Nâng cao năng lực ứng phó thiên tai, thích ứng biến đổi khí hậu cho cộng đồng ven biển: Đổi mới hoạt động tuyên truyền, tập huấn

Diễn tập phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn nhằm nâng cao năng lực, kỹ năng ứng phó với các tình huống thiên tai. Trong ảnh: Các lực lượng tham gia diễn tập thực binh tại khu vực núi Thiên Văn (quận Kiến An). Ảnh: Vân Nga

Kết quả chưa như kỳ vọng

Tiên Lãng là một trong những huyện ven biển của thành phố luôn chịu nhiều tác động từ thiên tai, bão lũ. Nhận thức rõ ý nghĩa, tầm quan trọng trong công tác phòng, chống thiên tai (PCTT), những năm qua, huyện phối hợp với các tổ chức mở một số lớp tập huấn cho cộng đồng dân cư tiếp cận những kiến thức, cảnh báo, dự báo về thiên tai. Tuy nhiên, số người được tiếp cận các lớp tập huấn, đào tạo nâng cao năng lực ứng phó với thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu cho cộng đồng ven biển còn quá ít. Chủ tịch UBND xã Vinh Quang Phạm Minh Hải cho biết, Vinh Quang là xã ven biển luôn tiềm ẩn nhiều yếu tổ rủi ro từ thiên tai. Vì thế, những năm vừa qua, xã huy động kinh phí phối hợp với một số tổ chức tập huấn nâng cao kiến thức về PCTT cho người dân địa phương. Tuy nhiên, số người được tiếp cận các lớp tập huấn về kiến thức PCTT còn quá ít so với số dân 14.000 người của xã hiện nay. Từ năm 2016 đến nay, mỗi năm, xã phối hợp với Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện tổ chức được 1 lớp (hơn 100 người) tham gia. Các lớp huấn giúp người dân tiếp cận thông tin vềbiến đổi khí hậucũng như những kỹ năng nhận biết, xử lý ban đầu khi có thiên tai. Qua đó khuyến khích người dân thực hiện các hoạt động giảm nhẹ rủi rothiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu, vẫn chưa được như kỳ vọng.

Theo Chi cục Thủy lợi và PCTT thành phố, trong giai đoạn 2009- 2021, các ngành, địa phương trong thành phố phối hợp với Tổ chức Tầm nhìn thế giới triển khai Dự án “Hải Phòng tăng cường năng lực giảm thiểu rủi ro thiên tai và ứng phó biến đổi khí hậu” (Dự án HRCD). Kết quả, dự án tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến 26.995 người, trong đó, có 10.755 trẻ em, 155 trẻ em khuyết tật và có hoàn cảnh khó khăn. Toàn thành phố có 300 cán bộ quản lý, giáo viên các cấp được tập huấn về phương pháp, kỹ năng tuyên truyền về ứng phó với biến đổi khí hậu và giảm nhẹ rủi ro thiên tai; hơn 20.000 lượt cán bộ quản lý, học sinh và cha mẹ học sinh tham gia các hoạt động tham quan, học tập, trải nghiệm về ứng phó với biến đổi khí hậu và giảm nhẹ rủi ro thiên tai (BĐKH và GNRRTT) trong trường học; có 14 trường mục tiêu tại các quận, huyện: Ngô Quyền, Tiên Lãng, Cát Hải được nâng cao kiến thức về PCTT, trong đó tổ chức 20 lớp dạy bơi cho 430 học sinh. Khối cộng đồng, 250 cán bộ chuyên trách về PCTT được tập huấn Thông tư 05, Đề án 1002 và Luật Phòng, chống thiên tai…

Theo Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và PCTT thành phố Nguyễn Bá Tiến, mặc dù những kết quả trên chưa được như kỳ vọng, song đã góp phần quan trọng nâng cao nhận thức, kỹ năng của người dân về PCTT, khả năng dự báo, thực hành xử lý một số tình huống do thiên tai gây ra. Qua đó góp phần nâng cao năng lực PCTT cho đội ngũ cán bộ cơ sở, đồng thời giảm tổn thất về người và tài sản do thiên tai gây ra.

Hiểu đúng để có hành động phù hợp

Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN-PTNT) Phạm Văn Thép, hiện nay, mặc dù các cấp chính quyền, ban, ngành, đoàn thể và cộng đồng đều có sự quan tâm, hiểu biết căn bản về công tác PCTT, biến đổi khí hậu nhưng việc hiểu đúng và có hành động phù hợp để ứng phó với BĐKH và GNRRTT còn hạn chế. Theo đó, công tác tuyên truyền, phổ biến nâng cao nhận thức của người dân về tác động của BĐKH và GNRRTT của bước đầu đạt hiệu quả, nhưng chưa được tổ chức sâu, rộng. Tại một số địa phương, cán bộ làm công tác PCTT cấp huyện, cấp xã hoạt động kiêm nhiệm, nhân sự của các phòng chuyên môn có sự biến động do luân chuyển, điều động công tác. Một số địa phương không có công chức chuyên môn, nghiệp vụ về thủy lợi và PCTT nên việc triển khai thực hiện các nội dung Đề án “Nâng cao nhận thức cộng đồng về quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng” gặp nhiều khó khăn. Bên cạnh đó, nguồn tài chính, trang thiết bị, phương tiện cho công tác PCTT còn hạn chế, do vậy, những năm qua, thành phố chưa bố trí được kinh phí triển khai thực hiện các nội dung của Đề án. Việc lồng ghép nội dung về BĐKH và GNRRTT trong trường học rất hạn chế do đội ngũ giáo viên chưa được đào tạo, huấn luyện kiến thức cơ bản và chuyên sâu về BĐKH và GNRRTT, chưa được hướng dẫn về phương pháp lồng ghép trong các tiết học cũng như các hoạt động ngoại khóa.

Trước những bất cập trên, thời gian tới, Sở NN-PTNT tiếp tục phối hợp các địa phương, đơn vị thực hiện các giải pháp trọng tâm. Trong đó, chú trọng việc tăng cường tuyên truyền về GNRRTT thích ứng với BĐKH thông qua hệ thống truyền thanh của các địa phương; xây dựng các hoạt động truyền thông phong phú, đa dạng, sát thực tế hơn, hướng tới từng nhóm đối tượng theo giới tính, ngành nghề, độ tuổi… Để hiệu quả thực hiện các nội dung đạt được cao hơn, Sở NN-PTNT chủ động phối hợp Sở Giáo dục-Đào tạo triển khai thực hiện việc lồng ghép nội dung về BĐKH và GNRRTT trong trường học gắn với lựa chọn những nội dung lồng ghép phù hợp, thiết thực với từng cấp học. Đồng thời, phối hơp ban hành tài liệu hóa triển khai thực hiện các mô hình PCTT tới các trường học trên địa bàn thành phố. Cùng đó, Sở NNPTNT đề nghị trung ương sớm ban hành chính sách về tổ chức cơ quan chuyên trách làm công tác PCTT ở địa phương; bố trí kinh phí đầu tư bổ sung trang thiết bị cơ sở vật chất cho Văn phòng Thường trực Ban chỉ huy PCTT- tìm kiếm cứu nạn các cấp./. 

Tiến Đạt