Bảo đảm nguồn nước sạch cung cấp cho thành phố: Cần có giải pháp căn cơ

Nhiều khu dân cư ở thị trấn An Dương (huyện An Dương) hiện chưa có hệ thống thu gom, xử lý nước thải sinh hoạt, gây nguy cơ ô nhiễm nguồn nước sông Rế.

Nhiều nguồn xả thải xâm hại nguồn nước

Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NNPTNT), trên địa bàn thành phố hiện có 6 tuyến sông, kênh chính cấp nước cho thành phố gồm: các sông Rế, Đa Độ, Giá, Chanh Dương, kênh Hòn Ngọc, trung thủy nông Tiên Lãng. Hiện các dòng nước này đang đứng trước nguy cơ ô nhiễm. Nguyên nhân chủ yếu là các nguồn xả thải từ các khu, cụm công nghiệp, nhà máy, xí nghiệp, khu dân cư dọc các tuyến sông, kênh chưa được kiểm soát chặt chẽ, thiếu hệ thống xử lý. Đơn cử, trên sông Rế (huyện An Dương) – nguồn cung cấp nước sinh hoạt cho 2/3 dân số thành phố, nhiều nguồn thải từ các cơ sở sản xuất chưa được cấp phép xả ra sông. Ông Trần Quang Hoạt, Chủ tịch Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi An Hải cho biết, là đơn vị quản lý hệ thống sông Rế, công ty rất lo ngại trước nguy cơ ô nhiễm nguồn nước mặt sông này. Đáng sợ nhất là vào những ngày mưa, chất lượng nước sông Rế bị ảnh hưởng lớn từ các nguồn xả thải. Hiện có gần 20 cơ sở sản xuất hằng ngày xả thải trực tiếp ra sông mặc dù chưa được cấp phép xả thải. Dọc tuyến sông còn có hàng nghìn hộ dân hằng ngày xả nước thải trực tiếp vào sông chưa được kiểm soát. Ngoài ra, một số trang trại chăn nuôi, nghĩa trang nhân dân dọc sông chưa được di chuyển cũng góp phần gây ô nhiễm nguồn nước sông Rế.

Đối với sông Đa Độ, Tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Đa Độ Đỗ Văn Trãi cho biết, nhiều vị trí trên hệ thống sông Đa Độ đang có nguy cơ ô nhiễm nguồn xả thải từ các khu dân cư thị trấn Núi Đối (huyện Kiến Thụy), phường Tràng Minh (quận Kiến An)…

Tại hệ thống sông Giá, sông Chanh Dương, kênh trung thủy nông Tiên Lãng, các tác nhân gây ô nhiễm nguồn nước là phân đạm, thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ… từ đồng ruộng. Thêm vào đó, nước thải sinh hoạt, chăn nuôi chưa được xử lý từ các khu dân cư cũng gây nguy hại đối với nguồn nước các sông, kênh nói trên.

Về phía các đơn vị quản lý công trình thủy lợi, trong những năm qua, bằng các giải pháp công trình, các đơn vị đầu tư nhiều công trình ngăn nguồn nước thải, không để xả thải trực tiếp vào hệ thống sông Rế, sông Đa Độ, đồng thời thường xuyên điều tiết nước trong hệ thống. Chẳng hạn, tại huyện An Dương, ở những khu vực nguồn nước bị ô nhiễm, Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi An Hải sử dụng giải pháp dùng bơm điện đưa nguồn nước thải về kênh Bắc Nam Hùng. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tình thế.

Tập trung thực hiện các giải pháp

Trước nguy cơ ô nhiễm nguồn nước hệ thống kênh, sông trên địa bàn thành phố, nhằm bảo đảm nguồn nước ngọt cung ứng cho thành phố, thời gian qua, Sở NNPTNT tích cực tham mưu, đề xuất với thành phố, Bộ NNPTNT triển khai các giải pháp bảo vệ nguồn nước. Theo đó, tập trung đầu tư, nâng cấp, cải tạo, xây mới các công trình bảo vệ nguồn nước tại các khu vực trọng tâm như hệ thống kênh tiêu, trạm bơm điện, đập, cống để ngăn chặn, chuyển các nguồn thải đi nơi khác. Đồng thời triển khai các mô hình, trạm xử lý nước thải tập trung tại các khu vực ô nhiễm. Năm 2020, Sở NNPTNT phối hợp Tổng cục Thủy lợi triển khai xây dựng thành công trạm xử lý nước thải công suất 130 m3/ngày đêm tại xã Tân Tiến (huyện An Dương). Theo Giám đốc Sở NN-PTNT Phạm Văn Thép, qua theo dõi, đánh giá, đến nay, trạm xử lý nước thải này hoạt động ổn định, góp phần xử lý kịp thời nguồn nước thải từ làng nghề bánh đa Tân Tiến trước khi xả ra môi trường. Thời gian tới, mô hình trạm xử lý nước thải này sẽ được nhân rộng ra các khu vực khác trên địa bàn các xã có tuyến sông Rế chạy qua. Sở NN-PTNT tiếp tục tham mưu, đề xuất thành phố đầu tư kinh phí thực hiện các giải pháp bảo vệ nguồn nước, trong đó, đưa việc này vào nội dung xây dựng nông thôn mới. Sở NNPTNT tập trung chỉ đạo các công ty khai thác công trình thủy lợi tại các địa phương thường xuyên thau đảo nguồn nước trong hệ thống; phối hợp với các hội, đoàn thể địa phương chung tay bảo vệ nguồn nước ngọt.

Về lâu dài, thành phố sớm đầu tư nguồn lực quy hoạch, xây dựng hệ thống thu gom nước thải sinh hoạt, nước mặt dọc các tuyến sông, kênh chính cấp nước cho thành phố; đồng thời tiến hành di dời các nghĩa trang nhân dân ở gần nguồn nước cấp, các trang trại chăn nuôi, các cơ sở sản xuất dọc các tuyến sông, kênh tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm nguồn nước. Đối với sông Rế, thành phố sớm quan tâm đầu tư xây mới cống qua quốc lộ 5 để chủ động lấy nguồn nước từ sông Cấm, giảm sự phụ thuộc vào nguồn nước ngọt lấy từ phía tỉnh Hải Dương.

Bên cạnh đó, thành phố chủ động xây dựng cơ chế, quy chế, chính sách cụ thể về phối hợp quản lý nguồn nước liên tỉnh, liên vùng giữa thành phố Hải Phòng với các tỉnh lân cận nhằm bảo đảm kiểm soát tốt chất lượng nước trên các lưu vực sông trước khi chảy vào Hải Phòng. Đồng thời tập trung rà soát quy hoạch hệ thống công trình thủy lợi, quy hoạch hệ thống thu gom, xử lý nước thải để có lộ trình đầu tư phù hợp, nhằm chấm dứt tình trạng nước thải đổ trực tiếp vào các sông, kênh trên địa bàn thành phố; xây dựng các dự án tiểu vùng để thu gom nước thải, hồ điều hòa, nhà máy xử lý nước thải trước khi xả thải vào môi trường. Lập hồ sơ danh mục các vị trí xả thải ô nhiễm có kế hoạch xử lý, quản lý hiệu quả, không để tái hình thành các bãi rác gần các khu vực nguồn nước, gây ô nhiễm nước mặt và nước ngầm.

Cùng với đó, Công an thành phố, Sở Tài nguyên và Môi trường phối hợp Sở NNPTNT, chính quyền các địa phương tăng cường kiểm tra, kiểm soát các nguồn thải gây ô nhiễm nguồn nước. Tập trung xử lý dứt điểm những vi phạm pháp luật về khai thác, sử dụng tài nguyên nước, xả thải vào nguồn nước; không để các nguồn phát sinh gây ô nhiễm mới; xử phạt nghiêm những cơ sở xả thải trái phép; kiên quyết đóng cửa đối với doanh nghiệp xả thải, gây hậu quả nghiêm trọng đối với nguồn nước ngọt.

Đối với các địa phương, ngoài việc quan tâm đầu tư kinh phí thực hiện các giải pháp bảo vệ môi trường, xử lý nguồn nước thải ra môi trường trên các tuyến kênh, sông, cần đẩy mạnh tuyên truyền tới người dân, các tổ chức nâng cao ý thức bảo vệ nguồn nước; đồng thời tăng cường công tác quản lý quy hoạch, đất đai, môi trường, hành lang bảo vệ công trình thủy lợi hiện có; ưu tiên nguồn kinh phí đầu tư hệ thống thu gom nước thải trong các khu dân cư./.

Bài và ảnh: TIẾN ĐẠT