Ngày làm việc thứ 8, kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa 15: Thảo luận, làm rõ nhiều vấn đề về tài chính, ngân sách, giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới



Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc và các đại biểu Quốc hội Hải Phòng. (Ảnh: TTXVN)

 

Tri ân và bày tỏ sự biết ơn sâu sắc tới các gia đình chính sách

Trước khi Quốc hội tiến hành phiên họp toàn thể, nhân kỷ niệm 74 năm Ngày Thương binh, Liệt sĩ (27-7-1947 – 27-7-2021), đồng chí Vương Đình Huệ, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội có bài phát biểu quan trọng. Trong niềm xúc động và tự hào của cả dân tộc, thay mặt Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ gửi đến các đồng chí lão thành cách mạng, các Mẹ Việt Nam Anh hùng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Anh hùng Lao động, các đồng chí thương binh, bệnh binh, thân nhân liệt sĩ, người có công với cách mạng lời thăm hỏi ân cần, tình cảm sâu nặng và lòng biết ơn sâu sắc nhất; bày tỏ lòng biết ơn vô hạn và thành kính tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại, các bậc cách mạng tiền bối, các anh hùng liệt sĩ đã anh dũng hy sinh vì Tổ quốc, vì nhân dân.

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ nêu rõ: Quan tâm chăm sóc thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ và người có công với cách mạng là chủ trương nhất quán của Đảng và Nhà nước ta, là đạo lý truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” của dân tộc ta.

Do đó, hơn lúc nào hết, cần tổ chức thực hiện tốt hơn nữa các chính sách ưu đãi người có công với cách mạng, giúp đỡ thiết thực, toàn diện và có hiệu quả để thực hiện bằng được mục tiêu: Các gia đình có công với nước đều có mức sống ngang bằng hoặc cao hơn mức sống trung bình của dân cư. 

Nâng cao mức sống người dân là quan trọng nhất trong xây dựng nông thôn mới

Thảo luận về chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021- 2025, các đại biểu Quốc hội cơ bản đồng tình, thống nhất cao với tờ trình của Chính phủ và báo cáo thẩm tra của Quốc hội. Đồng thời đóng góp nhiều ý kiến sâu sắc về vấn đề này. Theo các đại biểu Quốc hội, Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021 – 2025 phải khắc phục những vấn đề đặt ra trong giai đoạn trước để nông thôn mới phải thật sự chất lượng và bền vững, là nơi đáng sống.

Đại biểu Nguyễn Thị Lan (Hà Nội) đề nghị Chính phủ cần bố trí đủ nguồn vốn ngân sách trung ương và có các giải pháp tích cực để huy động nguồn vốn đạt ít nhất 2,45 triệu tỷ đồng như trong tờ trình. Chính phủ cần có các gói hỗ trợ tích cực cho khu vực nông nghiệp, nông dân, nông thôn trong giai đoạn COVID để giúp người dân khôi phục, phát triển sản xuất. Cùng với đó, cần điều chỉnh các tổ chức xây dựng nông thôn mới, điều chỉnh các tiêu chí nông thôn mới cho phù hợp quy hoạch nông thôn, quy hoạch môi trường, quy hoạch chung. Đặc biệt, cần chú trọng vấn đề phát triển kinh tế nông thôn, quan tâm chất lượng cuộc sống thực sự cho người dân chứ không chỉ chú trọng tăng quy mô và sản lượng sản xuất nông nghiệp thuần túy.

Theo đại biểu Nguyễn Văn Thi (Bắc Giang), Chính phủ phải khắc phục những vấn đề từ giai đoạn trước, như: một số địa phương đã đạt chuẩn nhưng các tiêu chí đạt được còn thiếu tính bền vững, trong đó, môi trường vẫn là tiêu chí khó với nhiều địa phương; sản xuất nông nghiệp còn phân tán, hiệu quả chưa cao, sản xuất chưa gắn với thị trường. Đại biểu nhấn mạnh, chương trình trong giai đoạn tới phải hướng đến mục tiêu cao nhất là xây dựng nông thôn mới trở thành nơi đáng sống, thu nhập, đời sống vật chất và đời sống tinh thần của người dân đều phải được nâng lên.Về nguồn lực xây dựng nông thôn mới, đại biểu Nguyễn Thị Thu Nguyệt (Đắk Lắk) đề nghị, cần cân nhắc phù hợp hơn với tình hình thực tiễn về nguồn vốn đối ứng xây dựng nông thôn mới. Trong xây dựng, ban hành nguyên tắc, tiêu chí, định mức hỗ trợ cần chú ý đến đặc thù vùng, miền; chú trọng đến vùng miền núi, Tây Nguyên để bố trí nguồn vốn.

Đại biểu Nguyễn Thị Minh Trang (Vĩnh Long) đề xuất, xây dựng nông thộn mới trong giai đoạn mới cần xóa bỏ tình trạng nợ tiêu chí, nợ đọng xây dựng cơ bản, mà căn nguyên là bệnh chạy theo thành tích ở một số địa phương. Bên cạnh đó, cần tiếp tục phát huy tính tự giác, tự nguyện của nhân dân trong quản lý và xây dựng nông thôn mới.

Liên quan đến các ý kiến về giúp nông thôn mới phát triển bền vững trong giai đoạn tới, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lê Minh Hoan cho rằng, để nâng cao thu nhập và chất lượng sống của người dân nông thôn, ngoài việc đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng để người dân nông thôn tiếp cận được những tiện ích của đô thị, cần quan tâm thích đáng đến những giá trị mới như: xây dựng bản sắc văn hóa nông thôn làm nên hồn cốt của nông thôn mới; bảo tồn không gian sống, môi trường nông thôn; nâng cao năng lực cộng đồng thông qua tiếp cận tri thức, giao lưu hợp tác nông thôn; bình đẳng giới ở nông thôn; giúp người dân nông thôn có khả năng chủ động kết nối với các doanh nghiệp, chuyên gia trên các sản phẩm nông nghiệp của mình… đồng thời gắn cơ cấu nền nông nghiệp với chương trình nông thôn mới.

Bộ trưởng Lê Minh Hoan cho biết, thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn sẽ có chương trình tập huấn riêng cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo xã để tiếp cận được những giá trị mới này của Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025, bởi chính đội ngũ lãnh đạo xã mới quyết định sự thành công của chương trình.

Khơi dậy khát vọng, tạo động lực thoát nghèo

Thảo luận về chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021- 2025, các đại biểu Quốc hội cho rằng, cần thay đổi tư duy tiếp cận của Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 – 2025. Đó là chuyển hộ nghèo từ đối tượng sang chủ thể, quan tâm hỗ trợ kinh tế hộ, nhóm hộ coi đây là giải pháp đòn bẩy trong công tác giảm nghèo. Việc giảm cho không, tăng cho vay ưu đãi là thiết yếu, Nhà nước chỉ hỗ trợ chính sách, nguồn lực và hướng dẫn, bản thân hộ nghèo phải cố gắng vươn lên thoát nghèo. Quan trọng là các chính sách giảm nghèo phải khơi dậy khát vọng, tạo động lực thoát nghèo.

Đại biểu Trần Thị Hiền (Hà Nam) cho rằng, mục tiêu quan trọng nhất của phát triển nói chung và của chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo nói riêng luôn hướng đến người dân, vì người dân, tạo sinh kế cho người nghèo và phải tạo việc làm bền vững, thu nhập đủ sống, trên cơ sở đó cùng với các giải pháp khác về hạ tầng, về đất đai, về tín dụng, về các dịch vụ xã hội cơ bản. Do đó, theo đại biểu, cần thiết phải ghi rõ mục tiêu, chỉ tiêu về việc làm có thu nhập đối với hộ nghèo để sau này đánh giá hiệu quả chương trình thực chất hơn. Đại biểu đề nghị Chính phủ quan tâm 5 vấn đề. Cụ thể là thống nhất chung một Ban chỉ đạo để điều phối, điều hành việc tổ chức thực hiện cả3 Chương trình mục tiêu quốc gia cho giai đoạn tới; Chính phủ và các Bộ, ngành khẩn trương xây dựng báo cáo khả thi, hoàn thiện các dự án và ban hành các văn bản chính thức để thực chương trình, hướng dẫn rõ ràng các cơ chế quản lý, điều hành, phối hợp, lồng ghép (bao gồm cả về nguồn lực), định mức tài chính; bố trí nguồn lực khả thi và đã đặt ra mục tiêu, chỉ tiêu thì cố găng bố trí đủ nguồn lực.

Đại biểu Nguyễn Thị Minh Trang (Vĩnh Long) cho rằng, Chính phủ cần tiếp tục rà soát, bãi bỏ các chính sách hỗ trợ mang tính bao cấp, cho không, làm nảy sinh tư tưởng ỷ lại, trông chờ, so bì chính sách, khơi dậy ý thức chủ động, vượt khó vươn lên thoát nghèo của người dân. Việc xác định tiêu chí hộ nghèo trong giai đoạn mới phải thực chất hơn, các tiêu chí thu nhập, tiêu chí đánh giá đo lường đa chiều cần rõ ràng, định lượng cụ thể hơn.

Đại biểu Nguyễn Thị Mai Hoa (Đồng Tháp) đề nghị cần đổi mới quan điểm xây dựng chính sách giảm nghèo theo hướng đầu tư cho con người, thiết kế chính sách mềm dựa trên nhu cầu cho người dân và thay đổi chủ thể là người dân, chú trọng đầu tư cho sức khỏe giáo dục, đào tạo nghề, tạo sinh kế. Đặc biệt tập trung đào tạo nghề và chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật, quan tâm phát triển sinh kế tại chỗ, khai thác nhưng sản phẩm bản địa có tiềm năng phát triển, kết nối thị trường việc làm cho người nghèo.

Báo cáo làm rõ một số vấn đề đại biểu nêu, Bộ trưởng Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội Đào Ngọc Dung nêu rõ, Chính phủ sẽ chỉ đạo ban hành tiêu chí xác định cụ thể đối tượng, địa bàn, nội dung hỗ trợ đầu tư, xây dựng báo cáo nghiên cứu khả thi nhằm hạn chế cao nhất sự trùng lặp, giao thoa, đồng thời đề xuất các cơ chế lồng ghép tích hợp các nguồn lực đem lại hiệu quả cao nhất trong đầu tư.

Về tách các hộ nghèo không khả năng thoát nghèo, Bộ trưởng cho biết sẽ báo cáo thêm với Quốc hội. Theo tiêu chí hiện nay, có khoảng 160.000 hộ với 608.000 người nghèo; theo chuẩn mới ước có khoảng 400.000 hộ với 1.500.000 người.Vì vậy, theo tiêu chí này, Chính phủ sẽ nghiên cứu, tiếp tục cân nhắc thời điểm, cách tiến hành để vừa đạt mục tiêu như đại biểu Quốc hội nêu, cũng như kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, vừa  bảo đảm  khả năng ngân sách cân đối trong thời gian thực tế.

Sử dụng vốn ngân sách có trọng tâm, trọng điểm

Thảo luận về  kế hoạch tài chính; kế hoạch vay, trả nợ công; kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025. các đại biểu Quốc hội đồng tình với Chính phủ là đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, tập trung cho các lĩnh vực ưu tiên, vùng động lực, vùng khó khăn, khu vực chịu ảnh hưởng lớn bởi dịch bệnh, thiên tai; tăng cường phân cấp, phân quyền, tăng công khai, minh bạch, khắc phục những hạn chế, tồn tại lâu nay như chậm giải ngân vốn hay vấn đề thủ tục... Bên cạnh  việc đầu tư vào những dự án kinh tế trọng điểm, để chuẩn bị cho sự thay đổi trong thời kỳ hậu đại dịch, nên chuẩn bị đầu tư cho nguồn nhân lực bởi đây là yếu tố quyết định đối với việc phục hồi và phát triển kinh tế sau đại dịch nói riêng và quá trình xây dựng và phát triển đất nước nói chung.

*Chiều 27-7, Quốc hội biểu quyết thông qua 3 nghị quyết gồm:Nghị quyết về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2021-2025;  Nghị quyết về Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2022, điều chỉnh Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2021; Nghị quyết về việc thành lập Đoàn giám sát chuyên đề của Quốc hội năm 2022./.

Hồng Thanh