Cân nhắc giảm số năm đóng bảo hiểm xã hội
(HPĐT)- Bộ Lao động – Thương binh Xã hội vừa có tờ trình trình Chính phủ đề xuất giảm dần số năm đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) tối thiểu để được hưởng lương hưu từ 20 năm xuống 15 năm, hướng tới còn 10 năm. Đề xuất này hướng tới mục tiêu để có nhiều người được hưởng lương hưu hơn, nhất là những người lao động (NLĐ) cao tuổi, có số năm tham gia BHXH ít và tạo điều kiện để mọi lao động có quyền lựa chọn tham gia BHXH phù hợp với mức lương, công việc. Mặt khác, đề xuất này được nhận định là giải pháp tối ưu hạn chế tình trạng nhận BHXH một lần.
Theo số liệu thống kê năm 2020, có 1 triệu người tham gia BHXH, nhưng có đến 880.000 người nhận BHXH 1 lần, tương đương cứ 2 người tham gia BHXH thì có một người rời khỏi hệ thống. Sở dĩ NLĐ muốn “gặt lúa non” bởi điều kiện thời gian tối thiểu đóng BHXH để được hưởng lương hưu rất chặt chẽ. Lao động trẻ không đủ kiên nhẫn để tham gia thời gian dài, còn lao động có tuổi không đủ năm, đủ tháng để hưởng đầy đủ quyền lợi. Vì vậy, đề xuất của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội được đông đảo NLĐ phấn khởi đón nhận vì tạo được sự linh hoạt, phù hợp nhất định.
Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực, cần nhìn nhận, đánh giá chính xác tác động của chính sách này đến thị trường lao động. Nếu NLĐ có sức khỏe, công việc tốt, thu nhập ổn định, việc tham gia BHXH thời gian quá ít có thể gây lãng phí nguồn lao động, nhất là lao động chất lượng cao. Bên cạnh đó, NLĐ cũng cần lưu tâm đến bài toán “đóng – hưởng”, bởi chính sách BHXH được xây dựng trên nguyên tắc đóng – hưởng công bằng. Điều này đồng nghĩa với việc thời gian đóng càng ít thì tỷ lệ hưởng càng thấp và ngược lại. Nhìn xa hơn, nếu đóng thấp, hưởng ít trong thời điểm hiện nay thì 10, 15 năm tiếp theo, mức lương hưu có đủ trang trải cuộc sống. Trong khi đó chưa tính tới trường hợp NLĐ đã đóng đủ năm nhưng chưa đến tuổi nghỉ hưu vẫn phải tiếp tục chờ đợi.
Chính sách đề ra hướng tới quyền lợi của NLĐ, tuy nhiên cần đặt trong tổng thể để xem xét xây dựng chính sách sát với thực tiễn, phù hợp nguyện vọng của đông đảo NLĐ. Vì vậy, khi điều chỉnh thời gian đóng bảo hiểm cần tính toán kỹ càng về mức hưởng không quá thấp, bảo đảm cuộc sống tối thiểu của NLĐ. Mặt khác, chính sách phải tạo sự linh hoạt trong trường hợp NLĐ muốn tiếp tục tham gia lâu dài hơn; đồng thời, cần quy định cụ thể, rõ ràng, tránh tình trạng NLĐ đóng đủ rồi nhận BHXH một lần, dẫn tới chính sách bị phản tác dụng./.