Giúp trẻ khỏe mạnh trong mùa nắng

Tiêm chủng cho trẻ tại Trạm y tế phường Cát Bi (quận Hải An). Ảnh: Đỗ Hiền

- Trước hết, bác sĩ cho biết một số bệnh “đến hè lại lo” ở trẻ? Năm nay, tình hình trẻ tới bệnh viện thăm khám, điều trị như thế nào?

- Vào mùa hè, loại bệnh trẻ dễ mắc phải nhất là nhiễm khuẩn đường hô hấp, gồm viêm đường hô hấp trên như viêm tai- mũi- họng, viêm V.A, viêm amidan hay các bệnh viêm đường hô hấp dưới như viêm phổi, viêm phế quản. Trong trường hợp trẻ chỉ bị viêm hô hấp trên, bệnh thường nhẹ. Tuy nhiên, khoảng 20-25% số trẻ, bệnh sẽ diễn tiến thành viêm phổi, viêm phế quản cần điều trị kháng sinh thích hợp để tránh biến chứng và tử vong.

Mùa nắng nóng cũng là thời điểm trẻ dễ bị nhiễm siêu vi khuẩn bị sốt, phát ban, nhức đầu, biếng ăn, mệt mỏi, buồn nôn… Bệnh có thể tự khỏi trong 5- 7 ngày nếu trẻ được theo dõi và chăm sóc tốt. Tuy nhiên cần chú ý một số siêu vi nguy hiểm có thể gây hại cho trẻ như siêu vi gây bệnh sốt xuất huyết, tay chân miệng, sởi, cúm, thủy đậu… Mùa nắng nóng năm nay, Bệnh viện Quốc tế Sản - Nhi Hải Phòng tiếp nhận khá nhiều trường hợp trẻ mắc bệnh tay chân miệng, song không ở thể nặng.

Ngoài ra, vào mùa hè, trẻ em dễ mắc các bệnh, như tiêu chảy, ngộ độc thức ăn. Nguyên nhân do thời tiết nắng nóng, thức ăn dễ bị ôi, thiu, nước uống không bảo đảm vệ sinh, môi trường ô nhiễm làm phát tán mầm bệnh tiêu chảy. Cùng với đó, nếu thức ăn không được bảo quản kỹ và việc chế biến không bảo đảm quy trình vệ sinh an toàn thực phẩm dễ dẫn đến nhiễm các vi khuẩn gây ra ngộ độc thức ăn ở trẻ em.

Bên cạnh đó, tỷ lệ mắc bệnh viêm não Nhật Bản B ở trẻ em thường cao trong mùa hè. Đây là bệnh lý khá nguy hiểm, gây tử vong hoặc để lại di chứng cao nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Bệnh viêm não Nhật Bản hiện nay đã được tiêm phòng bằng vaccine trong chương trình tiêm chủng mở rộng đã góp phần làm giảm số ca mắc ở trẻ em tại cộng đồng.

So với mùa hè năm trước, từ tháng 5-2021 đến nay, số trẻ tới bệnh viện khám, điều trị, giảm gần một nửa. Thực tế này bắt nguồn từ việc ngay từ đầu hè 2021, dịch COVID-19 bùng phát trở lại, tại Hải Phòng xuất hiện một số ca mắc mới, nên các bậc cha mẹ cũng cân nhắc, hạn chế đưa trẻ tới các cơ sở y tế khám bệnh để tránh tiếp xúc đông người. Mặt khác, do học sinh nghỉ học dài ngày để phòng, chống dịch nên cũng hạn chế được việc lây nhiễm một số bệnh ở trẻ như tay, chân, miệng, sởi trong môi trường lớp học.

- Với các bệnh kể trên, các bậc cha mẹ cần theo dõi, chăm sóc trẻ thế nào cho đúng cách, nhất là trong bối cảnh dịch COVID-19 đang diễn biến phức tạp?

- Hiện nay, các bậc cha mẹ dễ dàng tiếp cận các thông tin đa đạng về nuôi dưỡng, chăm sóc trẻ. Ở trẻ nhỏ, việc theo dõi các triệu chứng ban đầu, xử trí kịp thời và đưa con đi khám sớm rất quan trọng. Bởi vậy, bậc cha mẹ nên dành thời gian chủ động tìm hiểu một số phương pháp chăm sóc cơ bản khi trẻ bị ốm, song lưu ý lựa chọn những nguồn tin chính thống và không trị bệnh cho trẻ bằng các phương pháp truyền miệng chưa được kiểm chứng tràn lan trên mạng xã hội.

Các bậc cha mẹ nên ghi nhớ một số kỹ năng, như sau: Khi trẻ ngạt mũi, có đờm gây khó thở, cha mẹ có thể thực hiện hút mũi cho con bằng dụng cụ hút mũi được bác sĩ tư vấn hoặc bằng máy khí dung và hút mũi gia đình. Sử dụng thuốc hạ sốt theo đúng chỉ định khi trẻ sốt từ 38 oC trở lên. Nhiều trường hợp, trẻ sốt nhưng cha mẹ không áp dụng các biện pháp hạ sốt được bác sĩ, Bộ Y tế khuyến cáo nên có những trẻ nhập viện trong tình trạng sốt quá cao, bị co giật và li bì, tím tái. Còn đối với trường hợp trẻ bị tiêu chảy, cha mẹ cần pha Oresol đúng liều lượng để bù nước cho trẻ, tránh việc trẻ bị mất nước dẫn đến cơ thể bị suy kiệt. Tuyệt đối không được tự mua thuốc cho trẻ, đặc biệt là sử dụng kháng sinh không theo y lệnh có thể làm trẻ kháng thuốc và bệnh tình sẽ nặng hơn. Đặc biệt, việc tiêm kháng sinh phải được thực hiện ở bệnh viện và các cơ sở y tế có chuyên môn và đầy đủ trang thiết bị hỗ trợ để sẵn sàng ứng phó với tình trạng dị ứng kháng sinh ở trẻ.

Khi thấy trẻ có biểu hiện nặng lên, như triệu chứng sốt, ho có khó thở; bị tiêu chảy kèm nôn, mất nước; có dấu hiệu li bì, khó đánh thức; trẻ nhỏ bú ít hơn ngày thường hoặc bỏ bú; bị co giật… cha mẹ cần theo dõi chặt chẽ, đưa con đến ngay cơ sở y tế đề phòng biến chứng đáng tiếc có thể xảy ra. Trên thực tế, nhiều trường hợp cha mẹ chủ quan, lo ngại dịch COVID- 19 hoặc không phát hiện kịp thời tình trạng của trẻ, dẫn đến việc nhiều ca bệnh nhập viện khi diến biến nặng.

Một điều quan trọng nữa, đó là với các loại bệnh trẻ thường mắc vào mùa hè như tiêu chảy, sởi, viêm não Nhật Bản B, thủy đậu, cúm…, hiện nay đều có vaccine phòng ngừa. Các bậc cha mẹ cần đưa trẻ đi tiêm chủng mở rộng và tự nguyện đầy đủ, đúng lịch để phòng nhiều bệnh lý cho trẻ một cách chủ động và đặc hiệu.

- Bác sĩ có thể đưa ra một số lời khuyên về các biện pháp giúp trẻ nâng cao sức đề kháng, phòng bệnh trong mùa nắng nóng?

- Để phòng bệnh mùa hè, gia đình cần vệ sinh sạch sẽ nơi ở, ăn chín uống sôi, thực hiện tốt vệ sinh an toàn thực phẩm là cách tốt nhất để phòng ngừa các rối loạn tiêu hóa, bệnh truyền nhiễm đường ruột.

Hằng ngày, cha mẹ cần bảo đảm chế độ sinh hoạt của trẻ khoa học đồng thời hướng dẫn trẻ vệ sinh cá nhân đúng cách. Ví dụ, tạo cho trẻ thói quen rửa tay nhiều lần trong ngày bằng nước rửa tay, đặc biệt là trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh; không mớm cho trẻ ăn, bởi khi đó cha mẹ đã vô tình lây truyền bệnh cho trẻ; nhà cửa phải thông thoáng, không lạm dụng việc bật điều hòa 24/24 giờ hay bật nhiệt độ chênh lệch quá nhiều so với không khí bên ngoài. Khi mát trời, cha mẹ nên mở cửa sổ để nắng và gió tự nhiên lưu thông không khí, khử khuẩn trong phòng.

Đối với trẻ, dù là mùa đông hay mùa hè đều cần được bổ sung đầy đủ chất dinh dưỡng, nhằm tăng cường sức đề kháng. Có 4 nhóm thực phẩm chính cần bổ sung trong thực đơn, là đạm, bột đường, chất béo, vitamin và khoáng chất. Trong mùa hè, cha mẹ cần lưu tâm hơn đến chế độ dinh dưỡng, bảo đảm cung cấp đủ chất xơ, vitamin, khoáng chất cần thiết để trẻ phát triển khỏe mạnh. Bên cạnh đó, việc bổ sung nước cho trẻ cũng rất quan trọng, vì khi trẻ chạy chơi, vận động, lượng mồ hôi ra nhiều hơn, quá trình tiêu hao lượng nước trong cơ thể diễn ra nhanh hơn. Các bậc cha mẹ cần khuyến khích trẻ bổ sung nước trái cây tươi, nước đun sôi để nguội; tránh các loại đồ uống đóng chai, có gas, vì thành phần các loại nước đó chứa nhiều đường huyết, không tốt cho hệ tiêu hóa, sức khỏe của trẻ. Đặc biệt, các bà mẹ cần thực hiện tốt việc “nuôi con bằng sữa mẹ” ít nhất trong 6 tháng đầu đời, vì đây cũng là biện pháp chủ động nâng cao sức đề kháng cho trẻ, nhất là trẻ sơ sinh vì sữa mẹ ngoài dưỡng chất quan trọng còn có một lượng kháng thể rất dồi dào giúp trẻ phòng tránh bệnh tật./. 

PHƯƠNG LINH (thực hiện)