Hoạt động quan trắc môi trường không khí: “Đi chậm” so với yêu cầu
(HPĐT)- Ngày 18-1-2021, Thủ tướng Chính phủ có Chỉ thị số 03/CT-TTg về tăng cường kiểm soát ô nhiễm môi trường không khí. Chỉ thị yêu cầu ngành chức năng, chính quyền địa phương phải kịp thời cảnh báo ô nhiễm không khí cho cộng đồng. Theo chỉ thị này, Hải Phòng là địa phương phải có hệ thống quan trắc môi trường không khí tự động, đánh giá mức độ ô nhiễm bụi mịn ở mức PM 2,5. Nhưng hiện nay, hệ thống quan trắc môi trường của thành phố chưa đáp ứng được yêu cầu này.
Chất lượng không khí tại nhiều khu vực ở Hải Phòng không bảo đảm, nhất là các trục đường có lượng phương tiện lưu thông lớn.
Nguy cơ ô nhiễm lớn
Tình trạng ô nhiễm không khí của Hải Phòng đang hiện hữu. Tổng hợp kết quả 6 lần lấy mẫu quan trắc không khí trong năm 2020 cho thấy chất lượng môi trường không khí tại Hải Phòng không bảo đảm. Nhiều địa điểm có nồng độ bụi lơ lửng thường xuyên vượt quy chuẩn cho phép. Tình trạng này thấy rõ nhất tại các khu vực làng nghề, khu vực công nghiệp, bãi rác và các điểm giao thông trung tâm. Tại xã Lại Xuân, làng nghề Mỹ Đồng và thị trấn Minh Đức (huyện Thuỷ Nguyên), các mẫu không khí đều có hàm lượng bụi lơ lửng vượt quy chuẩn cho phép từ 1,5 đến 2,2 lần. Khu vực ngã ba Đình Vũ (quận Hải An) hàm lượng bụi lơ lửng và tiếng ồn vượt quy chuẩn cho phép trung bình 1-3 lần. Nhiều khu vực nội đô thường xuyên có nồng độ bụi và khói vượt ngưỡng. Khu vực cổng Trường đại học Hàng hải Việt Nam có hàm lượng bụi lơ lửng vượt quy chuẩn từ 1,02 đến 1,06 lần. Tại hầu hết ngã tư trong khu vực nội thành, 100% số lần lấy mẫu quan trắc đều cho kết quả hàm lượng bụi trong không khí vượt quy chuẩn. Đơn cử ngã tư Tôn Đức Thắng-Nguyễn Văn Linh (quận Lê Chân), Lê DuẩnTrần Nhân Tông (quận Kiến An) có hàm lượng bụi vượt quy chuẩn cho phép với mức cao hơn từ 1,03 đến 1,7 lần. Trong 6 tháng qua, Trung tâm Quan trắc môi trường (Sở Tài nguyên-Môi trường) có 3 lần lấy mẫu quan trắc chất lượng không khí tại các khu vực của huyện Thủy Nguyên, đường Lạch Tray và một số nút giao thông. Kết quả cho thấy, tình trạng chất lượng không khí của Hải Phòng chưa được cải thiện.
Giám đốc Trung tâm Quan trắc môi trường Đàm Quang Quỳnh cho biết: với nồng độ bụi lơ lửng thường xuyên vượt ngưỡng cho phép, nguy cơ ô nhiễm bụi mịn của Hải Phòng là không nhỏ. Nhưng hiện nay, hệ thống quan trắc môi trường của thành phố mới tổ chức quan trắc định kỳ với tần suất 2 tháng/lần; chỉ quan trắc được nồng độ bụi lơ lửng, không thể đánh giá được mức độ ô nhiễm bụi mịn. Hệ thống quan trắc này không bảo đảm yêu cầu cảnh báo cho cơ quan quản lý và cộng đồng dân cư. Để kịp thời cảnh báo người dân về chất lượng không khí, nhất là tình trạng ô nhiễm bụi mịn, rất cần hệ thống quan trắc tự động, bảo đảm cập nhật thường xuyên, đầy đủ và chính xác các thông số liên quan.
Sớm bố trí đủ vốn đầu tư hệ thống quan trắc tự động
Nhằm tăng cường kiểm soát ô nhiễm môi trường không khí, giảm thiểu tác động bất lợi đến sức khỏe của người dân và phát triển thành phố, ngày 16-4-2021, UBND thành phố có Chỉ thị 12/CT-UBND. Chỉ thị yêu cầucác sở, ban, ngành thành phố, UBND các quận/huyện và các đơn vị liên quantiếp tục thực hiện nghiêm túc Quyết định số 985a/QĐ-TTg ngày 1-6-2016 của Thủ tướng Chính phủ và Quyết định số 2740/QĐ-UBND ngày 7-11- 2016 của UBND thành phố về Kế hoạch hành động quản lý chất lượng môi trường không khí đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2025. Chủ tịch UBND thành phố giao Sở Tài nguyên - Môi trường chủ trì xây dựng phương án, biện pháp ứng phó trong trường hợp không khí bị ô nhiễm nghiêm trọng trên địa bàn thành phố; thực hiện công tác kiểm kê nguồn khí thải, quan trắc, đánh giá về ô nhiễm bụi (PM10, PM2.5), hoàn thành và báo cáo UBND thành phố kết quả thực hiện trước ngày 31-12-2021; hoàn thiện các trình tự, thủtục thực hiện dự án Trung tâm điều khiển tích hợp dữ liệu quan trắc môi trường và lắp đặt các trạm quan trắc môi trường tự động giai đoạn 1.
Thực hiện chỉ thị, đến tháng 6-2021, Sở Tài nguyên - Môi trường hoàn thành nhiệm vụ chuẩn bị đầu tư cho dự án Trung tâm điều khiển tích hợp dữ liệu quan trắc môi trường và lắp đặt các trạm quan trắc môi trường tự động giai đoạn 1. Theo dự án này, thành phố lắp đặt xây dựng 6 trạm quan trắc không khí chung quanh thành phố. Tuy nhiên, dự án đang chờ Sở Kế hoạch- Đầu tư thẩm định nguồn kinh phí thực hiện. Trước những thách thức về môi trường, việc đầu tư xây dựng trung tâm điều khiển, tích hợp dữ liệu quan trắc môi trường và lắp đặt hệ thống quan trắc môi trường tự động là rất cần thiết. Ngày 7- 7, tại cuộc làm việc với Sở Tài nguyên-Môi trường, đồng chí Lê Anh Quân, Phó chủ tịch Thường trực UBND thành phố đôn đốc Sở Kế hoạch-Đầu tư đẩy nhanh tiến độ thẩm định dự án, bảo đảm dự án được thực hiện trong thời gian sớm nhất./.
PM10 - các hạt bụi có kích thước đường kính từ 2,5 tới 10 μm (micromet, kích thước bằng một phần triệu mét). PM2.5 – các hạt bụi có kích thước đường kính nhỏ hơn hoặc bằng 2,5 μm. Loại bụi này hình thành từ các chất như cacbon, sunphua, nitơ và các hợp chất kim loại khác, lơ lửng trong không khí. Bụi PM2.5 có khả năng len lỏi sâu vào cơ thể, gây ra hàng loạt bệnh về hô hấp.