Quỷ lại biến hình...
(HPĐT)- Nói Quỷ là sinh viên già nhất trường mỹ thuật Yết Kiêu hiện thời, không hề ngoa. Sinh năm 1973, từng tốt nghiệp khoa điêu khắc ở trường vào năm mà có khi lứa sinh viên trẻ bây giờ mới chào đời, gây dựng được một tên tuổi nổi bật trong giới điêu khắc đương đại, Quỷ đùng đùng gạt hết sang bên, thi vào khoa hội họa, đi đi về về trong ký túc xá của trường, và học vẽ...
.jpg)
Một tác phẩm điêu khắc - sắp đặt mang tên "Chân dung cuộc sống" của Trần Đức Quỷ.
Trần Đức Quỷ thực tên khai sinh là Quý, cha mẹ đặt cho hai con cặp từ Quyền - Quý, như gửi gắm ước mơ thường tình nhất của những người nông dân một đời lam lũ. Lớn lên ở làng quê trong sự dạy bảo nghiêm ngắn của cha mẹ, anh em Quyền - Quý có khiếu hội họa, cũng bao năm ăn bờ ở bụi lăn lộn vỉa hè Hà Nội tự kiếm tiền ăn học. Từ Trần Đức Quý thành Trần Đức Quỷ, "đến cái tên riêng còn không muốn đụng hàng" và Quỷ sớm thành danh, sớm đạt giải “Ánh mắt trẻ", sớm được đi Pháp, sớm nhận được về mình những kỳ vọng từ giới mộ điệu...
Thế nhưng nghệ thuật với Quỷ đúng là phương tiện để anh biểu đạt con người mình, tư tưởng của mình, là cách anh diễn giải "Chân dung cuộc sống"... chứ không phải cái đích đến rạch ròi, dễ gọi tên, không bao giờ là những toan tính ngăn nắp, thực dụng. Vài năm Trần Đức Quỷ lại làm một triển lãm điêu khắc sắp đặt đình đám, thu hút, luôn tạo nên hiệu ứng thẩm mỹ mạnh mẽ cũng như những tranh cãi chưa dứt. Quỷ thây kệ, anh không bận tâm. Sáng tạo là bổn phận của nghệ sĩ, lao động nghệ thuật là lựa chọn của những người như anh, nên Quỷ vẫn có thể mỗi cuối tuần ôm giá vẽ ra Bờ Hồ hay Văn Miếu (Hà Nội) vẽ dạo kiếm tiền sinh hoạt, chứ kiên quyết không thỏa hiệp với sự dễ dãi nhạt nhòa trong tác phẩm của mình...
Ẩn chứa năng lực nghệ thuật vượt trội và tinh thần lao động nghệ thuật nghiêm ngắn, Trần Đức Quỷ sách đèn một khóa sinh viên nữa, căn cơ nề nếp mà không ỉ ôi vào thành quả có được. Học mãi rồi cũng đến lúc ra trường, Trần Đức Quỷ vừa hoàn thành bài tốt nghiệp, một bức sơn mài mang tinh thần đương đại, rờ rỡ nội lực mạnh mẽ của một trong những nghệ sĩ giàu cá tính và cũng giàu lận đận bậc nhất ở những thập niên này... Làm nghệ thuật, được công nhận và tôn trọng, nhưng Trần Đức Quỷ xa lạ với tiền bạc, với những khái niệm vật chất hay những đẩy đưa thương mại thời thượng. Nghệ thuật của Quỷ trong veo, hoàn toàn có thể là hiện tượng khó hiểu, khó lý giải nếu không tiếp cận Trần Đức Quỷ, không tiếp cận nghệ thuật trong hành trình nguyên thủy mà tạo hóa ban cho.
Quỷ lên ý tưởng cho một dự án điêu khắc rồi trân mình thực hiện, hay Quỷ lê la cơm hộp vỉa hè Yết Kiêu dành dụm những đồng tiền ít ỏi mua sắm vật liệu, hoàn thành bài vẽ tốt nghiệp ở cái độ tuổi không còn trẻ trong bối cảnh đã có một tổ ấm để toan lo, mới thấy bản năng nghệ sĩ dữ dội thế nào trong Quỷ. Lầm lụi lấm lem ngoài đời, nhưng Quỷ luôn rừng rực trong nghệ thuật, với những cuộc biến hình đầy kiêu hãnh đã qua và đang cận kề tới.../.