Ngày làm việc thứ 6, kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa 15: Thảo luận, bàn giải pháp thực hiện “mục tiêu kép”

Đại biểu Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết về Chương trình giám sát của Quốc hội năm 2022. Ảnh: TTXVN

Lường trước các nguy cơ, thách thức để bảo đảm mục tiêu tăng trưởng

Nhiều đại biểu Quốc hội phát biểu ghi nhận, đánh giá rất cao kết quả phát triển kinh tế -  xã hội 6 tháng đầu năm qua. Đại biểu Quốc hội, hòa thượng Thích Bảo Nghiêm (Hà Nội) nhấn mạnh, tuy đại dịch COVID-19 đang diễn biến rất phức tạp nhưng với sự chỉ đạo linh hoạt, quyết liệt, sáng tạo của Trung ương, Chính phủ, đất nước đạt được “mục tiêu kép”, kinh tế vĩ mô, ổn định cân đối lớn của nền kinh tế được bảo đảm, thu ngân sách Nhà nước đạt kết quả tích cực, vốn đầu tư toàn xã hội, vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài đều tăng. Công tác an sinh xã hội được chú trọng, tiếp tục đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học công nghệ, văn hóa, xã hội, giáo dục.

Đại biểu nhận định, tuy còn một số vướng mắc, hạn chế như hàng hóa xuất nhập khẩu còn có tình trạng bị ùn ứ, giải ngân vốn đầu tư còn chậm, lực lượng lao động trong nền kinh tế có giảm, một bộ phận người dân còn khó khăn trong đời sống, nhất là trong các khu công nghiệp và một số vùng tâm dịch nhưng  nhìn chung nhân dân cả nước đều nhận định kết quả đạt được là đáng tự hào và tạo thêm niềm tin của dân vào Đảng, Nhà nước. Đại biểu Thích Bảo Nghiêm cũng tán thành các phương án, nhiệm vụ và 8 giải pháp Chính phủ đề ra cho 6 tháng cuối năm, tin tưởng vào quyết tâm thực hiện nhiệm vụ mà Chính phủ đề ra về phát triển kinh tế - xã hội, về phòng, chống dịch COVID-19. Đại biểu cho rằng, trong bối cảnh này rất cần quan tâm nhiều hơn nữa đến các giải pháp hỗ trợ người lao động, người sử dụng lao động, coi con người là trung tâm, sẽ tạo được xung lực tích cực mới để kiểm soát, đẩy lùi dịch bệnh và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Đại biểu Nguyễn Trường Giang (Đắk Nông) cho rằng, kết quả đạt được đáng ghi nhận nhưng nhiệm vụ thời gian tới rất nặng nề. Để thực hiện thành công mục tiêu đề ra, cả hệ thống chính trị, nhân dân, cử tri cả nước cần đồng hành, đồng lòng, chung tay. Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ cần thực hiện các biện pháp mạnh mẽ hơn nữa, trong đó có thể có những biện pháp chưa có trong quy định của luật hiện hành hoặc khác với quy định của luật hiện hành để có cơ sở pháp lý tạo thế chủ động, linh hoạt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ… Theo đại biểu  Nguyễn Minh Tâm (Quảng Bình), kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của năm 2021 và kế hoạch 2021-2025 sẽ phải đối mặt với nhiều khó khăn. Cụ thể là kinh tế - xã hội phát triển chưa tương xứng với tiềm năng, nguy cơ tụt hậu, rơi vào bẫy thu nhập trung bình còn lớn, thiên tai, biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường, đặc biệt dịch bệnh COVID-19 kéo dài… Từ đó, đại biểu đề nghị Quốc hội và Chính phủ  quan tâm có chiến lược lâu dài, sống chung với dịch bệnh, sớm đưa tình trạng bình thường mới trở lại;  có kịch bản cụ thể cho hoạt động của cơ quan nhà nước; hỗ trợ người lao động; hoàn thiện hệ thống pháp luật để phục vụ phòng, chống dịch bệnh COVID-19 vì một số văn bản, quy định trong phòng, chống bệnh truyền nhiễm đã lạc hậu, rất cần thay đổi để phù hợp với thời điểm hiện tại… Đại biểu Nguyễn Cao Sơn (Hòa Bình) đề nghị Chính phủ cần chỉ đạo các cơ quan chức năng xây dựng chính sách đồng bộ miễn giảm thuế, đặc biệt là thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng, gia hạn thời gian trả nợ thuế… Đặc biệt cần quan tâm chỉ đạo tháo gỡ vướng mắc, khó khăn cho các dự án liên quan đến lĩnh vực giao thông, thủy lợi, các dự án nước sạch, các dự án mang tính liên kết vùng, trọng điểm, cấp bách… có sử dụng vốn đầu tư công. Đồng thời xem xét cơ chế chỉ định thầu đặc thù để tiết kiệm chi phí cho xã hội. 

Sửa các quy định gây khó khăn cho hồi phục kinh tế

Đại biểu Hà Sỹ Đồng (Quảng Trị) cho rằng, dịch COVID-19 diễn biến phức tạp “bào mòn” sức khỏe của doanh nghiệp và cuộc sống của người dân, khiến triển vọng kinh tế nước ta năm 2021 trở nên kém lạc quan.

Hiện nay, động lực chính cho tăng trưởng kinh tế đến từ nguồn lực đầu tư công, còn vốn đầu tư nước ngoài và hoạt động xuất nhập khẩu đều bị ảnh hưởng đáng kể. Trong khi đó, dư địa của chính sách tài khóa để thực hiện các chương trình hỗ trợ đang hạ dần dần. Dù ngân sách nhà nước 6 tháng đầu năm vẫn đạt 781 nghìn tỷ đồng, chủ yếu dành cho đầu tư phát triển nhưng việc giải ngân lại quá chậm. Thu ngân sách nhà nước nhiều khả năng sẽ gặp khó khăn trong 6 tháng tới khi lần này dịch COVID-19 diễn biến rất phức tạp, đặc biệt ở một số địa phương trọng điểm kinh tế, tập trung các khu công nghiệp lớn...

Do đó, theo đại biểu, để vượt qua đại dịch, tiếp tục phát triển kinh tế -  xã hội, một trong những giải pháp quan trọng là thường xuyên rà soát kịp thời, có biện pháp hiệu quả, tháo gỡ vướng mắc, khó khăn về thể chế để huy động mọi nguồn lực phục vụ phát triển đất nước. Đối với bối cảnh đặc biệt hiện nay, ngay từ kỳ họp thứ 2, Quốc hội có thể dành một tuần để sửa các quy định đang gây khó khăn cho công việc phục hồi kinh tế sau đại dịch. Điều đó cần được chuẩn bị ngay từ bây giờ với sự vào cuộc của tất cả các đại biểu Quốc hội chứ không phải chỉ riêng Chính phủ. 

Sớm xây dựng, hoàn thiện luật về quản lý phát triển đô thị

Đại biểu Trần Văn Khải (HàNam) cho rằng, các đô thị và kinh tế đô thị nước ta đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc phát triển, thúc đẩy phát triển kinh tế -  xã hội của cả nước cũng như của vùng và của tỉnh. Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ 13 đã xác định mục tiêu đô thị hóa 45%, đồng thời đặt ra nhiều nhiệm vụ, giải pháp về phát triển đô thị. Các nội dung trên đang được thể chế bằng nghị quyết của Quốc hội về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2021-2025 sẽ được xem xét thông qua tại kỳ họp này.

Theo đại biểu, các báo cáo của Chính phủ và cơ quan thẩm tra của Quốc hội phác thảo ra một bức tranh sinh động, nhiều điểm sáng về phát triển đô thị trong thời gian qua và trong những năm tới. Đô thị phát triển nhanh về số lượng, mở rộng về quy mô, nâng tầm chất lượng theo hướng đồng bộ, xanh, thân thiện với môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu ổn.

Tuy nhiên, còn không ít các vấn đề cần giải quyết. Đó là sự phát triển không đồng bộ giữa mở rộng không gian đô thị và chất lượng đô thị. Chất lượng quy hoạch có lúc, có nơi còn thấp, chưa kiểm soát được quá trình biến động dân số tại các đô thị lớn, số lượng các đô thị nhỏ còn nhiều. Năng lực hệ thống hạ tầng đô thị, nhất là về giao thông, thoát nước, xử lý nước thải, rác thải chưa theo kịp được yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và tốc độ gia tăng dân số đô thị; thiếu kết cấu đường giao thông đồng bộ, kết nối đô thị với nông thôn, giữa trung tâm và các khu vực ven đô thị với các khu công nghiệp. Đại biểu nêu rõ, nghiên cứu quá trình đô thị hóa của nước ta trong năm qua cho thấy, hàng triệu công nhân lao động ngoại tỉnh làm việc tại các khu công nghiệp tập trung trên cả nước chưa được hưởng lợi từ quá trình đô thị hóa, đời sống còn nhiều khó khăn, thiếu thốn. Hầu hết các khu công nghiệp, khu chế xuất tập trung đều thiếu hoặc không có khu nhà ở, nhà trẻ, siêu thị, y tế, công trình văn hóa, thể thao phục vụ nhu cầu tối thiểu của người lao động. Dự báo trong những năm tới, điều kiện môi trường làm việc của công nhân lao động sẽ có những thay đổi quan trọng. Đặc biệt trong điều kiện dịch COVID-19 đang diễn biến phức tạp hơn dự báo và có khả năng kéo dài, khả năng đứt gãy chuỗi sản xuất tại các khu công nghiệp là khó tránh khỏi trong bối cảnh các doanh nghiệp sản xuất phải thực hiện “3 tại chỗ” để chung tay cùng Chính phủ thực hiện “mục tiêu kép”, vừa sản xuất vừa chống dịch. Bởi vậy, để thúc đẩy phát triển đô thị, dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2021-2025, cần thống nhất nhất quán về nhận thức, quan điểm là phải tận dụng, phát huy tác dụng, tác động tích cực của đô thị hóa để đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Chính phủ cần chỉ đạo các cơ quan hữu quan sớm xây dựng, hoàn thiện luật về quản lý phát triển đô thị. 

Quyết tâm cao đẩy lùi dịch bệnh

Đề cập công tác phòng, chống dịch COVID-19, các đại biểu Quốc hội phân tích nhiều vấn đề, nhiều góc nhìn. Đại biểu Nguyễn Thị Thủy, Phó chủ nhiệm Uỷ ban Tư pháp (Bắc Kạn) đánh giá, thời gian qua nhiều địa phương có những cách làm rất sáng tạo, khoa học trên cơ sở nắm chắc tình hình và đánh giá chính xác nguy cơ xâm nhập lây lan của dịch, đưa ra những biện pháp phù hợp, từ đó hạn chế tối đa ảnh hưởng đến phát triển kinh tế và sinh hoạt của người dân. Có những địa phương còn áp dụng những biện pháp đón đầu dịch như tăng cường xét nghiệm ngẫu nhiên, từ đó không để mất “thời điểm vàng” trong chống dịch.

Tuy nhiên, cũng xuất hiện văn bản của một số địa phương gây tranh cãi, áp dụng những biện pháp thái quá gây khó khăn cho người dân, người lao động và doanh nghiệp. Đại biểu Phan Đức Hiếu (Thái Bình) đề nghị bổ sung nội dung tăng cường phối hợp, hợp tác giữa các cơ quan, địa phương trong triển khai các biện pháp phòng, chống dịch bệnh, áp dụng nguyên tắc công nhận lẫn nhau và công khai thông tin về các biện pháp phòng dịch, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin vì thực tế tình hình dịch bệnh của các địa phương khác nhau, các biện pháp phòng, chống dịch cũng khác nhau. Đại biểu nhấn mạnh, trong hoàn cảnh cụ thể, đây là biện pháp cần thiết nhưng nếu có sự khác biệt giữa các biện pháp phòng, chống dịch sẽ dẫn đến ùn tắc về lưu thông hàng hóa và con người.

Theo đại biểu Nguyễn Trường Giang (Đắk Nông), bảo vệ sức khỏe tính mạng của người dân là yếu tố quan trọng, có vai trò quyết định tới sự ổn định và phục hồi kinh tế, thực hiện thành công “mục tiêu kép”. Đại biểu cho rằng, việc Quốc hội giao Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ quyền chủ động quyết định và tổ chức thực hiện các biện pháp khẩn cấp mà pháp luật quy định về phòng, chống dịch bệnh COVID-19- một đại dịch chưa từng có trên thế giới là rất cần thiết và cần được thực hiện ngay tại kỳ họp này.  Đại biểu Nguyễn Thị Thủy (Bắc Kạn) nhấn mạnh, cần phát huy mạnh mẽ hơn nữa tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái trong cộng đồng dân cư, huy động sức mạnh vật chất và tinh thần của toàn dân để chiến thắng dịch bệnh. Cùng với đó, phải có sự hỗ trợ kịp thời của Nhà nước. 

Khẩn trương hỗ trợ doanh nghiệp, người dân

Đại biểu Vũ Thị Lưu Mai (Hà Nội) cho biết, cử tri đồng tình với sự đổi mới của Chính phủ trong việc xây dựng gói cứu trợ 26.000 tỷ đồng mới đây trên tinh thần hết sức thông thoáng, rút kinh nghiệm từ gói 62.000 tỷ đồng được thực hiện chưa kịp thời và chỉ thực hiện được 36% tổng mức dự kiến.

Ở gói cứu trợ thứ hai này, đại biểu cho rằng, khẩn trương là cần thiết nhưng nhất định phải đúng đối tượng, không phô trương, không hình thức và cần cân nhắc việc áp dụng cơ chế hậu kiểm đối với gói cứu trợ. Nhấn mạnh, chính sách hỗ trợ là thể hiện tính nhân văn cao cả, là hình ảnh Chính phủ đưa tay để cùng người dân đi qua khó khăn, do vậy đại biểu cho rằng việc hành xử cũng cần hết sức nhân văn.

Phát biểu giải trình, làm rõ, Bộ trưởng Bộ Lao động- TBXH Đào Ngọc Dung cho biết, triển khai gói hỗ trợ 26.000 tỷ đồng, qua 15 ngày, 63/63 địa phương đã ban hành kế hoạch, chủ trương và gấp rút thực hiện.

Kết quả, nhóm chính sách hỗ trợ từ Quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bảo hiểm bệnh nghề nghiệp hoàn thành rà soát, hỗ trợ cho 375.000 đơn vị sử dụng lao động, với kinh phí là 4.300 tỷ đồng hỗ trợ cho 11 triệu người lao động được thụ hưởng. Hỗ trợ kịp thời tiền ăn cho tất cả những người điều trị F0 và cách ly F1; trên 52.000 người lao động bị tạm hoãn hợp đồng lao động, nghỉ không hưởng lương tại gần 6.000 doanh nghiệp, đã được hưởng chính sách; 5.500 hộ sản xuất kinh doanh được nhận tiền hỗ trợ; Ngân hàng Nhà nước triển khai tái cấp vốn qua 1 tuần triển khai đã có 62 người sử dụng lao động đăng ký và giải ngân 50,4 tỷ đồng; hỗ trợ cho 13.577 lao động. Với người lao động không có giao kết hợp đồng lao động (lao động tự do), đây là đối tượng bị ảnh hưởng sớm nhất, sâu nhất nhưng cũng khó triển khai hỗ trợ nhất, Chính phủ đề cao tính linh hoạt, sáng tạo và phân quyền mạnh cho các địa phương xem xét, quyết định vấn đề này. Đến nay, chính sách này được triển khai nhanh, có hiệu quả cao, nhất là các địa phương phải giãn cách xã hội. Chính phủ chỉ đạo Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Văn phòng Chính phủ cập nhật từng ngày, từng trường hợp, từng kết quả được hỗ trợ trên toàn quốc qua Cổng thông tin dịch vụ quốc gia và công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng cũng như giám sát của cơ quan theo phân công của Chính phủ. Tinh thần chung là bảo đảm gói hỗ trợ đến được với doanh nghiệp, người dân nhanh nhất.

Hồng Thanh