Đăng ký di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia: Góp phần bảo tồn, phát huy giá trị
(HPĐT)- Theo Hội Cổ vật Hải Phòng, trên địa bàn thành phố có hàng trăm nhà sưu tầm, sở hữu cổ vật. Tuy nhiên, đến nay, mới có 2 cá nhân đăng ký di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia. Điều này gây nhiều khó khăn đối với cơ quan quản lý nhà nước của thành phố trong việc bảo vệ và phát huy giá trị của di vật, cổ vật, bảo vật.
Đại diện Sở Văn hóa và Thể thao thẩm định bộ sưu tập tượng gỗ cổ theo hồ sơ đăng ký di vật, cổ vật, di sản quốc gia của ông Trần Đình Thăng.
Ít người đăng ký
Việc đăng ký di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia là thừa nhận sự tồn tại những bộ sưu tập cá nhân và chủ sở hữu cổ vật. Từ đó, tạo điều kiện thuận lợi trong công tác quản lý nhà nước trong việc nắm được số lượng và giá trị của những hiện vật đang được lưu giữ trong nhân dân, tạo điều kiện về mặt pháp lý để phát huy giá trị của những bộ sưu tập tư nhân. Song, đến nay, trên địa bàn thành phố, mới có 2 cá nhân đăng ký cổ vật.
Ông Nguyễn Bá Thanh Long, Phó chủ tịch thường trực Hội Cổ vật Hải Phòng cho biết, Hội được thành lập năm 2009. Hiện, trong Hội chỉ có 2 người đăng ký di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia. Ngoài ông Long đăng ký sở hữu đối với 3 cổ vật, mới có thêm ông Trần Đình Thăng, Thư ký Hội Cổ vật Hải Phòng. Ông Thăng vừa hoàn thành đăng ký di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia đối với bộ sưu tập gốm thời Lý. Trên cơ sở đó, ông tiếp tục đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận bảo vật quốc gia đối với 9 hiện vật gốm thời Lý. Ngoài ra, ông Thăng đang hoàn thiện hồ sơ gửi Sở Văn hóa và Thể thao thành phố đăng ký di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia đối với bộ sưu tập gồm 65 tượng gỗ cổ.
Lý giải lý do nhiều người chưa mặn mà đăng ký di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia, ông Nguyễn Bá Thanh Long cho rằng, phần đông số người đam mê sưu tập cổ vật trên địa bàn thành phố không hiểu sâu về giá trị lịch sử, văn hóa của cổ vật mình đang sở hữu. Bên cạnh đó, nhiều người e ngại rằng, sau khi đăng ký di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia phải trình báo cơ quan quản lý nhà nước về quyền sở hữu nếu chuyển nhượng cổ vật cho người khác. Ngoài ra, khi đăng ký, các nhà sưu tầm tư nhân phải chứng minh nguồn gốc, thể hiện quyền sở hữu và giá trị lịch sử, văn hóa của di vật, cổ vật.
Theo Phòng Quản lý di sản văn hóa (Sở Văn hóa và Thể thao), không phải di vật, cổ vật nào cũng có giá trị cao về mặt lịch sử, văn hóa bởi có thể chỉ là hiện vật bình thường. Trong khi đó, tiêu chí để đăng ký di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia đòi hỏi cần điều kiện này. Bên cạnh đó, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Di sản văn hóa có hiệu lực từ năm 2009 chưa đi sâu vào đời sống, nên ít người biết đến và đăng ký di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia.
Tuyên truyền bảo vệ, phát huy giá trị cổ vật
Phó trưởng phòng phụ trách Phòng Quản lý di sản văn hóa (Sở Văn hóa và Thể thao) Đỗ Đình Tuân thông tin, gần đây Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Di sản văn hóa có mở rộng hình thức sở hữu về di sản, trong đó nhà nước khuyến khích tổ chức, cá nhân đăng ký di vật, cổ vật thuộc sở hữu của mình với cơ quan nhà nước có thẩm quyền về văn hóa, thể thao và du lịch. Như vậy, chủ trương xã hội hóa hoạt động bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc của nhà nước đang dần đi vào đời sống.
Thực tế, thời gian qua tại Hải Phòng, có nhiều nhà sưu tầm tư nhân kết hợp Bảo tàng Hải Phòng mở các phòng trưng bày, giới thiệu bộ sưu tầm của mình để công chúng biết đến và chiêm ngưỡng các cổ vật quý được lưu giữ trong dân gian. Hơn cả, thành phố sẽ có điều kiện giữ gìn, quản lý chặt chẽ và tránh thất thoát những di vật, cổ vật có giá trị cao về lịch sử, văn hóa gắn với sự hình thành, phát triển ở miền đất cửa biển.
Tuy nhiên, để các nhà sưu tầm tư nhân tích cực đăng ký di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia, theo ông Đỗ Đình Tuân, thời gian tới, Phòng Quản lý di sản văn hóa tăng cường tuyên truyền Luật Di sản trong nhân dân, cơ quan, tổ chức; thành lập hội đồng, giới thiệu cá nhân, tổ chức thẩm định cổ vật, làm căn cứ giúp các nhà sưu tập đăng ký di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia. Đồng thời, thông qua Hội Cổ vật Hải Phòng để tuyên truyền thực hiện đăng ký di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia. Về phía Hội Cổ vật Hải Phòng, ông Nguyễn Bá Thanh Long cho biết, hội sẽ tăng cường thông tin, tuyên truyền nhằm nâng cao kiến thức cũng như ý thức bảo tồn, bảo vệ di sản văn hóa cho hội viên và cộng đồng; tham gia hoạt động tư vấn và giám định cổ vật khi được các cá nhân, cơ quan nghiên cứu, quản lý nhà nước có yêu cầu để khẳng định giá trị và quyền sở hữu cổ vật trên địa bàn thành phố, góp phần cùng ngành Văn hóa bảo tồn, phát huy giá trị di sản của cổ vật./.
Theo Luật Di sản văn hóa, tổ chức, cá nhân sở hữu di vật, cổ vật đã đăng ký có các quyền: Được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận đăng ký di vật, cổ vật; được giữ bí mật thông tin về di vật, cổ vật đã đăng ký, nếu có yêu cầu. Ngoài ra, người sưu tầm cổ vật sẽ được hưởng nhiều quyền lợi khác như được hướng dẫn về chuyên môn, hỗ trợ về thủ tục khi muốn đem cổ vật triển lãm ở nước ngoài, thuận lợi hơn khi tìm kiếm nếu cổ vật bị thất lạc, trộm cắp... Nhất là khi nhà nước cho phép thành lập các cửa hàng buôn bán cổ vật thì những cổ vật đã được cấp giấy chứng nhận đăng ký di vật, cổ vật... sẽ được đem ra mua bán, trao đổi công khai…