Nỗ lực khôi phục giống cam quý Đồng Dụ

Cán bộ Phòng Nông nghiệp huyện An Dương, xã Đặng Cương trao đổi kỹ thuật khôi phục giống cam Đồng Dụ.

Nhân giống thành công

Đặng Cương, huyện An Dương từng là 1 trong những sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của vùng đồng bằng Bắc Bộ dùng để tiến vua, được ghi trong sách Đại Nam Nhất thống chí. Theo các vị cao niên trong làng, cam Đồng Dụ có 2 loại, thứ nhất là cam đường, quả chỉ bằng chiếc chén, nay đã không còn. Loại thứ 2 là cam chanh, người dân địa phương gọi là cam đồng tiền. Giống cam này nổi tiếng trong vùng.

Tuy nhiên, trải qua thời gian, cùng với việc chuyển đổi trồng cây sang hoa, cây cảnh cho giá trị kinh tế cao, việc trồng cam gặp nhiều khó khăn do thời tiết, sâu bệnh nên diện tích trồng cam dần bị thu hẹp. Theo thống kê của xã Đặng Cương, hiện làng Đồng Dụ chỉ còn gia đình ông Nguyễn Sinh Súy lưu giữ 1 cây cam giống gốc của làng Đồng Dụ. Để bảo tồn, lưu giữ nguồn gen giống cam Đồng Dụ, xã Đặng Cương phối hợp Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN-PTNT) tiến hành lai ghép mắt, nhân giống cam quý từ cây cam duy nhất còn sót lại, tiến tới trồng thí điểm và nhân rộng giống cam quý này trên địa bàn toàn xã.

Sau một thời gian triển khai Dự án khôi phục giống cam Đồng Dụ, 100 mắt giống (đang ươm tại Trung tâm giống cây trồng) được lấy từ cây cam tổ của gia đình ông Nguyễn Sinh Súy đang sinh trưởng, phát triển tốt ra từ 2 đến 3 nhánh/ 1 cây, mỗi cây phát triển 70 cm.

Có cơ chế hỗ trợ người dân

Theo dự án, sau khi 100 cây giống sinh trưởng và phát triển ổn định, xã Đặng Cương sẽ chọn từ 5-7 hộ gia đình trồng thí điểm xen canh với các loại cây trồng khác trên diện tích khoảng 1 ha, nếu đem lại hiệu quả kinh tế cao sẽ tiến hành nhân rộng ra địa bàn toàn xã, đồng thời xây dựng thương hiệu cho cây cam Đồng Dụ. Xã Đặng Cương cũng xác định, cam là cây trồng chủ lực để phát triển kinh tế của địa phương. Đây hứa hẹn là mô hình chuyển đổi cây trồng đem lại hiệu quả kinh tế cao. Ông Bùi Xuân Khải, Trưởng Phòng NN-PTNT huyện An Dương cho biết, mong muốn của dự án là khôi phục giống cam quý của địa phương, sau thành công từ mô hình trên sẽ nhân rộng ra các xã khác trên địa bàn huyện có thổ dưỡng phù hợp với giống cam này.

Tuy nhiên, theo tìm hiểu của phóng viên, hiện nay một số người dân xã Đặng Cương không mặn mà với việc triển khai dự án. Theo lý giải của người dân, việc phục hồi giống cam trên chỉ mang tính chất lưu giữ lại giống cam quý truyền thống, xét về hiệu quả kinh tế đạt được so với việc trồng các loại hoa cây cảnh khác như: hải đường, đào, quất... không cao. Chu kỳ sản xuất giống cam này thường dài ngày so với cây trồng khác nên người dân chưa thực sự mặn mà. Bên cạnh đó, hiện quỹ đất để trồng giống cam này gặp nhiều khó khăn do dần bị thu hẹp nhường chỗ cho các dự án nhà ở… 75 ha trồng đào, quất và hải đường.

Phó chủ tịch UBND xã Đặng Cương, huyện An Dương Trương Văn Thiết cho biết, do tác động của môi trường nên chất đất ở một số thôn trong xã không còn phù hợp cho cây cam sinh trưởng và phát triển; hiệu quả kinh tế từ việc trồng cam không cao bằng các loại hoa màu khác như đào, quất, hải đường. Bên cạnh đó, cam trồng mất nhiều năm mới cho thu hoạch nên người dân chưa mặn mà. Trong khi đó, hiện nay, do quá trình đô thị hóa, chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp nhanh nên nhiều gia đình quy hoạch lại khuôn viên, thiếu quỹ đất sản suất nên gặp khó khăn trong việc khôi phục giống cam quý. Bên cạnh đó, việc khôi phục giống cam cần sự hỗ trợ từ phía ngành nông nghiệp và huyện An Dương về chuyển giao kỹ thuật trồng trọt.

Trước khi xây dựng dự án khôi phục giống cam Đồng Dụ, năm 2005, xã Đặng Cương từng kết hợp Viện giống cây trồng thuộc Bộ NN-PTNT thí điểm triển khai Đề án “Khôi phục giống cam tiến vua làng Đồng Dụ” bằng việc cắt mắt, lai ghép. Lúc đầu người dân trong xã cũng tích cực hưởng ứng dự án này. Thành quả, diện tích lớn cam Đồng Dụ được lai ghép sinh trưởng, phát triển tốt cho thu hoạch với quả ngon, ngọt. Thế nhưng, đến năm 2008, người dân tự chặt bỏ cam để trồng loại cây khác do hiệu quả kinh tế mang lại không cao như kỳ vọng. Bên cạnh đó, một số diện tích trồng cam bị bệnh muôi, nấm, sinh trưởng, phát triển kém và chưa có thuốc chữa trị đặc hiệu nên cam dần lụi tàn.

Có thể thấy, bảo tồn và phát triển giống cam Đồng Dụ là việc làm cấp thiết nhằm gìn giữ giống cam quý cho địa phương. Tuy nhiên, để cam Đồng Dụ lấy lại thương hiệu là cam tiến vua, huyện An Dương cần nghiên cứu, triển khai bài bản các dự án hỗ trợ người dân khôi phục, tránh tiền lệ xấu như năm 2005. Cùng với đó, thành phố nên có cơ chế hỗ trợ chuyển đổi cây trồng và tìm đầu ra ổn định cho sản phẩm, nâng cao thu nhập cho người dân./. 

Bài và ảnh: TIẾN ĐẠT