước thải, phòng, chống ngập lụt đô thị, thành phố cần có 200 ha hồ điều hòa. Tuy nhiên, hiện nay, khu vực nội thành có hơn 10 hồ lớn, nhỏ với diện tích khoảng trên 80 ha. Trong đó, hồ điều hòa có diện tích nhỏ nhất là hồ Tam Bạc rộng 4 ha, hồ điều hòa có diện tích lớn nhất là hồ Đông rộng 24 ha. Thiếu hồ điều hòa nên khu vực nội thành trên địa bàn thành phố tình trạng ngập úng khi mưa lớn kết hợp triều cường diễn ra thường xuyên, nghiêm trọng hơn.
Được biết, từ năm 2012, khoản 7, điều 60 Luật Tài nguyên nước quy định UBND cấp tỉnh, thành phố công bố ao, hồ, đầm trong phạm vi địa phương không được phép san lấp. Tuy nhiên, việc thực hiện quy định pháp luật về quản lý ao, hồ, đầm chưa chặt chẽ. Thành phố chưa thiết lập danh mục cụ thể những diện tích ao, đầm, hồ nào cần được quản lý, giữ gìn. Cùng với đó, ở nhiều quận, huyện việc bảo vệ, giữ gìn các diện tích hồ đầm chưa được chú ý, nên dẫn đến sự thu hẹp, “biến mất”của không ít ao, hồ, đầm thuộc quỹ đất công ích của địa phương.
Khu đầm Gẩy thuộc thị trấn Trường Sơn (huyện An Lão), vốn nằm giáp ranh quận Kiến An, nhưng từ hơn 10 năm nay, khu đầm này biến mất, thay vào đó là khu nhà xưởng, nhà ở. Nguyên do, bị nhiều cá nhân tự ý san lấp, lấn chiếm đất đai, chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Tình trạng tự ý chuyển đổi mục đích sử dụng quỹ đất ao đầm như trên diễn ra khá nhiều, do chính quyền địa phương buông lỏng quản lý, kiểm soát. Đơn cử vụ việc Đầm Mỹ Lộc, xã Tiên Thắng (huyện Tiên Lãng) với diện tích 7 ha. Từ năm 2004, cán bộ thôn tự ý chia tách thành ao nhỏ và ký hợp đồng thuê nuôi trồng thủy sản với các hộ dân. Phải đến năm 2019, khi huyện Tiên Lãng có chủ trương quy hoạch, quản lý sử dụng đất, vụ việc mới được làm rõ.
Trên thực tế, không ít các cấp chính quyền địa phương chưa nhận thức hết vai trò, tác dụng của ao, đầm, sẵn sàng chấp thuận những dự án lấp hồ, đầm, ao để lập dự án xây dựng nhà ở. Hệ quả là, quỹ diện tích ao, hồ, đầm trên địa bàn thành phố giảm nhanh. Đánh giá sơ bộ ở nhiều quận, huyện, diện tích ao đầm giảm hơn nửa so với thời điểm hơn 30 năm trước, nhất là địa bàn từ xã lên phường thuộc các quận: Kiến An, Hải An, Dương Kinh, Lê Chân và huyện An Dương...
Xây dựng tiêu chí cụ thể
Theo Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Lê Công Thành, thời gian qua, tình trạngnhiều hồ, ao, đầm bị lấn chiếm, san lấp làm gia tăng nguy cơ ô nhiễm nguồn nước, giảm hiệu quả trong việc tiêu thoát nước, gây mất an toàn trong việc cung cấp nước cho sinh hoạt. Do đó, việc khẩn trương xác định danh mục hồ ao, đầm phá không được san lấp là rất cần thiết. Nếu mỗi địa phương đều có danh mục hồ ao, đầm phá không được san lấp, quản lý, thực hiện tốt việc bảo vệ sẽ góp phần nâng cao giá trị môi trường sống. Tuy nhiên, việc xác lập danh mục những ao, hồ, đầm không được san lấp cần có tiêu chí cụ thể, phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế-xã hội, quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch chuyên ngành khác như: quy hoạch tiêu thoát nước, quy hoạch tài nguyên nước… đã được phê duyệt của địa phương.
Để bảo đảm việc lập danh mục ao, hồ, đầm đạt hiệu quả cao, việc xác lập đòi hỏi phải được xem xét tổng hợp trên nhiều yếu tố như tác động đến tài nguyên nước, ảnh hưởng đến môi trường, giá trị văn hóa, phát triển kinh tế. Sở Tài nguyên-Môi trường phối hợp với chính quyền địa phương điều tra, thu thập thông tin xác định các chỉ số đánh giá giá trị của các hồ, ao, đầm phá gắn với quá trình phát triển kinh tế, môi trường, văn hóa...của địa phương; xem xét các chỉ số đánh giá tác động của việc san lấp hồ, ao, đầm phá đến tài nguyên nước, phát triển kinh tế, ảnh hưởng đến môi trường, giá trị văn hóa. Đồng thời phải tổ chức thảo luận lấy ý kiến của các bên liên quan, cộng đồng dân cư về dự thảo danh mục hồ, đầm, ao không được san lấp.
Dự kiến, đến quý 4-2021, Sở Tài nguyên- Môi trường hoàn thành việc thiết lập danh mục ao, đầm, hồ cấm san lấp và công bố công khai để cộng đồng dân cư tham gia giám sát, bảo vệ. Tuy nhiên, cùng với việc lập danh mục ao, hồ, đầm cấm san lấp, các cấp chính quyền cần có kế hoạch cải tạo, chỉnh trang để bảo vệ; đồng thời, giao trách nhiệm quản lý trực tiếp cho đơn vị, địa phương liên quan./.